Kezekten tys sailaýdyń da aýyly alys emes. OSK resmi tirkegen kandidattyń barlyǵy aggitatsiialyq jumystarǵa áldeqashan kirisip ketken. Mejeli kún 9 maýsym bop qattalyp, úgit-nasihat kezeńi 11 mamyr bastalady dep belgilengennen soń, biri oblys, biri aýdan, endi biri aýyl aralap, baǵdarlamalaryn túsindirip, halyqtyń muń-muqtajyn, aryz-shaǵymyn hám usynystaryn tyńdap, el ishindegi áleýmettik-ekonomikalyq ahýaldy baqylap júr. Sózsiz, arnaiy baǵdarlamalardyń ishinde kórinis tapqan ustanymdardyń deni halyqtyń áleýmettik máselelerin sheshýge baǵyttalǵan. Sosyn da kóńilde úmittiń sáýlesi jylt etedi.
Jańashyldyqtyń bárine boi úiretip, bir eleýli ózgeristiń kele jatqanyn sezgen, sońsoń ilkiden beri saiasi saýaty da arta túsken qalyń buqara óziniń bul naýqannyń mańyzdy bir bólshegi ekenin uqqandai.
Asyly, bolashaqqa alańsyz qarap, baqýatty, ádiletti qoǵam qalyptastyryp, deni saý urpaq tárbielep, el ekonomikasynyń órkendeýi men ál-aýqatynyń jaqsarýy jolynda sapaly bilim alyp, damyǵan memlekettiń azamaty retinde jan-jaqty jetilip, esh ýaiymsyz eńbek etý úshin kezekten tys sailaýdyń nátijesi mańyzdy bolmaq. Qarapaiym halyqtan bastap elimizdegi iri biznesmender men investorlardyń kókeiinde «aldaǵy kezeńder qandai jańalyǵymen kelmek, qai úmitker taqqa otyryp, memleketke adal qyzmet etýdiń jarqyn úlgisin kórsetedi?» degen suraq bar. Ekinshiden, sailaý ótkizý arqyly kóptegen máseleniń túiini tarqatylary anyq. Úshinshiden, keler jyly halyq sanaǵy ótkiziledi. Sailaý naýqanynyń sol sanaqpen qabattaspaý úshin de biyl bolǵany jón-aq. Sarapshylar da, tis qaqqan saiasatkerler de osyny aityp otyr.
«Bul án – burynǵy ánnen ózgerek» degendei, biylǵy sailaý rasynda ózgeshe qalybymen, erek jańalyqtarymen qýantty. Sonyń ishindegi aýyz toltyryp aitýǵa turarlyq jáitterdiń biri – alǵash ret áiel kandidattyń sailaýǵa túsýi. Iaki, OSK-da buryn-sońdy bolmaǵan pretsendenttiń tirkelýi. Jalpy, osy kúnge deiin Táýelsiz Qazaqstan tarihynda birde-bir názik jandy prezidenttikke úmitker bolmaǵan-tyn.
Iá, osylaisha «Aq jol» demokratiialyq partiiasynyń kezekten tys XV quryltaiy Daniia Espaevany resmi túrde prezidenttikke úmitker retinde bekitip, tarihi qadamǵa bardy.
Áý basta barlyq úmitker ózderiniń beinebaianyn kórsetip, sailaýaldy ustanymdaryn jariialady. Sondai-aq, qatysýshylardyń suraqtaryna jaýap bergen. Quryltai delegattary ashyq jáne qupiia daýys berý arqyly óz tańdaýyn jasady.
Daýys berý kezinde 190 delegattyń 49,5 protsenti halyq qalaýlysynyń kandidatýrasyn qoldady. Biraq kandidattyń daýysy 50 paiyzdan asýy kerek edi. Osydan keiin prezidiým músheleri keńesip, ekinshi týrdy ótkizbeý jóninde sheshim qabyldady. Sebebi Espaevanyń basymdyǵy aiqyn boldy. Delegattar atalǵan sheshimdi biraýyzdan qoldady. Sóitip, Daniia Mádiqyzy partiianyń atynan prezident sailaýyna kandidat retinde bekitildi.
«Aq jol» demokratiialyq partiiasy atynan usynylǵan Daniia Espaevanyń sailaýaldy tuǵyrnamasy: «Turaqty damý negizi - básekelestik jáne jappai kásipkerlikpen ainalysý», «Ulttyq táýelsizdik», «Jemqorlyqpen kúres jáne ofshorsyzdandyrý» atty negizgi úsh baǵyttan turady. Onda elimizdiń ishki jáne syrtqy saiasaty men áleýmettik-ekonomikalyq damý baǵyttaryna qatysty kandidattyń kózqarasy anyq beinelengen, sondai-aq memlekettegi kezek kúttirmeitin mindetter men basty problemalardy sheshý joldary usynylǵan. «Biz laiyqty ómir súrý úshin jańa múmkindikterdi ashyp, olardy keńeitip, osy jolda kezdesetuǵyn kedergilerden úzildi-kesildi bas tartýymyz kerek. Laiyqty ómirdiń kepili – sheneýnikter emes, naryqtyq ekonomika, demokratiia jáne áleýmettik ádildik.
Men bul sailaýǵa halqyma jáne Otanyma adal qyzmet etý úshin qatysyp jatyrmyn.
Ómirdi dál osynda, dál qazir ózgertpei, jaqsarta almaimyz.
Men osyndai ózgeristerdiń ýaqyty keldi dep esepteimin», - deidi ol.
