Foto: Azattyq radiosy
Parlament Májilisi "Zańsyz alynǵan aktivterdi memleketke qaitarý týraly" zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady, dep habarlaidy Sputnik Qazaqstan.
Májilis depýtaty Elnur Beisenbaevtyń aitýynsha, qylmystyq jolmen tapqan tabystyń qomaqty bóligi álemdik qarjy ortalyqtarynan ártúrli joldarmen "qaýipsiz, jaily oryn" taýyp jatady. Bul qarajat zańsyz túrde jyljymaly jáne jyljymaityn múlik nysandaryna, baǵaly qaǵazdarǵa jáne basqa da qarjy quraldaryna salynady, sheteldik bankterdegi shottarǵa ornalastyrylady, offshorlarda jatady.
"Urlanǵan, zańsyz alynǵan aktivterdi qaitarý protsesi – memleketaralyq tiimdi yntymaqtastyqty talap etetin, memlekettik qurylymdardaǵy júieli eńbekti qajet etetin óte kúrdeli jumys. Osyǵan bailanysty qaralyp otyrǵan zań jobasyn ázirleý jáne qabyldaý búginde óte ózekti bolyp otyr. Basty maqsat – Qazaqstan aýmaǵynda jáne odan tys jerde zańsyz alynǵan aktivterdi qaitarýdyń zańnamalyq tetikterin aiqyndaý, olardyń shetelge shyǵarý jaǵdailaryn anyqtap, jolyn kesý jáne boldyrmaý", - dedi Beisenbaev Májilistiń jalpy otyrysynda.
Zań jobasy aiasynda arnaiy ýákiletti organ jáne komissiia qurylady. Zańdy jáne jeke tulǵalardyń jabyq reestri jasalyp, memlekettik qor jasaqtalady.
"Zańǵa jeke jáne zańdy tulǵalardyń shekteýli toby, iaǵni zańsyz áreketter arqyly bailyqqa, aktivterge ie bolǵan adamdar jatady", - dedi depýtat.
Bul rette jeke tulǵalar qataryna laýazymdyq shendi paidalaný arqyly negizsiz bailyqqa ie bolǵan jáne olarǵa qatysy bar adamdardy jatqyzýǵa bolady, onyń ishinde:
• jaýapty memlekettik laýazymdy, memlekettik uiymda nemese kvazimemlekettik sektorda basqarý fýnktsiialaryn oryndaý barysynda ákimshilik-bilik resýrstaryna ie bolǵan adamdar jatady;
• ákimshilik-bilik resýrstaryn paidalana otyryp, aktivterge zańsyz iemdený men kásipkerlikke zańǵa qaishy, básekelestikten tys arnaiy qolaily jaǵdai jasaýǵa yqpaldasý.
"Aktivterdi qaitarýǵa baǵyttalǵan sharalar osy jeke tulǵalarmen tyǵyz bailanysta bolǵan, zańsyz sybailastyq ornatqan ózge tulǵalarǵa da qoldanylady. Máselen, jaqyn týystary, tanystary, kólik júrgizýshisi, qyzmetshisi jáne olardyń múlkine nominaldy ielik etetin adamdar. Osylaisha, zań jobasy iri sybailas jemqorlyqqa jáne respýblikalyq, jergilikti deńgeidegi ákimshilik-bilikpen bite qainasqan oligopoliialyq toptarǵa qarsy pármendi sharalar engizedi", - dedi Beisenbaev.
Sonymen qatar, zań jobasynda shetelden aktivterdi qaitarý boiynsha jumysty zań aiasynda júrgizý tetikteri qarastyrylǵan.
Aktivterdi qaitarýdyń erikti nemese májbúrli tártibi kózdelgen:
• erikti túrde qaitarý. Ózderine tiesili múlikti memleketke óteýsiz berý jolymen júzege asyrylady;
• sottardyń sheshimderi negizinde qylmystyq protsess aiasynda zańsyz alynǵan aktivterdi tárkileý;
• sottardyń aktivterdi negizsiz bailyq retinde taný týraly sheshimderiniń negizinde jáne múliktiń qylmystyq shyǵý tegi bolǵan kezde zańsyz alynǵan aktivterdi májbúrlep qaitarý;
• sottardyń nemese shet memleketterdiń ózge de ýákiletti organdarynyń sheshimderi negizinde tárkileý.
Budan bólek, zań jobasynda Azamattyq protsess aiasynda tárkileýdiń mynadai algoritmi kózdeledi:
• eger monitoring jáne aqparatty taldaý qorytyndylary boiynsha ýákiletti organda quny 100 mln dollardan asatyn aktivterdi satyp alý kózderiniń zańdylyǵyna bailanysty negizdi kúmán týyndasa, ýákiletti organ sýbektini jáne onyń úlestes tulǵalaryn reestrge engizý máselesin komissiianyń qaraýyna shyǵarady;
• materialdardy qaraý qorytyndylary boiynsha komissiia adamdy reestrge engizý nemese qospaý týraly usynys beredi;
• ýákiletti organ reestrge engen azamattarǵa olardyń aktivteri týraly deklaratsiiany tapsyrý quqyǵynyń bar ekenin jetkizedi.
Deklaratsiialardy tekseredi jáne tekserý nátijelerin komissiianyń qaraýyna shyǵarady.
Sonyń nátijesinde, komissiia odan ári sharalar qabyldaý týraly usynymdar shyǵarady; eger adam deklaratsiiany tapsyrý arqyly óz aktivteriniń shyǵý tegin rastai almasa ne deklaratsiiany tabys etpese, mundai aktivter negizsiz bailyq retinde tanylyp, memleket kirisine qaitarylýy múmkin.
Zań jobasynda arnaýly memlekettik qor men basqarýshy kompaniianyń qyzmeti reglamenttelgen. Arnaiy memlekettik qor – qaitarylǵan aktivterdi jinaqtaý jáne ótkizý úshin qazynashylyq organdarynda ashylǵan úkimettiń qolma-qol aqshasyn baqylaý shoty.
Basqarýshy kompaniianyń mindetteri: memleket atynan ózine qaitarylǵan aktivterdi menshikke qabyldaý men zańdy basqarý, qarajatty arnaiy memlekettik qorǵa aýdarýdy qamtamasyz etý.
Májilis depýtattary zań jobasy men oǵan ilespe zań jobalaryn birinshi oqylymda maquldady.
