Qazaq radiosy 95 jyldyǵyn atap ótti
Uly Dalanyń ulaǵatty únine ainalǵan Qazaq radiosyna 95 jyl toldy. Keshe Astanada bas radionyń torqaly toiy keń kólemde atalyp ótti. Dástúrli «Uly dala daýysy» halyqaralyq jobasy jeńimpazdaryn marapattaǵan biylǵy gala-kontsert osy mereitoiǵa arnalypty, sonymen qatar Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna orailas kelip otyr. Al buǵan deiin «Qazmedia» ortalyǵynda «Halyqaralyq bailanystar ornatýdaǵy radionyń róli» degen taqyrypta halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia ótti. Oǵan belgili ǵalymdarmen qatar, birqatar sheteldik tanymal radiolardyń ókilderi qatysty.
Milliondardyń tańdaýy túsken jeńimpazdar
Biyl tórtinshi ret uiymdastyrylǵan «Uly Dala daýysy» halyqaralyq radiofestivali qazaq mýzyka ónerin zamanaýi, básekege qabiletti formatta halyqaralyq deńgeide nasihattaýdy jáne tyńdaýshynyń talǵamynan shyqqan shyǵarmalar arqyly oryndaýshylyq ónerdi yntalandyrýdy maqsat etedi. Joba bul údeden shyǵyp kele jatyr deýge negiz bar. Sebebi, «Uly Dala daýysy» radiofestivali bul kúnde tanymal jobalardyń birine ainalǵan. Alqaly jiynda sóz alǵan Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministri Dáýren Abaev Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń Qazaq radiosyn 95 jyldyq mereitoiymen quttyqtaǵan hatyn oqyp berdi. «Sizder bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt boiy halqymyzdy tanymy tereń, mazmuny zor habarlarmen sýsyndatyp kelesizder. Táýlik boiy habar taratatyn Qazaq radiosy el táýelsizdigin tuǵyrly etýge qaltqysyz qyzmet etip keledi. El birligin nyǵaitýǵa laiyqty úles qosýda. Búgingi mereili shaqta zor densaýlyq pen bereke-birlik, shyǵarmashylyq tabystar tileimin. Jaǵymdy jańalyqtardyń jarshysy bolyp, máńgilik eldiń myzǵymas qundylyqtaryn barsha halyqtyń júregine jetkize berińizder», delingen hatta. Sondai-aq, belgili memleket jáne qoǵam qairatkeri Myrzatai Joldasbekov óz kezeginde radionyń rýhani qundylyqtardy dáripteýde, ony halyqtyń júregine jetkizýde mańyzy zor ekenin aitty. «Qazaq radiosy – bizdiń altyn sandyǵymyz. Shalqyǵan ánimiz, tolqyǵan kúiimiz», degen ol Qazaq radiosynyń kitaphanasyna 8 tomdyq kitaby men belgili sazger Iliia Jaqanovtyń ózi jaily jazǵan «Dúnie shirkin» kitabyn syiǵa tartty. Keshte quttyqtaý sóz «Qazaqstan» RTRK» AQ basqarma tóraǵasy Nurjan Muhamedjanova tarapynan da aityldy. Ol radionyń tarihyna, qyzmetine, mán-mańyzyna, shyǵarmashylyq ujymnyń ókilderine toqtalyp, búgingidei jobalardyń jalǵasyn taba berýine tilektestigin bildirdi.
Jalpy, «Uly dala daýysy» halyqaralyq jobasy tek radiofestival ǵana emes, bedeldi mýzykalyq sherý dep aitsaq ta bolady. Qazaq radiosynyń milliondaǵan tyńdarmandary 5 ai boiyna internet jelisi arqyly súiikti ánderine daýys berip, óz jeńimpazdaryn anyqtaidy. Atap óter nárse – festivalǵa qatysýshy sheteldik úmitkerge qazaq ánin oryndaý nemese óz halqynyń ánin qazaq tilinde oryndaý talaby qoiylady. Biylǵy daýys berý nátijeleri millionǵa jetip, eki apta boiyna alǵashqy úshtikten kóringen oryndaýshylar ǵana finalǵa joldama alǵan. Al finalda 40 paiyz tyńdarman, 40 paiyz mamandar saraptaýy, sondai-aq, 20 paiyz joba uiymdastyrýshylarynyń usynysy arqyly «Uly dala daýysy» syilyǵynyń iegerleri anyqtalǵan.
Sonymen biylǵy radiofestivalǵa elimizden jáne Resei, Túrkiia, Ýkraina, Belorýssiiadan 60 shaqty ánshi qatysyp, onyń 16-sy jeńimpaz atandy. Atap aitqanda, «Úzdik top» atalymy boiynsha – «Ringo» toby, «Jigitter arasyndaǵy úzdik jeke oryndaýshy» atalymymen – Aiqyn Tólepbergen, «Jyldyń úzdik patriottyq áni» atalymynda – Nurǵali Turlybekov, «Úzdik estradalyq oryndaýshy» atalymy boiynsha – Móldir Áýelbekova jáne «Úzdik etno-estradalyq oryndaýshy» atalymynda Ardaq Balajanova úzdik dep tanyldy.
