Almaty jaily oi qozǵaǵanda...
Almaty jaily tańdy tańǵa uryp aitýǵa bolary shyndyq. Elimizdiń eń iri megopolisi. Ózinde eki millionǵa jýyq adam tursa, onyń syrtynda úsh millionnyń asty-ústindegi turǵyn osy qalamen taǵdyrlaryn bailanystyrǵan. Osydan-aq, Almatydaǵy halyq nópirin baǵamdai berińiz.
Eń bastysy Almaty – Táýelsizdik týy tigilip, ańsaǵan armanymyzǵa jetken, egemendiktiń tańy arailap atqan qazaq halqynyń qasterli qalasy. Kezinde oqyǵanym bar edi, onymen de oqyrmanmen bólise otyrǵanym jón shyǵar. Tarih bizdiń ótkenimiz. Sol ótkenge úńilsek, Keńes úkimeti kezinde, qyzyl kompartiiadan nusqaý túsipti – KSRO-nyń qai jeri adam janyna jaily jumaq ekendigin anyqtap bilińizder degen. Ózderińiz oilap kórińizdershi, dóńgelengen jer sharynyń jartysyn alyp jatqan alyp derjavadan – jer jumaǵyn tabý. Ile-shala talai zertteý mekemeleri iske kirisip, qorytyndysy da daiyn bolypty. Nátijesinde Almaty qalasy men Almaty oblysy adamnyń ómir súrýine tabiǵi turǵyda eń jaily jer dep tanylǵan eken. Iia, qazekeńniń jer jannaty – Jetisý degeniniń teginnen tegin aitylmaǵanyn osydan-aq, baiqaýǵa bolady.
Biz Almatynyń tynyshtyǵyn senimdi qorǵaityn bolamyz
Almaty megopolisiniń tynyshtyǵyn qamtamasyz etý bul memlekettik strategiialyq mindetterdiń biri. Áýeli, tynyshtyq jaily az-kem oi tolǵaiyqshy. Elbasymyz aitady, aitap keledi de «el birligi eń basty bailyq, tynyshtyq basymyzdaǵy baq», dep. Shynymende tóte oramdy aitylǵan ulaǵat. Tynyshtyqsyz, el birligisiz el egemendiginiń araily kúnder sanaýly bolary, qýanyshtyń arty bir-aq tutatam tolary anyq.
Al kúndiz-túni qalǵymaityn qyzý ómiri qainap jatatyn Almatynyń tynyshtyǵyn qamtamasyz etý tek aita salǵanǵa ońai shyǵar.
Almatyda Ulttyq ulannyń «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵy ornalasqan. Kúsh-qýat vedomstvosynyń eń iri qurylymy. Bul qolbasshylyqqa megopolisten ózge Qyzylorda, Shymkent, Taraz, Taldyqorǵan qalalaryndaǵy qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý mindetteri júktelgen.
Áńgime ońtústik astanamyz jaily órbip otyrǵan soń qaityp oralaiyq. Almatynyń qoǵamdyq tártibin qamtamasyz etetin Ulttyq ulannyń birneshe qurylymdyq bólimsheleri bar. Olardyń biregeii – 5571 áskeri bólimi. Búgingi bizdiń oqyrmanmen bóliser aqparatymyz sol áskeri bólimniń 2-shi jedel maqsattaǵy batalony jaily. Osydan birer kún buryn biz atalǵan bólimshege baryp, jaýyngerlik qyzmetterimen tanysqan bolatynbyz. Bizdi enen-jarqyn qarsy alǵan ujym bir aýyzdan «Biz Almatynyń tynyshtyǵyn senimdi qorǵaityn bolamyz» deidi biraýyzdan.
Arshyndy adym
5571 áskeri bóliminiń 2-shi jedel maqsattaǵy batalony áskeri bólimnen jeke dara bólek ornalasqan. Ujym Almaty qalasynyń Timiriazev jáne Baitursynov kósheleriniń qiylysyndaǵy qalalyq jol-patrýldik politsiia basqarmasynyń týra irgesinde qonys tepken.
Qazaq eliniń ekonomikasy óristep, qýaty artqan saiyn quqyq qorǵaý organdarynyń infraqurylymdary, onyń ishinde Ulttyq ulan táýelsizdik jyldary laiyqty damý jolynan ótkenine tarih kýá. Oǵan ashylǵanyna bas-aiaǵy on jyldyń júzi bola qoimasa da azamattardyń alańsyz qyzmet atqarýlary úshin memleket tarapynan barlyq qolaily jaǵdai jasalǵanyna 2-shi batalon jáne bir dálel bola alady.
