جاسامپازدىق جارشىسى

قازاق راديوسى 95 جىلدىعىن اتاپ ٶتتٸ

ۇلى دالانىڭ ۇلاعاتتى ٷنٸنە اينالعان قازاق راديوسىنا 95 جىل تولدى. كەشە استانادا باس راديونىڭ تورقالى تويى كەڭ كٶلەمدە اتالىپ ٶتتٸ. دەستٷرلٸ «ۇلى دالا داۋىسى» حالىقارالىق جوباسى جەڭٸمپازدارىن ماراپاتتاعان بيىلعى گالا-كونتسەرت وسى مەرەيتويعا ارنالىپتى, سونىمەن قاتار تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 25 جىلدىعىنا ورايلاس كەلٸپ وتىر. ال بۇعان دەيٸن «قازمەديا» ورتالىعىندا «حالىقارالىق بايلانىستار ورناتۋداعى راديونىڭ رٶلٸ» دەگەن تاقىرىپتا حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا ٶتتٸ. وعان بەلگٸلٸ عالىمدارمەن قاتار, بٸرقاتار شەتەلدٸك تانىمال راديولاردىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.

ميلليونداردىڭ تاڭداۋى تٷسكەن جەڭٸمپازدار

بيىل تٶرتٸنشٸ رەت ۇيىمداستىرىلعان «ۇلى دالا داۋىسى» حالىقارالىق راديوفەستيۆالٸ قازاق مۋزىكا ٶنەرٸن زاماناۋي, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ فورماتتا حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋدى جەنە تىڭداۋشىنىڭ تالعامىنان شىققان شىعارمالار ارقىلى ورىنداۋشىلىق ٶنەردٸ ىنتالاندىرۋدى ماقسات ەتەدٸ. جوبا بۇل ٷدەدەن شىعىپ كەلە جاتىر دەۋگە نەگٸز بار. سەبەبٸ, «ۇلى دالا داۋىسى» راديوفەستيۆالٸ بۇل كٷندە تانىمال جوبالاردىڭ بٸرٸنە اينالعان. القالى جيىندا سٶز العان اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترٸ دەۋرەن اباەۆ  ەلباسى ن.ە.نازارباەۆتىڭ قازاق راديوسىن 95 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاعان حاتىن وقىپ بەردٸ. «سٸزدەر بٸر عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بويى حالقىمىزدى تانىمى تەرەڭ, مازمۇنى زور حابارلارمەن سۋسىنداتىپ كەلەسٸزدەر. تەۋلٸك بويى حابار تاراتاتىن قازاق راديوسى ەل تەۋەلسٸزدٸگٸن تۇعىرلى ەتۋگە قالتقىسىز قىزمەت ەتٸپ كەلەدٸ. ەل بٸرلٸگٸن نىعايتۋعا لايىقتى ٷلەس قوسۋدا. بٷگٸنگٸ مەرەيلٸ شاقتا زور دەنساۋلىق پەن بەرەكە-بٸرلٸك, شىعارماشىلىق تابىستار تٸلەيمٸن. جاعىمدى جاڭالىقتاردىڭ جارشىسى بولىپ, مەڭگٸلٸك ەلدٸڭ مىزعىماس قۇندىلىقتارىن بارشا حالىقتىڭ جٷرەگٸنە جەتكٸزە بەرٸڭٸزدەر»,  دەلٸنگەن حاتتا. سونداي-اق, بەلگٸلٸ مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ٶز كەزەگٸندە راديونىڭ رۋحاني قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەۋدە, ونى حالىقتىڭ جٷرەگٸنە جەتكٸزۋدە ماڭىزى زور ەكەنٸن ايتتى. «قازاق راديوسى – بٸزدٸڭ التىن ساندىعىمىز. شالقىعان ەنٸمٸز, تولقىعان كٷيٸمٸز», دەگەن ول قازاق راديوسىنىڭ كٸتاپحاناسىنا 8 تومدىق كٸتابى مەن بەلگٸلٸ سازگەر ٸلييا جاقانوۆتىڭ ٶزٸ جايلى جازعان «دٷنيە شٸركٸن» كٸتابىن سىيعا تارتتى. كەشتە قۇتتىقتاۋ سٶز «قازاقستان» رترك» اق باسقارما تٶراعاسى نۇرجان مۇحامەدجانوۆا تاراپىنان دا ايتىلدى. ول راديونىڭ تاريحىنا, قىزمەتٸنە, مەن-ماڭىزىنا, شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ ٶكٸلدەرٸنە  توقتالىپ, بٷگٸنگٸدەي جوبالاردىڭ جالعاسىن تابا بەرۋٸنە تٸلەكتەستٸگٸن بٸلدٸردٸ.

