Oqý jyly bastaldy. Ata-analar Bilim jáne ǵylym ministrliginiń byltyrdan beri aityp kele jatqan jańalyq – mektepterde 5 kúndik oqý aptasyn engizý máselesine qatysty «Bul ideia qashan iske asyrylmaq?, «Oqý jyly qansha kúnge uzarýy múmkin?» degen saýaldar qoiyp otyr. QR BǴM 5 kúndik oqý aptasyn engizýdiń eń mańyzdy mehanizmderi jaily túsinikteme berdi.
Ata-analar men oqýshylardy kanikýldar merziminiń qysqarý múmkin degen oi mazalap otyr. 5 kúndik oqý aptasyna keler bolsaq, onyń engizilýi úshin ministrlik tarapynan barlyq jaǵdai jasalyp otyr. Bul tusta erekshe atap óter jait – oqý jylynyń uzaqtyǵy ózgermei, úirenshikti tártip saqtalyp otyr. Oqý jyly esh ózgerissiz, qyrkúiekte bastalyp, ádettegidei 25 mamyr kúni aiaqtalmaq. QR Bilim jáne ǵylym ministrliginiń «Orta bilim berý uiymdarynda 2017-2018 oqý jylynyń bastalýyn, uzaqtyǵyn jáne kanikýl kezeńderin aiqyndaý týraly» buiryǵy maýsym aiynda shyqty. Onda oqý jylynyń uzaqtyǵy mektepaldy daiyndyq synyptarynda – 32 oqý aptasy, 1- synyptarda – 33 oqý aptasy, 2-11 synyptarda – 34 oqý aptasy dep belgilengen.
Kanikýldar uzaqtyǵy da ózgermeidi. 1-11 synyptarda kúzgi kanikýl – 7 kún, qysqy – 10 kún, kóktemgi – 13 kún. Mektepaldy daiarlyq synyptarynda kúzgi kanikýl – 7 kún, qysqy – 14 kún, kóktemgi – 15 kún, sondai-aq, búldirshinder úshin 1-7 aqpan kúnderi aralyǵynda 7 kúndik qosymsha kanikýl belgilendi.
Bul ata-analar men oqýshylar úshin jaǵymdy jańalyq bolary anyq. Al, oqý júktemesi azaia ma?
Iia, balalar júktemesin azaitý baǵytynda da júieli jumys júrgizilip keledi. Esterińizde bolsa, byltyr ata-analar qoǵamdastyqtary men sarapshylardyń usynystary boiynsha úi tapsyrmalarynyń kólemi azaitylǵan bolatyn.
Ministrlik úi tapsyrmalaryn oryndaý boiynsha metodikalyq usynymdardy bekitti. Demek, ui tapsyrmalaryn oryndaýǵa jumsalatyn ýaqyt, buryńǵy jaǵdaimen salystyrǵanda úshten bir bólikke qystarmaq.
Úi tapsyrmasyn oryndaýǵa 2 synypta 50 minýttan, 3-4 synyptarda – 70 minýttan, 5-6 synyptarda – 90 minýttan, 7-9 synyptarda - 110 minýttan, 10-11 synyptarda – 130 minýttan aspaýy tiis.
Úi tapsyrmalary mereke kúnderine jáne kanikýldyq kezeńderde berilmeidi. Tek kórkem ádebietti oqýǵa, jobalyq jumystardy oryndaýǵa, matematikany tereńdetip oqýǵa arnalǵan esepterdi shyǵarýǵa, sondai-aq, 1 synyp oqýshylarynyń 2-shi jartyjyldyqtan bastap oqý daǵdylaryn jaqsartýǵa qatysty tapsyrmalar ǵana erekshe jaǵdailar retinde qarastyrylǵan.
Sonymen qatar, jańa oqý jylynan bastap, sabaq uzaqtyǵy 40 minýt bolmaq. Mundai tártip Nazarbaev ziiatkerlik mektepterde qalyptasqan. Demek, 40 minýttyq sabaq kestesinde kúnine 30 minýt ýaqyt «bosaidy». Sondyqtan, qosymsha sabaq qosylǵan jaǵdaidyń ózinde oqýshylar mektepte ádettegiden tek 10 minýt artyq ótkizip, júktemesi aitarlyqtai ózgermeidi.