Jýrnalisttik mindetterimizdi atqaryp, bólimsheniń tynys tirshiligimen tanysýǵa kelgen bizdi kireberis qaqpa aldynda batalon komandiriniń tárbie jónindegi orynbasary kapitan Salamat Ámirhanov qarsy aldy. Sóz saptaýynan, máseleniń mán jaiyna dendep, júktelgen mindetterin jilik, jiligine shaǵyp aityp berýinen-aq, Salamattyń bolashyǵynan zor úmit kúttirgen ofitser ekenin ańǵarý qiyn emes. Emen-jarqyn sóilesip kettik. 2009 jyly Áskeri institýtty támamdapty. Sodan beri osy áskeri bólimde qyzmet baspaldaqtarynan ótken, jigerli, qairatty ofitser.
Batalon komandiri aǵa leitenant Qanat Rahpanov issaparda shyǵyp ketipti. Ol Áskeri institýttyń 2009 jylǵy túlegi eken. 5571 áskeri bóliminde ofitserlik qyzmet jolyn bastaǵan. Ótken jyldyń qazanynan bastap ujymǵa basshylyq jasaýda.
«Urysta - turys joq» degendeiin, onyń orynbasary kapitan S.Ámirhanov ekeýmiz batalondy aralaýǵa kirisip kettik. Áýelimen tańdandyrǵany batalonnyń aýmaǵynyń ainadai tazalyǵy, qisaiyp, qyńyr turǵan bir zat joq. Ary-beri ótken jaýyngerler tártipke sai áskeri sálemdesip, yjdahatylyqpen qimyldaidy. Jattyǵý alańyndaǵy jaýyngerlerdiń shiraq qimylyn kórip kóńiliń tolady.
- El úshin jan alysyp, jan berisken erlerdiń arqasynda ulan-ǵaiyr
jerge iemiz. Jer kólemi boiynsha álemde 9-shy oryndamyz. Tarihtan oqyp, bilgenimizdei halqymyz ózdiginen ózgege tiispegen. Kórshilerdiń jerine kóz alartpaǵan. Al, basqalar basynǵysy kelip, bodandyq qamytyn salamyz dese, bytyrap, shashylyp jatqan halyq áp sátte judyryqtai jumylyp, bastary birigip, tas túiin bolyp túiilip, qandai bolmasyn jaýyna toitarys bere bilgen. Sondyqtan, elimizdiń ana sheti men myna shetine at ailap júrse, júitkigen poiyzyńnyń ózi de 4 táýlikten astam gúrsildep áreń jetedi. Osy jerimizdi qorǵap, shekarasyn qyzǵyshtai qoryp, ulttyq qaýipsizdigimizdi basa nazarda ustaý búgingi urpaqtyń enshisinde, - deidi kapitan Salamat Ámirhanov. Iá, óte taýyp aitylǵan sóz. Ishtei azamatqa riza bolyp qaldym da.
Batalonnyń bas tárbieshisi sózin jalǵap:
- Ár áskeri qyzmetshimiz Otany men týǵan eline qyzmet etýdi ózine
abyroi sanaidy. Búginde batalonda óziniń úlgili tártibimen, asqan sheberligin kórsetip, abyroimen jumys atqaryp júrgen azamattarymyz barshylyq. Aitalyq, jedel maqsattaǵy 4-shi rotanyń starshinasy 3-shi synypty serjant Aibek Atamqulov, batalonnyń biylǵy «Úzdik júrgizýshisi» baiqaýynyń jeńimpazy serjant Nurman Táýkebaev, «Úzdik áskeri jasaq» baiqaýynyń jeńimpazy jedel maqsattaǵy 2-shi batalonnyń bólinis bastyǵy starshina Sáken Isaev, «Úzdik baqylaý-ótkizý pýnkti boiynsha kezekshi» jedel maqsattaǵy 6-shy rotanyń bólimshe komandiri Naǵashybek Bailarovtardy erekshe atap ótýge bolady. Basqa áskeri qyzmetshilerde olardan úlgi alady degen oidamyn, –dep toqtalyp ótti.
