Foto: pixabay.com
Keshe, 17 qyrkúiekte Qazaqstannyń ulttyq ekonomika ministriniń orynbasary Azamat Ámrin jańa Salyq kodeksi jobasyn tanystyrdy. Ult.kz jańa kodekste qandai erekshelikteri baryn baiandaidy.
Ámrinniń aitýynsha, jańa Salyq kodeksinde salyq ákimshiligine basa nazar aýdarylady. Ákimshilendirýdiń servistik modeli engiziledi. Salyq tóleýshini tirkeý ońaiyraq bolady. Salyq eseptiligi qysqartylady. Baqylaý tsifrlandyrylady.
«Óndiriske, tehnologiialyq jabdyqtarǵa qaita investitsiialaý úshin keshendi tásilder ázirlendi.
Arnaýly salyq rejimderi ońtailandyryldy, biznesti bólshekteý táýekelderin azaitý boiynsha sharalar qabyldandy. Sonymen qatar, saralanǵan salyq mólsherlemelerine kóshý, «sán-saltanat salyǵyn» engizý, salyqtar men tólemderdiń sanyn 20%-ǵa azaitý, salyq jeńildikterin 20%-ǵa qysqartý tapsyryldy. Jalpy, barlyq tapsyrmalar boiynsha Úkimettiń usynystary ázirlendi», - dedi vitse-ministr.
Onyń sózinshe, salyqtar men biýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder sanyn kem degende 20%-ǵa qysqarady.
«Aitarlyqtai fiskaldyq qaitarym joq tólemder alyp tastalady, keibireýleri biriktiriledi.
Bizde tek 12 salyq bar. Olar halyqaralyq tájiribege sáikes keledi. Sharýa jáne fermer qojalyqtarynan alynatyn biryńǵai jer salyǵy ǵana tabys salyǵymen mándes. Sondyqtan biryńǵai jer salyǵyn jeke tabys salyǵyna aýystyrý usynylady. Sharýalar men fermerler úshin jeńildikti rejimniń ózi saqtalady. Tek tólem kodynyń ataýy ózgeredi», - deidi ol.
Jańa kodekste 11 tólemnen 2-in alyp tastaý usynylǵan. Bul – syrtqy jarnamany ornalastyrǵany úshin jáne jekelegen qyzmet túrlerimen ainalysqany úshin litsenziialardy paidalanǵany úshin tólemder.
Sondai-aq 3 tólemdi biriktirý usynylǵan: jer ústi kózderiniń sý resýrstaryn paidalanǵany úshin, ormandy paidalanǵany úshin jáne janýarlar dúniesin paidalanǵany úshin. Bir tólem bolady – tabiǵi resýrstardy paidalaný úshin tólem.
Jalpy, tólem mólsherlemeler sany 77-ge qysqarady. Alymdardyń 6 túrin qysqartý usynylady. Olar boiynsha mólsherlemelerdiń 34 túri alyp tastalady.
Sondai-aq memlekettik bajdardyń 5 túri alynyp tastalady, olar boiynsha mólsherlemeler 51-ge qysqartylady. Bul salyqtar men tólemder sanyn 20%-dan astamǵa qysqartý mindetin oryndaýǵa múmkindik beredi.
Kelesi mindet – salyq jeńildikterin retke keltirý jáne olardyń kólemin kem degende 20%-ǵa qysqartý. 2022 jylǵy salyq deklaratsiialarynyń derekteri boiynsha olardyń somasy 9,5 trln. teńge. Onyń ishinde 744 norma 3,3 trln teńge somaǵa jeńildikter retinde anyqtaldy.
Búgingi tańda 1300 mlrd. teńgeden astam somaǵa 110 salyq jeńildikterin alyp tastaý usynylady. Budan basqa, 400 mlrd. teńgeden astam somaǵa 29 salyq jeńildikteri boiynsha qoldanylý merzimi shekteletin bolady.
