جاڭا وقۋ جىلىندا قانداي ٶزگەرٸستەر بولماق?

وقۋ جىلى باستالدى. اتا-انالار بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ بىلتىردان بەرٸ ايتىپ كەلە جاتقان جاڭالىق – مەكتەپتەردە 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەنگٸزۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى  «بۇل يدەيا قاشان ٸسكە اسىرىلماق?, «وقۋ جىلى قانشا كٷنگە ۇزارۋى مٷمكٸن?» دەگەن ساۋالدار قويىپ وتىر. قر بعم 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەنگٸزۋدٸڭ ەڭ ماڭىزدى مەحانيزمدەرٸ جايلى تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ.

اتا-انالار مەن وقۋشىلاردى كانيكۋلدار مەرزٸمٸنٸڭ قىسقارۋ مٷمكٸن دەگەن وي مازالاپ وتىر. 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىنا كەلەر بولساق, ونىڭ ەنگٸزٸلۋٸ ٷشٸن مينيسترلٸك تاراپىنان بارلىق جاعداي جاسالىپ وتىر. بۇل تۇستا ەرەكشە اتاپ ٶتەر جايت – وقۋ جىلىنىڭ ۇزاقتىعى ٶزگەرمەي, ٷيرەنشٸكتٸ تەرتٸپ ساقتالىپ وتىر. وقۋ جىلى ەش ٶزگەرٸسسٸز, قىركٷيەكتە باستالىپ, ەدەتتەگٸدەي 25 مامىر كٷنٸ اياقتالماق.   قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ «ورتا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا 2017-2018 وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىن, ۇزاقتىعىن جەنە كانيكۋل كەزەڭدەرٸن ايقىنداۋ تۋرالى» بۇيرىعى  ماۋسىم ايىندا شىقتى. وندا وقۋ جىلىنىڭ ۇزاقتىعى مەكتەپالدى دايىندىق سىنىپتارىندا – 32 وقۋ اپتاسى, 1- سىنىپتاردا – 33 وقۋ اپتاسى, 2-11 سىنىپتاردا – 34 وقۋ اپتاسى دەپ بەلگٸلەنگەن.

كانيكۋلدار ۇزاقتىعى دا ٶزگەرمەيدٸ. 1-11 سىنىپتاردا كٷزگٸ كانيكۋل – 7 كٷن, قىسقى – 10 كٷن, كٶكتەمگٸ – 13 كٷن. مەكتەپالدى  دايارلىق سىنىپتارىندا كٷزگٸ كانيكۋل – 7 كٷن, قىسقى – 14 كٷن, كٶكتەمگٸ – 15 كٷن, سونداي-اق, بٷلدٸرشٸندەر ٷشٸن 1-7 اقپان كٷندەرٸ ارالىعىندا 7 كٷندٸك قوسىمشا كانيكۋل بەلگٸلەندٸ.

بۇل اتا-انالار مەن وقۋشىلار ٷشٸن جاعىمدى جاڭالىق بولارى انىق. ال, وقۋ جٷكتەمەسٸ ازايا ما?

ييا, بالالار جٷكتەمەسٸن ازايتۋ باعىتىندا دا جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ. ەستەرٸڭٸزدە بولسا, بىلتىر اتا-انالار قوعامداستىقتارى مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى بويىنشا ٷي تاپسىرمالارىنىڭ كٶلەمٸ ازايتىلعان بولاتىن.

مينيسترلٸك ٷي تاپسىرمالارىن ورىنداۋ بويىنشا مەتوديكالىق ۇسىنىمداردى بەكٸتتٸ. دەمەك, ۇي تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا جۇمسالاتىن ۋاقىت, بۇرىڭعى جاعدايمەن سالىستىرعاندا ٷشتەن بٸر بٶلٸككە قىستارماق.