5 kúndik oqý aptasy jaǵdaiynda oqý baǵdarlamalary ózgeriske ushyrai ma? Bul jaǵdai barlyq mektepter men synyptarǵa qatysty ma?
Oqý baǵdarlamalary men árbir pándi meńgerýge bólingen saǵattar sany ózgermeidi. Jańa sanitarlyq erejeler boiynsha mektepterdiń 1-11 synyptarynda 5 kúndik oqý aptasyn engizýge ruqsat beriledi. Bul jalpy orta bilim beretin jáne daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan mektepterdiń barlyǵyna da qatysty. Mektepterdegi oqý júktemesiniń kólemi 5 kúndik oqý aptasyna bólý ońai. Gimnaziialar men litseilerdegi jaǵdai birshama kúrdelirek.
Búgingi jalpy bilim beretin mektepterdegi úlgilik oqý josparlaryna sáikes, 1-11 synyptardaǵy aptalyq oqý júktemesiniń maksimaldy shamasy 24 saǵattan 39 saǵatqa deiingi mólsherde. Jańa sanitarlyq erejelerde osyndai júkteme qarastyrylǵan.
Al kúndelikti júktemeni, basqasha aitqanda – kúnine qansha sabaq bolý kerektigin, ár mektep, óz múmkindikteri men jaǵdaiyn eskere otyryp, ózdiginen belgileidi. Árine, sabaqtar kestesi ata-analar komitetimen kelisilýi tiis. Bul da mektepterde qurylyp jatqan qamqorshylyq keńesteriniń, jalpy qoǵamnyń ókilettiligi men jaýapkershiliginiń jyldan jalǵa artyp kele jatqanynyń belgisi.
5 kúndik oqý aptasyn engizý – balalarymyz senbi kúni oqymaidy degen sóz be?
5 kúndik oqý aptasyn engizýdiń negizgi máni – balalarymyzǵa 2 kúndik demalys berý. Ministrlik bul úshin barlyq qajetti jaǵdailar men múmkindikterdiń bolýyn qamtamasyz etedi. Bizdiń oiymyzsha, ministrlik ár mekteptiń sabaq kestesin belgilep, bekitýge aralaspaýy tiis. Bul máseleni árbir mektep ózdiginen sheshedi. Mysalǵa, mektepte barlyq sabaqtar bir aýysymmen ótkizilse, nemese mektep kólemi men kabinetter sany 5 kúndik oqý aptasyn eki aýysymda júrgizýge múmkindik berse, onda mektep basshylyǵy qamqorshylyq keńespen, nemese ata-analar komitetimen kelisip, jańa tártipke kóshýdi tańdai alady. Mektepterdiń basym kópshiliginiń «beskúndikti» tańdaý múmkindikteri bar. Oqý protsessi úsh aýysymda júrgizilip jatqan mektepterdiń mundai tártipke kóshe almasy túsinikti.
Joǵaryda aitylǵandai, gimnaziialar men litseilerde 5 kúndik oqý aptasyn engizý kúrdelirek másele. Mundai mektepterde negizgi júktemeden bólek gimnaziialyq jáne litseilik komponentter bolady. Elimizdegi 7100 mekteptiń 300-ge jýyǵy gimnaziia men litseiler. Ondaǵy bastaýysh synyptarda 5 kúndik oqý aptasyn engizý múmkindigi bar. Joǵary synyptar jaǵdaiyna keler bolsaq, gimnaziia-litseilerde úiirmelik jáne jobalyq jumystar kóleminiń birshamasy senbi kúnderine júrgizýge májbúr bolady. Bundai jaǵdaida biz senbi kúnderine kúrdeli pánderdi qoimai, máselen, dene shynyqtyrý, bastapqy áskeri daiyndyq boiynsha sabaqtar men úiirmelik jumystar, baiqaýlar men ekskýrsiialar ótkizýdi usynamyz. Bul tusta keibir pánder boiynsha sabaqtardyń mýzeiler men basqa da tarihi, mádeni nysandarda ótkizý qajettigin eskersek, keibir sabaqtardy mektepten tys jerlerde ótkizý múmkindigi bar ekendigin umytpaǵan jón.
Ult portaly