«Ózderińizge málim, ótken jyldary salyq eseptiliginiń nysandary barynsha jeńildetildi. Bul esep júrgizýge qiyndyq týdyrdy. Endi jeńildik mindetti túrde salyq eseptiligi nysandarynda kórsetiledi. Budan basqa, tiisti salalyq memlekettik organdarǵa tiimdilik kórsetkishteriniń monitoringi boiynsha mindettemelerdi bekitý usynylady», - deidi vitse-ministr.
Sondai-aq, júieli sharalar retinde salyqtyq jeńildikter uǵymyn naqty reglamentteý, olardy berý tártibi, Monitoring, taldaý, olardy alyp tastaý tártibi usynylady. Munyń bári zańǵa táýeldi aktilermen retteletini aitylǵan.
«20% bazalyq mólsherleme saqtalady. Bank sektory men oiyn biznesi úshin 25% joǵary mólsherleme belgilenedi. Bul rette, eger bankter ekonomikanyń naqty sektoryn kreditteitin bolsa, onda mundai kirister boiynsha 20% bazalyq mólsherleme qoldanylady. 10% deńgeiindegi mólsherleme óz ónimderin óndirý úshin, sondai-aq qarjy lizingi men áleýmettik salaǵa úshin usynylady.
Bul rette áleýmettik sala úshin óz aktsionerleri men quryltaishylaryna dividendter tóleýge ruqsat berý usynylady. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin 3% deńgeiindegi mólsherleme saqtalady. Salyq tóleýshilerdiń barlyq sanattary úshin, sýbektivtilik mólsherine qaramastan, investitsiialar úshin «ámbebap» yntalandyrýlar beriletin bolady», - deidi vitse-ministr.
Sonymen birge ,imarattardy, qurylystardy, mashinalardy, jabdyqtardy, fýnktsionaldy maqsatyna silteme jasamai baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi satyp alý/salý shyǵyndaryn 100% shegerý túrinde bir jolǵy investitsiialyq salyq preferentsiialary usynylǵan.
Sondai-aq, buǵan deiin aitylǵandai, óz óndirisiniń ónimderin óndirý jáne satý úshin tabys salyǵynyń tómendetilgen mólsherlemesi usynylady.
«Shikizatty qaita óńdeý úshin QQS boiynsha yntalandyrý da beriledi. QR-da qaita óńdeletin shikizat pen materialdardyń importy boiynsha QQS boiynsha 1 jylǵa deiingi merzimge keiinge qaldyrý usynylady. Standartty investitsiialyq kelisimsharttar, arnaiy investitsiialyq kelisimsharttar, kólik quraldary, aýyl sharýashylyǵy tehnikasy, turmystyq tehnika úshin QQS boiynsha jeńildikter saqtalady», - deidi ol.
Ǵylymǵa investitsiialar úshin qosymsha yntalandyrý retinde ǵylymi ázirlemelerdi qarjylandyrýǵa arnalǵan 300% shyǵystar boiynsha «sýper shegerimder» usynylǵan. Baǵaly qaǵazdar operatsiiasy boiynsha jeke tulǵalardyń kiristerine salyq salý tártibi qaita qaralatyn bolady. Kirister men zalaldarǵa saldo jasaý usynylyp otyr. Eski jáne rentabeldiligi tómen ken oryndarynda óndirýdiń turaqty deńgeiin qoldaý boiynsha sharalar usynylǵan.
«Sarqylyp jatqan ken oryndaryn igerý kezinde birqatar basqa salyqtardyń ornyna jer qoinaýyn paidalanýǵa balamaly salyq tóleý quqyǵy beriledi. Bul rette, ken ornyna salyqtyq únemdeýdi investitsiialaý jáne bosatylǵan aqshalai qarajatty dividendterge emes, óńirdiń áleýmettik-ekonomikalyq damýyna bólý boiynsha qarsy mindettemeler bekitiletin bolady. Memleket basshysy geologiialyq barlaýǵa iri jeke investitsiialardy tartý úshin ikemdi retteýshi jáne fiskaldyq jaǵdailardyń qajettigin atap ótti. Barlaý sátsiz bolǵan jaǵdaida geologiialyq barlaý táýekelderin nivelirleý úshin basqa qoldanystaǵy kelisimsharttar sheńberinde nemese kelisimsharttan tys qyzmet boiynsha barlaýǵa arnalǵan shyǵystar boiynsha shegerimderdi qoldanýǵa ruqsat berý usynylady», - deidi vitse-ministr.