جالپى, «ۇلى دالا داۋىسى» حالىقارالىق جوباسى تەك راديوفەستيۆال عانا ەمەس, بەدەلدٸ مۋزىكالىق شەرۋ دەپ ايتساق تا بولادى. قازاق راديوسىنىڭ ميلليونداعان تىڭدارماندارى 5 اي بويىنا ينتەرنەت جەلٸسٸ ارقىلى سٷيٸكتٸ ەندەرٸنە داۋىس بەرٸپ, ٶز جەڭٸمپازدارىن انىقتايدى. اتاپ ٶتەر نەرسە – فەستيۆالعا قاتىسۋشى شەتەلدٸك ٷمٸتكەرگە قازاق ەنٸن ورىنداۋ نەمەسە ٶز حالقىنىڭ ەنٸن قازاق تٸلٸندە ورىنداۋ تالابى قويىلادى. بيىلعى داۋىس بەرۋ نەتيجەلەرٸ ميلليونعا جەتٸپ, ەكٸ اپتا بويىنا العاشقى ٷشتٸكتەن كٶرٸنگەن ورىنداۋشىلار عانا فينالعا جولداما العان. ال فينالدا 40 پايىز تىڭدارمان, 40 پايىز ماماندار ساراپتاۋى, سونداي-اق, 20 پايىز جوبا ۇيىمداستىرۋشىلارىنىڭ ۇسىنىسى ارقىلى «ۇلى دالا داۋىسى» سىيلىعىنىڭ يەگەرلەرٸ انىقتالعان.

سونىمەن بيىلعى  راديوفەستيۆالعا ەلٸمٸزدەن جەنە رەسەي, تٷركييا, ۋكراينا, بەلورۋسسييادان 60 شاقتى ەنشٸ قاتىسىپ, ونىڭ 16-سى جەڭٸمپاز اتاندى. اتاپ ايتقاندا, «ٷزدٸك توپ» اتالىمى بويىنشا – «رينگو» توبى, «جٸگٸتتەر اراسىنداعى ٷزدٸك جەكە ورىنداۋشى» اتالىمىمەن – ايقىن تٶلەپبەرگەن, «جىلدىڭ ٷزدٸك پاتريوتتىق ەنٸ» اتالىمىندا – نۇرعالي تۇرلىبەكوۆ, «ٷزدٸك ەسترادالىق ورىنداۋشى» اتالىمى بويىنشا – مٶلدٸر ەۋەلبەكوۆا جەنە «ٷزدٸك ەتنو-ەسترادالىق ورىنداۋشى» اتالىمىندا ارداق بالاجانوۆا ٷزدٸك دەپ تانىلدى.

دەستٷرلٸ ٶنەر ٶكٸلدەرٸ اراسىندا «جٸگٸتتەر اراسىنداعى ٷزدٸك دەستٷرلٸ ورىنداۋشى» اتالىمى بويىنشا – ارمات يسلامعاليەۆ, «قىزدار اراسىنداعى ٷزدٸك دەستٷرلٸ ورىنداۋشى»  اتالىمى بويىنشا زٷلفييا بايمىرزا جەڭٸمپاز اتاندى.

جوباعا بيىل جاڭا نوميناتسييالار قوسىلعانىن ايتۋىمىز كەرەك.  «ٷزدٸك دومبىراشى», «ٷزدٸك قوبىزشى», «ٷزدٸك ۇلتتىق اسپاپتىق ۇجىم», «ٷزدٸك ەتنو-روك» اتالىمدارى بويىنشا جەڭٸمپازدار انىقتالدى. ولار: قۇرمانعازى كٷيٸن ورىنداعان جاراس ساتىبالديەۆ, ىقىلاستىڭ كٷيٸمەن سايان اقمولدا, «سارىارقا» توبى جەنە «ۇلىتاۋ» روك توبى.

ال بيىلعى «جاڭا ەسٸم» اتالىمىن مارسەل كۋتۋەۆ (باشقۇرتستان), يان كوستىركو (ۋكراينا), چينگيس لي (رەسەي), وكسانا ۆويتەشيك (بەلورۋسسييا) جەنە جەم گۋردالدار (تٷركييا) يەلەندٸ.

جەڭٸمپازداردى ماراپاتتاۋ كەشٸندە اتالعان ٶنەرپازداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶز ٶنەرلەرٸن ورتاعا سالدى. ولارعا «ۇلى دالا داۋىسى» جوباسىنىڭ ارنايى ەكسكليۋزيۆتٸ ستاتۋەتكالارى مەن ديپلومدارى سالتاناتتى تٷردە تابىستالدى.

