1969 jyly Kerekýde qurylǵan oqýshylardyń «Jas ulan» uiymynyń músheleri ózderi shamalas jasóspirimder arasynda aýyzsha úgit-nasihat jumystaryn júrgizýmen shektelse, uiym uzaǵyraq ǵumyr súrýi múmkin edi. Alaida biz bul is-áreketterdi qarqyndylyǵy baiaý, nátijeligi tómen dep eseptedik te jurtshylyqty birden selt etkizip, ulttyq sanany dúr silkindiretin sharalardy qarastyrdyq. Sóitip, únparaqtar jazý isin qolǵa alý kerek dep uiǵardyq.
Sol kezde Ilias Esenberlinniń «Qahar», Serik Shákibaevtyń «Úlken Túrkistannyń kúireýi», Jaisańbek Moldaǵalievtiń «Saryarqanyń súiiktisi» romandaryn oqyp, qazaqtardyń táýelsizdik jolyndaǵy kúresteri jaiynda birshama málimetterge qanyqqan bolatynbyz. Onyń ústine «Saiasi ekonomiiadan» «Otar elderde aýrýhanalar men ulttyq mektepter az bolady» degen anyqtamany oqyǵan soń «Qazaqstan – Reseidiń otary» degen oi túidik. Atalǵan týyndylardy paidalana otyryp, úndeýdiń mátinin men daiyndadym, jazý mashinkasyna basqan Sembai Qusaiynov.
Qolmen jazylǵan emes, jazý mashinkasyna basylǵan úndeýdi taratýshylardyń kimder ekenin eshkim bilmeidi degen albyrt oi bizdi saqtyq sharalarynan aiyrdy. Keńes úkimeti kezinde árbir jazý mashinkasy qarypteriniń ózindik ereksheligi bolatynyn biz qaidan bileiik...
1970 jyldyń bas kezinde MQK oblystyq basqarmasyndaǵy tergeý barysynda qaýipsizdik qyzmetkerleri álgi mátindi maǵan jatqa oqytyp, úndeýdi meniń jazǵanyma kóz jetkizdi. «O, Temir ata urpaqtary! Sender qazaq degen uly halyqsyńdar! Sender ǵasyrlar boiy erkindik ańsap, qara túnek qandy jyldarda baqyt izdep qan qusqan elsińder! Endi ózge halyqtarmen terezesi teń el bolýlaryń kerek!» degen joldarmen bastalǵan úndeý «Senderdiń jarqyn bolashaqtaryń úshin qaza tapqan babalar rýhy ózderińdi baqyt jolyna, bostandyq jolyna shaqyrady» degen sóilemmen aiaqtalatyn. Úndeýdiń osy tustary ǵana esimde qalypty.
Biyl sol uiymnyń jetekshileriniń biri, qazirgi kezde qoǵam belsendisi, shejireshi, ólketanýshy retinde jurtshylyqqa tanymal Qairolla Kájenov oblystyq memlekettik muraǵattar basqarmasy qorynan «Jas ulan» uiymyna qatysty isti tapty. Sonyń ishinen memlekettik qaýipsizdik qyzmetkerleri aýdarǵan úndeýdiń oryssha mátini shyqty.
«O, potomki Temira! Vy velikii narod, kazahi! Vash narod jajdal svobodý, v temnye krovavye gody iskal schastia, ispytyval gore, slezami oblivalsia. Teper vy doljny byt ravnymi drýgimi narodami.
Chýjim zemliý otdali, rodnoi iazyk i obychai naroda ýnichtojili. Nado pokonchit s takim neývajeniem k naslediiý predkov.
Podnimite golový! Nastalo vremia samim ýpravliat svoei stranoi. Lýchshe odin den schastlivoi jizni, chem tysiachý – v ýnijenii. Esli v odno vremia pravil Vash prashýr Temir, to teper im ýpravliat doljny Vy sami.
Dlia etogo pod slavnym vsemogýshim znamenem batyra Isataia podnimites na borbý protiv kolonizatorov. Vperedi Vas jdet velikaia bitva za schastia.
Ne maraite chestnyi pýt predkov. Ne davaite chýjim liýdiam toptat mogilý predkov. Rodnoi iazyk, na kotorym govorili Vashi roditeli i obychai naroda beregite. Takova Vam velenie materi.
Slavnye dýhi predkov, pogibshih za Vashe býdýshee, prizyvaiýt na pýt schaste, na pýt svobody».
Uiymnyń jarǵysy da bolǵan edi. Biz ony BLKJO jarǵysyna qarap jasaǵanbyz. Biraq mátini esimde qalmapty. Bir jaqsysy, bul qujattyń aýdarmasy da atalǵan istiń arasynan shyqty.
-Privitie molodeji idei «Jas ýlana», podniatiia kazahskoi kýltýry, chistoty kazahskogo iazyka;
-dobrosovestno i svoevremenno vypolniat porýcheniia;
-popolnenie organizatsii nadejnymi, predannymi liýdmi;
-polzovatsia pravom vneseniia predlojeniia o rabote organizatsii;
-vzaimnaia vyrýchka i sobliýdenie konspiratsii;
-ýkrepliat edinstvo;
-v slýchae raznoglasiia nemedlenno soobshit ob etom «komitet»;
-ýplata ejemesiachno vznosa v sýmme 50 kop.
Biyl «Jas ulan» uiymynyń qurylǵanyna 50 jyl toldy. Kezinde «Qupiia» belgisi basylyp, tek qaýipsizdik, prokýratýra, kompartiia organdaryndaǵy tiisti joǵary laýazymdy sheneýnikterdiń oqyp tanysýyna ruqsat etilgen qujattardy endi ǵana jurtshylyqqa jariia etýdiń sáti túsip otyr.
Arman QANI,
Pavlodar qalasy.
