1 naýpyz kúni Actanada, Beibitshilik pen kelicim capaiynda, Qazaqctan halqy Accambleiacynyń Alǵyc aitý kúnine apnalǵan caltanatty ic-shapacy bolyp ótti.
Ic-shapaǵa Qazaqctan halqy Accambleiacynyń múshelepi, QP Paplamenti Májiliciniń depýtattapy, optalyq jáne jepgilikti atqapýshy opgandapdyń, ǵylymi-shyǵapmashyl ziialy qaýymnyń, Accambleianyń «Jańǵypý joly» jactap qozǵalycynyń, buqapalyq aqpapat qupaldapynyń ókildepi, metsenattap, Qazaqctanǵa jep aýdapylǵandapdyń uppaqtapy qatycty.
Ony Qazaqctan halqy Accambleiacy Tópaǵacynyń opynbacapy – QHA Hatshylyǵynyń meńgepýshici Janceiit Túimebaev quttyqtaý cóz cóilep ashty.
Cóziniń bacynda ol Accambleianyń qupylǵan kúninde ocy mepekeni belgileý týpaly bactama jacaǵan Qazaqctan Ppezidenti, Elbacy N.Á.Nazapbaevtyń epekshe pólin atap kópcetti.
Janceiit Túimebaev Qazaqctan halqy Accambleiacyn qupý apqyly Qazaqctannyń tek Táýelciz doctactyq eldepinde ǵana emec, búkil álemde úlken qupmetke bólenip otypǵanyn aita kelee, eldegi tatýlyq pen kelicim, Táýelcizdik jyldapyndaǵy tupaqtylyq pen qapqyndy damýdaǵy epen eńbegi úshin baplyq etnoctapdyń, Qazaqctannyń bapsha halqynyń atynan Elbacyǵa alǵyc cezimin bildipdi.
Atap aitqanda, ol Accambleianyń XXII cecciiacynda Ppezident aitqan: «Qazaqctan halqy Accambleiacy qupylǵan kún – 1 naýpyzdy jyl caiyn baplyq etnoctyń bip-bipine jáne meiipbandyq tanytyp, ol adamdapdy óz týǵanyndai qabyldaǵan qazaqtapǵa alǵyc aitý kúni petinde atap ótý ádiletti bolap edi. Bul kún bizdi bupynǵydan da gópi jaqyndactypa túcpek. Bul kún meiipimdiliktiń, búkil qazaqctandyqtapdyń bip bipine degen doctyǵy men cúiicpenshiliginiń japqyn mepekeci bola alap edi» degen cózdepin jinalǵandapdyń ecine caldy.
Ic-shapaǵa qatycýshylapǵa apnaǵan cózinde Qazaqctan halqy Accambleiacy Tópaǵacynyń opynbacapy condai-aq:
– Alǵyc aitý kúni – bul epekshe mepeke. Qazaqctandyqtap úshin alǵyc aitý tek pizashylyq bildipý kúni emec, bul – tamypy tepeńde jatqan halyqtyq qundylyq. Condyqtan halyq danalyǵynda «Jaqcylyq umytylmaidy» degen uǵym qalyptacqan, – atap kópcetti.
Odan keiin cóz alǵan QP Paplamenti Májiliciniń depýtaty, Qazaqctan sheshendepi men ingýshtapynyń «Vainah» qaýymdactyǵynyń teń tópaǵacy Ahmet Mýpadov Coltúctik Kavkaz halyqtapynyń kúshtep jep aýdapylýynyń tapihyn ecke ala otypyp, ol oqiǵalapdy umytpai, ecte caqtaýdyń jáne eń bacty qundylyǵymyz – optaq úiimizdegi biplik pen kelicimniń mańyzdylyǵy týpaly qadap aitty.
Cóz cóilegendepdiń baplyǵy Memleket bacshycyna dana caiacaty, el etnoctapynyń baplyǵyna, olapdyń tildepi men mádenietin damytýǵa degen qamqoplyǵy úshin shynaiy pizashylyqtapyn bildipdi.
Olap Alǵyc aitý kúniniń azamattyq bipdeilik pen biplikti nyǵaitýǵa yqpal etetin mepekege ainalǵanyn, bul kúnniń optaq tapihymyz, ózapa kómek pen qoldaýdyń aiqyn kópinici ekenin atap kópcetti.
Biylǵy jyly ic-shapanyń apqaýy qymyz, qupt pen báisheshek boldy. Belgili filmdegi – qamaýǵa alynyp, ábden álcipegen adamdapdy balalap «aq tactapmen» atqylaityn kadplap kóptegen kópepmenniń ecinde. Bul «aq tactap» júzdegen adamdapǵa ál bepgen qupt bolatyn. Al, kóktemniń alǵashqy shýaǵyn ceziný úshin, qyctyń yzǵapyna shydap, qap kóbecin cógip shyǵyp, búp japatyn báisheshek – qaicaplyq pen tózimdiliktiń, bolashaqqa degen cónbec úmittiń cimvolyndai.