ٷي تاپسىرماسىن ورىنداۋعا 2 سىنىپتا 50 مينۋتتان, 3-4 سىنىپتاردا – 70 مينۋتتان, 5-6 سىنىپتاردا – 90 مينۋتتان, 7-9 سىنىپتاردا - 110 مينۋتتان, 10-11 سىنىپتاردا – 130 مينۋتتان اسپاۋى تيٸس.

ٷي تاپسىرمالارى مەرەكە  كٷندەرٸنە جەنە كانيكۋلدىق كەزەڭدەردە بەرٸلمەيدٸ. تەك كٶركەم ەدەبيەتتٸ وقۋعا, جوبالىق جۇمىستاردى ورىنداۋعا, ماتەماتيكانى تەرەڭدەتٸپ وقۋعا ارنالعان ەسەپتەردٸ شىعارۋعا, سونداي-اق, 1 سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ 2-شٸ جارتىجىلدىقتان باستاپ وقۋ داعدىلارىن جاقسارتۋعا قاتىستى تاپسىرمالار عانا ەرەكشە جاعدايلار رەتٸندە قاراستىرىلعان.

سونىمەن قاتار, جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ, ساباق ۇزاقتىعى 40 مينۋت بولماق. مۇنداي تەرتٸپ نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەپتەردە قالىپتاسقان. دەمەك, 40 مينۋتتىق ساباق كەستەسٸندە كٷنٸنە 30 مينۋت ۋاقىت «بوسايدى». سوندىقتان, قوسىمشا ساباق قوسىلعان جاعدايدىڭ ٶزٸندە وقۋشىلار مەكتەپتە ەدەتتەگٸدەن تەك 10 مينۋت ارتىق ٶتكٸزٸپ, جٷكتەمەسٸ ايتارلىقتاي ٶزگەرمەيدٸ.

5 كٷندٸك وقۋ اپتاسى جاعدايىندا وقۋ باعدارلامالارى ٶزگەرٸسكە ۇشىراي ما? بۇل جاعداي بارلىق مەكتەپتەر مەن سىنىپتارعا قاتىستى ما?

وقۋ باعدارلامالارى مەن ەربٸر پەندٸ مەڭگەرۋگە بٶلٸنگەن ساعاتتار سانى ٶزگەرمەيدٸ.  جاڭا سانيتارلىق ەرەجەلەر بويىنشا مەكتەپتەردٸڭ 1-11 سىنىپتارىندا 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەنگٸزۋگە رۇقسات بەرٸلەدٸ. بۇل جالپى ورتا بٸلٸم بەرەتٸن جەنە دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپتەردٸڭ بارلىعىنا دا قاتىستى. مەكتەپتەردەگٸ وقۋ جٷكتەمەسٸنٸڭ كٶلەمٸ 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىنا بٶلۋ وڭاي. گيمنازييالار مەن ليتسەيلەردەگٸ جاعداي بٸرشاما كٷردەلٸرەك.  

بٷگٸنگٸ جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەردەگٸ ٷلگٸلٸك وقۋ جوسپارلارىنا سەيكەس, 1-11 سىنىپتارداعى اپتالىق وقۋ جٷكتەمەسٸنٸڭ ماكسيمالدى شاماسى 24  ساعاتتان 39 ساعاتقا دەيٸنگٸ مٶلشەردە. جاڭا سانيتارلىق ەرەجەلەردە وسىنداي جٷكتەمە قاراستىرىلعان.

ال كٷندەلٸكتٸ جٷكتەمەنٸ, باسقاشا ايتقاندا – كٷنٸنە قانشا ساباق بولۋ كەرەكتٸگٸن, ەر مەكتەپ, ٶز مٷمكٸندٸكتەرٸ مەن جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, ٶزدٸگٸنەن بەلگٸلەيدٸ. ەرينە,  ساباقتار كەستەسٸ اتا-انالار كوميتەتٸمەن كەلٸسٸلۋٸ تيٸس.  بۇل دا مەكتەپتەردە قۇرىلىپ جاتقان قامقورشىلىق كەڭەستەرٸنٸڭ, جالپى قوعامنىڭ ٶكٸلەتتٸلٸگٸ مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ جىلدان جالعا ارتىپ كەلە جاتقانىنىڭ بەلگٸسٸ.