Sondyqtan, jańa ken oryndaryn ashýdy yntalandyrýmen qatar, sirek jáne jer betinde óte sirek kezdesetin metaldarynyń edáýir qory bolýy múmkin tehnogendik mineraldyq túzilimderdiń áleýetin ashý talap etilgen. Osyǵan bailanysty tehnogendik mineraldyq túzilimderdiń quramynan paidaly qazbalardy óndirý úshin PQÓS tómendetilgen mólsherlemesi belgileý usynylady.
Vitse-ministr jeke tulǵalarǵa salynatyn salyq boiynsha da jańashyldyqty aityp berdi.
«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaýmen qatar, qoǵam jii kóteretin máseleler sheshiledi. Máselen, jańa Salyq kodeksinde BJZQ-dan zeinetaqy tólemderin jeke tabys salyǵynan bosatý jónindegi norma kózdelgen. Sondai – aq, qoldanýy 10 jyldan asqan avtomobilder úshin salyq somasy 30%-ǵa, 20 jyldan asqan avtomobilder úshin – 50%-ǵa tómendetiletin bolady», - deidi ol.
Sheneýniktiń sózinshe, «Sán-saltanat» zattaryna joǵary salyq salý jónindegi mindetterdi iske asyrý úshin mynalar usynylady:
- - jiyntyq quny 450 mln. teńgeden asatyn jyljymaityn múlik obektileri boiynsha múlik salyǵynyń joǵary mólsherlemesi;
- - kedendik quny 75 mln. teńgeden asatyn jeńil avtomobilderge aktsizben qosymsha salyq salý;
- - qymbat alkogol jáne temeki ónimderine, sondai-aq qymbat teńiz kemelerine, ushý apparattaryna aktsizben qosymsha salyq salý.
Shaǵyn biznesti qyzyqtyratyn óte mańyzdy másele – arnaiy salyq rejimderin reformalaý.
Olardyń sany ońtailandyrylady. Tek 3 rejim usynylady.
Birinshi. Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar úshin jańa jeńildikti rejim usynylady, onda JTS mólsherlemesi nólge teń.
Tabystyń shekti máni – jylyna 15 mln. teńgeden aspaidy. Jeke kásipker retinde tirkelý qajet emes.
Mólsherleme ainalymnan 4%. Olar 2% – MJA, 1% – ÁMSM, 1% – ÁSMQ. Ekinshi. Ońtailandyrǵan deklaratsiia negizinde ASR.
«Máslihattardyń mólsherlemesi 2%-ǵa deiin tómendetý quqyǵyn saqtai otyryp, V2S operatsiialary úshin 4%-dyq mólsherleme, sondai-aq V2V operatsiialary úshin 12%-dyq mólsherleme. Ainalym boiynsha usynylatyn shekti mán – jylyna 600 myń AEK. Osy ASR qoldaný úshin qyzmet túrlerine tyiym salý tizimi usynylady. Jumysshylar sany shektelmeidi. Sondai-aq, osy rejimdi qoldanatyn salyq tóleýshiler QQS tóleýshiler bolyp tabylmaidy. Úshinshi rejim. Sharýa jáne fermer qojalyqtary úshin rejimdi sol kúiinde saqtaý usynylady. Tek biryńǵai jer salyǵynyń ornyna JTS tólenetin bolady. Osy rejim úshin tiimsiz paidalanylǵan jerler boiynsha jer salyǵyn bazalyq mólsherlemeden 40 ese mólsherde engizý usynylady», - deidi ministrdiń orynbasary.