Osylaisha kandidat júieli baǵdarlama ám parasatty oilary arqyly batyl sheshimderge bara alatynyn anyq baiqatyp otyr.
«Qazaq Respýblikasynyń Táýelsizdigin qamtamasyz etý jáne onyń ulttyq múddelerin qorǵaý – árbir azamat úshin mańyzdy mindet. Táýelsizdik – qur bos sóz emes. Bul – bizdiń elimiz, jerimiz, babalarymyzdan qalǵan mura, bul – memlekettik til, bul – bizdiń kópultty halqymyzdyń birligi», deýi de joǵarydaǵy sózimizge dálel bolatyndai.
Sondai-aq, Daniia Mádiqyzy óz baǵdarlamasynda derti asqynǵan qoǵamdaǵy ózekti máselelerden ainalyp ótpeitinin kórsetip otyr.
«Qoǵamdy alańdatatyn jáne bilikke narazylyqty týǵyzatyn negizgi problemalardyń biri – sybailas jemqorlyqpen kúrestiń tiimsizdigi, sot jáne quqyq qorǵaý organdaryna senimsizdik.
Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-árekettiń mańyzdy quraly – bilik is-áreketiniń jariialylyǵy men onyń qoǵam aldyndaǵy esep berýge mindettiligi bolmaq. «Aq jol» partiiasy jýrnalisterdiń áshkerelep beretin basylymdary úshin qýdalanýdan qorǵalýyn, árbir memlekettik qyzmetkeriniń sot tártibinde BAQ-da keri basylymdardyń paida bolýy jaǵdaiynda óziniń abyroiy men qadir-qasietin qorǵaýyn qoldaidy. Baspasózdyń aýzyna qulyp salýǵa bolmaidy.
Sybailas jemqorlyqpen kúresýdiń basty baǵyty, sondai-aq, offshorlyq aimaqtar men sheteldik bankterden milliardyq qarajattardy Qazaqstanǵa qaitarý bolmaq, bul qarajat qara nietti jemqorlar men alaiaqtardyn halyqtan urlaǵan aqshasy.
Halyqaralyq mamandardyń esebi boiynsha jemqorlar memleketimizden zańsyz túrde 160 mlrd-tan astam aqsha shyǵarǵan. Bul aqshalardyń urlanyp, Qazaqstannan ketýi sebepti eldegi keibir azamattar jumys taba almai júr.
«Aq jol» partiiasy sheneýnikterdiń offshorlyq shoty týraly banktik qupiialylyqtyń alynyp tastalyp, ózderi qaidan alǵanyn túsindire almaityn aqshanyń anyqtalýyn jáne qaitarylýyn talap etedi», - deidi batyl saiasatker.
Onyń kásipkerlik jáne ony qoldaý týraly maqsat-jobalary da kóńilge zor úmit uialatady. Ásirese, kandidattyń usynystaryna nemquraidy qaramaityn el turǵyndarymen qatar Qazaqstannyń ár óńirindegi irili-usaqty kásipkerler men kompaniia basshylary qýandy. Sailaýaldy baǵdarlama olardyń kópshiligin bei-jai qaldyrmaǵany túsinikti de.
Espaeva: «Halyq ál-aýqatynyń negizi – turaqty qarqyndy damý, myqty jeke biznes, adal básekelestik.
Men árdaiym jeke kásipkerliktiń, sonyń ishinde shaǵyn jáne orta biznesti qoldaýdyń, turaqty jaqtaýshysy bolyp keldim. Búgingi kúni Otan aldynda jahandyq syn-tegeýrinder tur, olardy eńsermei budan ári damý múmkin emes.
Memleket ózdiginen tabys tabatyn, biýdjetke salyq tóleitin jáne basqalarǵa jumys beretinderdi qoldaýǵa mindetti!», - dep, bizdiń pikirimizdi shegelei túsedi.
Kúni keshe jeti adamnyń arasyndaǵy jalqy úmitker Espaevanyń sailaýǵa qatysatyny týraly habar Eýroparlamenttiń qulaǵyna jetip, olar prezidenttikke túsip jatqan áiel kandidatqa qatysty pikirin de bildirgen.
Atap óter bolsaq, Eýroparlament ókili, Eýroodaqtyń liberaldar men demokrattar aliansynyń múshesi Iveta Grigýle: «Siz Qazaqstannyń milliondaǵan áielderine jol ashyp, Respýblika tarihynyń jańa paraǵyn ashtyńyz. Biz, Eýroparlament depýtattary, «Aq jol» partiiasynyń sezinen soń sizdiń usynylýyńyzdy asa úlken qyzyǵýshylyqpen baqyladyq. Ótken debat pen qupiia daýys berýden keiingi jeńisińiz – memleketińizdegi saiasi tájiribege Eýropalyq dástúrdiń enýiniń tamasha úlgisi boldy. Siz óz quqyqtary men bostandyqtaryn júzege asyrý jolynda Qazaqstannyń milliondaǵan áielderine úlken múmkindikterge jol kórsettińiz», - depti.
Hosh, Daniia Mádiqyzy - shynynda prezidentikke ábden laiyq kandidattardyń biri. Bul sózimizge joǵaryda azdy-kópti dálel keltirgendei de boldyq. Asyra siltemei-aq, anyǵyn aittyq. Endi, bar úmit sizderde, qadirli aǵaiyn!
Ermek Esjan
QR Prezidenttigine úmitker D.M.Espaevanyń sailaý qorynyń qarajatynan tólendi