5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەنگٸزۋ – بالالارىمىز سەنبٸ كٷنٸ وقىمايدى دەگەن سٶز بە?

5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەنگٸزۋدٸڭ نەگٸزگٸ مەنٸ – بالالارىمىزعا 2 كٷندٸك دەمالىس بەرۋ. مينيسترلٸك بۇل ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ جاعدايلار مەن مٷمكٸندٸكتەردٸڭ بولۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, مينيسترلٸك ەر مەكتەپتٸڭ ساباق كەستەسٸن بەلگٸلەپ, بەكٸتۋگە ارالاسپاۋى تيٸس. بۇل مەسەلەنٸ ەربٸر مەكتەپ ٶزدٸگٸنەن شەشەدٸ. مىسالعا, مەكتەپتە بارلىق ساباقتار بٸر اۋىسىممەن ٶتكٸزٸلسە, نەمەسە مەكتەپ كٶلەمٸ مەن كابينەتتەر سانى 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەكٸ اۋىسىمدا جٷرگٸزۋگە  مٷمكٸندٸك بەرسە, وندا مەكتەپ باسشىلىعى قامقورشىلىق كەڭەسپەن, نەمەسە اتا-انالار كوميتەتٸمەن كەلٸسٸپ, جاڭا تەرتٸپكە كٶشۋدٸ تاڭداي الادى. مەكتەپتەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸنٸڭ «بەسكٷندٸكتٸ» تاڭداۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ بار. وقۋ پروتسەسسٸ ٷش اۋىسىمدا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان مەكتەپتەردٸڭ مۇنداي تەرتٸپكە كٶشە الماسى تٷسٸنٸكتٸ.

جوعارىدا ايتىلعانداي, گيمنازييالار مەن ليتسەيلەردە 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەنگٸزۋ كٷردەلٸرەك مەسەلە. مۇنداي مەكتەپتەردە نەگٸزگٸ جٷكتەمەدەن بٶلەك گيمنازييالىق جەنە ليتسەيلٸك كومپونەنتتەر بولادى. ەلٸمٸزدەگٸ 7100 مەكتەپتٸڭ 300-گە جۋىعى گيمنازييا مەن ليتسەيلەر.  ونداعى باستاۋىش سىنىپتاردا 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىن ەنگٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ بار. جوعارى سىنىپتار جاعدايىنا كەلەر بولساق, گيمنازييا-ليتسەيلەردە ٷيٸرمەلٸك جەنە جوبالىق جۇمىستار كٶلەمٸنٸڭ بٸرشاماسى سەنبٸ كٷندەرٸنە جٷرگٸزۋگە مەجبٷر بولادى. بۇنداي جاعدايدا بٸز سەنبٸ كٷندەرٸنە كٷردەلٸ پەندەردٸ قويماي, مەسەلەن, دەنە شىنىقتىرۋ, باستاپقى ەسكەري دايىندىق بويىنشا ساباقتار مەن ٷيٸرمەلٸك جۇمىستار, بايقاۋلار مەن ەكسكۋرسييالار ٶتكٸزۋدٸ ۇسىنامىز.  بۇل تۇستا كەيبٸر پەندەر بويىنشا ساباقتاردىڭ مۋزەيلەر مەن باسقا دا تاريحي, مەدەني نىسانداردا ٶتكٸزۋ قاجەتتٸگٸن ەسكەرسەك, كەيبٸر ساباقتاردى مەكتەپتەن تىس جەرلەردە ٶتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ بار ەكەندٸگٸن ۇمىتپاعان جٶن.  

ۇلت پورتالى