Syrt kóz - synshy. Jaýyngerlermen tildesý arnaiy kelisimizdiń bas josparyndaǵy bar dúnie. Batalonnyń barlyq jaýyngerlerimen áńgimelesip, oi-pikirlerin de bildim. Ár túrli saýaldar qoidym. «Aralarynda «dedovshina» bar ma», dep te sýrtpaqtaq suraq qoiam, al olar bolsa bir aýyzdan tek joq degen sózdi qaitalap, «Tamaǵymyz toq, alańsyz elge qyzmet atqaryp jatyrmyz, maior myrza», deidi. Jas jaýyngerlerdiń kózderinde ot, janarlarynda ushqyn. Asa bir yjdahattylyqpen Otan aldyndaǵy boryshtaryn ótep jatqandaryn ańǵarý da qiyn emes.
Atyraýlyq 4-shi rota jaýyngeri Ermek Amangeldi: «Men ózimdi Ulttyq ulan jaýyngeri bolyp elimdi qorǵaýǵa atsalysqanym úshin maqtanamyn. Ol men úshin úlken abyroi. Otansúigishtik degenimiz - óz jerine, óz halqyna degen súiispenshilik qana emes, sonymen qatar óz Otanyn anam, janym, júregim, ómirim, qanym dep qarap, ómirin qiiýǵa daiar bola alý. Men Otanyma adal qyzmet ete bermekpin, - dep aǵyna jaryldy. Al 5-shi rotanyń jaýynger Qýandyq Maǵaz ásker qataryna Óskemen qalasynan shaqyrylypty. «Ózimniń Ulttyq ulan qatarynda áskeri boryshymdy óteýge shaqyrylǵanymdy taǵdyrdyń maǵan bergen syiy dep bilemin. Óitkeni, Otan anany qorǵap, ózimniń bir qajetke jarap júrgenimdi seziný qandai baqyt deseńizshi. Adam qiynshylyqty kórmese, jeńildiktiń qadirin bile me, júreginde sarǵaiǵan saǵynyshy bolmasa, ózine ne qymbat ekenin baǵamdamdai alar ma edi. Men bir aýyz sózben joq dep aitar edim. Búgin biz áskeri ómirdiń az-kem aýyrtpashylyq kórsek te, boiymyzdaǵy Otanǵa degen ystyq yqylasymyzdy shyńdap, onyń qadirin jete uǵynýdamyz. Ata-ana, otbasylarymyzdy saǵyna otyryp, týǵan el, týǵan jerdiń qudiretin jáne baǵamdaǵandai boldyq desem artyq aitqandyq bolmas», deidi óreli jaýynger.
Búginde batalonnyń tehnikalyq jaraqtandyrylýy joǵary dárejede. Jaýyngerlik qyzmetti atqarýǵa qural-jabdyqtarmen ár sarbaz qamtamasyz etilgen. Jaqynda ǵana biyl kóktemde ásker qataryna shaqyrylǵan jaýyngerler Áskeri anttaryn qabyldap alǵashqy jaýyngerlik mindetterin atqara bastaǵan.
Jalpy alǵanda, áskeri bólimsheniń jeke quramynyń kúshimen 1027 ákimshilik quqyq buzýshy áshkerelenip, 19 qylmystyq oqiǵa deregi ashylǵan.
Kapitan S.Ámirhanovtyń aitýynsha, jaýyngerlik qyzmetpen qosa jaýyngerlerdiń tárbiesi men tanymdyq óresin arttyrýǵa úlken kóńil bólinedi eken. Máselen, kúndelikti tárbie saǵattarynan ózge jaýyngerler qalaǵadaǵy tanymdyq oryndarǵa saiahattaýǵa jii shyǵyp turady eken. «Mundaǵy sarbazdardyń 80-90 paiyzy aýyldyq jerde týyp ósken balalar. Kópshiligi Almatyny tek estigeni bolmasa, jol túsip kórmegender. Biz olardyń ózderine jaqsy bolý úshin, «ia kezinde áskerde bolǵanymda» anda-mynda barǵan bolatynmyn dep aityp, erekshe sezimmen aityp otyrýlary úshin olardy ár aptanyń sońǵy kúnderi murajailarǵa, saiabaqtarǵa, ańdar saiabaǵyna aparyp turamyz. Bul da adam tárbiesiniń bir tetigi bolyp tabylady», deidi batalon bas tárbieshisi.
Qoryta kelgende, ózderine senip tapsyrylǵan jaýapkershiliktiń údesinen shyǵyp kele jatqan 5571 áskeri bóliminiń jedel maqsattaǵy 2-shi batalonyna ózderi eńsergen biikterden alasarmai, jańa jetistikterge jete berýlerine tilektestik bildiremiz.
Maior Arman ÁÝBÁKIROV,
Almaty qalasy