Dástúrli óner ókilderi arasynda «Jigitter arasyndaǵy úzdik dástúrli oryndaýshy» atalymy boiynsha – Armat Islamǵaliev, «Qyzdar arasyndaǵy úzdik dástúrli oryndaýshy» atalymy boiynsha Zúlfiia Baimyrza jeńimpaz atandy.
Jobaǵa biyl jańa nominatsiialar qosylǵanyn aitýymyz kerek. «Úzdik dombyrashy», «Úzdik qobyzshy», «Úzdik ulttyq aspaptyq ujym», «Úzdik etno-rok» atalymdary boiynsha jeńimpazdar anyqtaldy. Olar: Qurmanǵazy kúiin oryndaǵan Jaras Satybaldiev, Yqylastyń kúiimen Saian Aqmolda, «Saryarqa» toby jáne «Ulytaý» rok toby.
Al biylǵy «Jańa esim» atalymyn Marsel Kýtýev (Bashqurtstan), Ian Kostyrko (Ýkraina), Chingis Li (Resei), Oksana Voiteshik (Belorýssiia) jáne Jem Gýrdaldar (Túrkiia) ielendi.
Jeńimpazdardy marapattaý keshinde atalǵan ónerpazdardyń kópshiligi óz ónerlerin ortaǵa saldy. Olarǵa «Uly dala daýysy» jobasynyń arnaiy ekskliýzivti statýetkalary men diplomdary saltanatty túrde tabystaldy.
Bir ǵasyrǵa jýyq qazaq dalasyn án-kúimen terbegen, halyqtyń rýhani janazyǵyn ainalǵan, oǵan qosa eldegi búkil oqiǵalardy shuǵyl taratyp otyrǵan Qazaq radiosynyń qoǵamdyq ómirden alar orny men tarihi máni týraly kóp aitýǵa bolady. Onda alash qairatkerleriniń, tuǵyrly tulǵalarymyzdyń izi qaldy. Qazaqtyń ádebieti men mádenietine, ónerine qatysy bar adamdardyń kóbiniń esimi osy radiomen tikelei bailanysty. Konferentsiia barysynda filologiia ǵylymdarynyń doktory, professor, jýrnalistika maitalmany Namazaly Omashuly aitpaqshy, bir kúnde 40 shaqty «Pravda» gazetine teń bolatyn aqparatty taratqan Qazaq radiosynyń qazaq halqyna sińirgen eńbegi ushan-teńiz. Ol jiyn barysynda radiony ashýǵa alash qairatkeri Ahmet Baitursynovtyń yqpaly bolǵanyn aitty. Leninniń qabyldaýyna eki ret kirgende qazaq halqyna úgit-nasihat quraly kerek ekenin aitqan adam Ahań eken. N.Omashuly buǵan Máskeýde muraǵat qujattaryn aqtarý arqyly kóz jetkizgenin aitty. Jiyn taqyrybyna qatysty ol búginde aqparat maidany júrip jatqanyn, bul maidanda radionyń meilinshe ádil, shynshyl, eń bastysy halyqqa qajetti aqparattardy taratýǵa úles qosýy qajettigine mán berdi.
Konferentsiia barysynda sóz alǵan Parlament senatynyń depýtaty Jabal Erǵaliev: «Bizdiń ótkenimiz ben jetkenimiz radio arqyly tarady. Búgingi aqparattyq zamanda radionyń ony erekshe, ol keshegi qazaq tarihyn, ánin, kúiin búginge qaz qalpynda jetkize bilgen qasietti qural. Sheteldegi qandastarymyzǵa qazaq eliniń saǵynyshyn, sálemin de jetkizgen osy Qazaq radiosy. Endeshe uly dala úni dúnie júzine tanyla bersin» degen lebizin bildirdi.
Basqosýǵa shetelden kelgen meimandar arasynda «Búkilreseilik memlekettik televiziia jáne radiotarataý» kompaniiasy bas redaktorynyń keńesshisi Viacheslav Ýmanovskii (Resei), Ulttyq teleradio taratý korporatsiiasynyń bas direktory Kairat Imanaliev (Qyrǵyzstan), Bi-Bi-Si agenttigi qyrǵyz redaktsiiasynyń prodiýseri Venera Koichieva (Ulybritaniia), Ortalyq Halyq radiostantsiiasynyń az ulttar radio ortalyǵynyń keńse meńgerýshisi Qanatbek Jumabaiuly (QHR), «Deutshe Welle» halyqaralyq kommýnikatsiia ortalyǵynyń direktory Klaýs Bergman (Germaniia) tárizdi bilikti mamandar boldy.
Aigúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen Orynbai BALMURAT
.jpeg)