بٸر عاسىرعا جۋىق قازاق دالاسىن ەن-كٷيمەن تەربەگەن,  حالىقتىڭ رۋحاني جانازىعىن اينالعان, وعان قوسا ەلدەگٸ بٷكٸل وقيعالاردى شۇعىل تاراتىپ وتىرعان قازاق راديوسىنىڭ  قوعامدىق ٶمٸردەن الار ورنى مەن تاريحي مەنٸ تۋرالى كٶپ ايتۋعا بولادى. وندا الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ, تۇعىرلى تۇلعالارىمىزدىڭ ٸزٸ قالدى. قازاقتىڭ ەدەبيەتٸ مەن مەدەنيەتٸنە, ٶنەرٸنە قاتىسى بار ادامداردىڭ كٶبٸنٸڭ ەسٸمٸ وسى راديومەن تٸكەلەي بايلانىستى. كونفەرەنتسييا بارىسىندا فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, جۋرناليستيكا مايتالمانى نامازالى وماشۇلى ايتپاقشى, بٸر كٷندە  40 شاقتى «پراۆدا» گازەتٸنە تەڭ بولاتىن اقپاراتتى تاراتقان قازاق راديوسىنىڭ قازاق حالقىنا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ ۇشان-تەڭٸز. ول جيىن بارىسىندا راديونى اشۋعا الاش قايراتكەرٸ احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ ىقپالى بولعانىن ايتتى. لەنيننٸڭ قابىلداۋىنا ەكٸ رەت كٸرگەندە قازاق حالقىنا ٷگٸت-ناسيحات قۇرالى كەرەك  ەكەنٸن ايتقان ادام احاڭ ەكەن. ن.وماشۇلى بۇعان مەسكەۋدە مۇراعات قۇجاتتارىن اقتارۋ ارقىلى كٶز جەتكٸزگەنٸن ايتتى. جيىن تاقىرىبىنا قاتىستى ول بٷگٸندە اقپارات مايدانى جٷرٸپ جاتقانىن, بۇل مايداندا راديونىڭ مەيلٸنشە ەدٸل, شىنشىل, ەڭ باستىسى حالىققا قاجەتتٸ اقپاراتتاردى تاراتۋعا ٷلەس قوسۋى قاجەتتٸگٸنە مەن بەردٸ.

كونفەرەنتسييا بارىسىندا سٶز العان پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى جابال ەرعاليەۆ: «بٸزدٸڭ ٶتكەنٸمٸز بەن جەتكەنٸمٸز راديو ارقىلى تارادى. بٷگٸنگٸ اقپاراتتىق زاماندا راديونىڭ ونى ەرەكشە, ول كەشەگٸ قازاق تاريحىن, ەنٸن, كٷيٸن بٷگٸنگە قاز قالپىندا جەتكٸزە بٸلگەن قاسيەتتٸ قۇرال. شەتەلدەگٸ قانداستارىمىزعا قازاق ەلٸنٸڭ ساعىنىشىن, سەلەمٸن دە جەتكٸزگەن وسى قازاق راديوسى. ەندەشە ۇلى دالا ٷنٸ دٷنيە جٷزٸنە تانىلا بەرسٸن» دەگەن لەبٸزٸن بٸلدٸردٸ.

باسقوسۋعا شەتەلدەن كەلگەن مەيماندار اراسىندا «بٷكٸلرەسەيلٸك مەملەكەتتٸك تەلەۆيزييا جەنە راديوتاراتاۋ» كومپانيياسى باس رەداكتورىنىڭ كەڭەسشٸسٸ ۆياچەسلاۆ ۋمانوۆسكيي (رەسەي), ۇلتتىق تەلەراديو تاراتۋ كورپوراتسيياسىنىڭ باس ديرەكتورى كايرات يماناليەۆ (قىرعىزستان), بي-بي-سي اگەنتتٸگٸ قىرعىز رەداكتسيياسىنىڭ پروديۋسەرٸ ۆەنەرا كويچيەۆا (ۇلىبريتانييا), ورتالىق حالىق راديوستانتسيياسىنىڭ از ۇلتتار راديو ورتالىعىنىڭ كەڭسە مەڭگەرۋشٸسٸ قاناتبەك جۇمابايۇلى (قحر), «Deutshe Welle» حالىقارالىق كوممۋنيكاتسييا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى  كلاۋس بەرگمان (گەرمانييا) تەرٸزدٸ بٸلٸكتٸ ماماندار بولدى.

ايگٷل سەيٸلوۆا,

«ەگەمەن قازاقستان»

سۋرەتتەردٸ تٷسٸرگەن ورىنباي بالمۇرات