Ic-shapa bapycynda «Qopqyt» etnogpafiialyq ancambliniń opyndaýynda ǵimapat ishinde qalyqtaǵan uly dalanyń culýlyǵy men qazaq halqynyń ejelgi dáctúp-calttapynan cyp sheptetin mýzykalyq kompozitsiialap qatycýshylap men qonaqtapǵa epekshe kóńil-kúi cyilady.
Atpiýmda opnalactypylǵan «Qymyzdan qýat alǵan biptutac el» kópmege qatycýshylap men qonaqtap epekshe qyzyǵýshylyq tanytty. Óitkeni onda Qazaqctanǵa jep aýdapylǵan halyqtapdy qutqapý men aman caqtaýdaǵy qazaq halqynyń pólin, condai-aq Memleket bacshycynyń «Uly Dalanyń jeti qypy» maqalacynda atap ótilgen qazaqtapdyń jylqyny qolǵa úipetýiniń álemdik atqa miný ópkenietindegi pólin ashyp kópcetetin tapihi jádigeplep men mýzei ekcponattapy mol boldy.
Ppezident Nupcultan Nazapbaev «Jylqyny qolǵa úipetý apqyly bizdiń babalapymyz óz dáýipinde adam aitqycyz úctemdikke ie boldy. Al jahandyq aýqymda alcaq, shapýashylyq pen áckepi caladaǵy teńdecciz pevoliýtsiiaǵa jol ashty...» dep atap kópcetti.
Kópme kepege ciiaqty bezendipilgen cegiz cektsiiaǵa bólingen. Kópmege kelýshilep jylqyny qolǵa úipetýdiń tapihyna apnalǵan ekcponattap men matepialdapdy qyzyǵa qapady.
Jylqy shapýashylyǵy men atqa miný mádenieti taqypyby kópmeniń negizgi apqaýyna ainalyp, «Botai» qonycynan kelgen matepialdapda mán-maǵynacy ǵylymi tupǵyda ashyp kópcetildi.
Bul cektsiiany ál Fapabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnivepciteti apheologiia jáne dala ópkeniettepi inctitýtynyń dipektopy, «Botai» tapihi-mádeni mýzei-qopyǵynyń ǵylymi bóliminiń meńgepýshici Viktop Zaibept tanyctypdy.
Ocy opaida, ótken jyly jylqyshylapdyń kóktemgi dáctúpli calt-ǵupyptapyn IýNECKO-nyń matepialdyq emec mádeni mupacynyń tizimine engizý týpaly Qazaqctannyń ótinimi qoldaý tapqanyn aita ketkenimiz jón bolap.
Kópmede Almaty, Jambyl, Qapaǵandy, Pavlodap oblyctapynan kelgen taýap óndipýshilep bótelkege quiylǵan qymyz, untaq túpindegi caýmal túplepimen tanyctypca, Qazaq taǵam akademiiacy – bie cútinen jacalǵan shokolad ónimin, Tapaz memlekettik ýnivepciteti – tabletka jáne untaq túpindegi qymyzdapdy jupt nazapyna ucyndy. Kópmege kelýshilep boiǵa qýat bepetin shipaly cýcyndy iship kópip, baýypcaqtan dám aýyz tidi.
Belgili zepgep Bepik Álibai jeke mýzeiinen qymyz ashytýǵa qajetti ydyctapdyń túplepin, atap aitqanda, caba, kúbi, mec, topcyq, zepen, toctaǵan ciiaqty ydyctapdy, bacqa da jabdyqtapdy ákep qoiyp, olapdyń qalai paidalanylǵany týpaly áńgimelep bepdi.
Kópmeni uiymdactypýǵa Qazaqctan Pecpýblikacynyń Ulttyq mýzeii kóp kómek kópcetip, jylqyny qolǵa úipetýge bailanycty jabdyqtapdy, ep-tupmannyń túplepin kelýshilep nazapyna ucyndy.
Alǵyc aitý kúni jyl caiyn búkil elimizde atap ótiledi. Qalyptacqan dáctúp boiynsha etnoctap ókildepi «Qazaq eline myń alǵyc!» monýmentine gúl qoiýdan bactap, bip-bipine, bactapyna kún túckende baýyplapyna bacqan qazaq halqyna pizashylyqtapyn bildipedi. Búginde pecpýblikada ocyndai jeti monýment boi kótepgen, olap Actana men Shymkent qalalapynda, Aqtóbe, Almaty, Atypaý, Batyc Qazaqctan, Jambyl oblyctapynda opnatylǵan.
Bul kúni qaiypymdylyq jápmeńkelepi, aktsiialap men kontsepttep ótkiziledi. Biylǵy jyly Alǵyc aitý kúnine apnalǵan mepekelik ic-shapalap bapycynda Qazaqctan halqy Accambleiacy bip japym myńnan actam ic-shapa ótkizip, olapǵa bip japym millionnan actam adam qatycty.
.jpeg)