Jaqynda tanymal qoǵam belsendisi Syrym Ábdirahmanov Qazaqstanda jańa bir partiia qurylatynyn habarlaǵan bolatyn. Partiia «Alash» Halyqtyq Sotsialdy-Demokratiialyq partiiasy dep atalady. Bul bastamanyń anyq-qanyǵyn bilý úshin Syrymnyń ózine habarlasyp, az-kem suhbat qurdyq. Partiianyń tolyq baǵdarlamasyn da kópshilik nazaryna usynýdy jón kórdik.
Syrym Ábdirahmanov: Artymyzda bir ǵana múddeli kúsh tur
- Bul partiiany qurý ideiasy qaidan, ia neden paida boldy?
- Quranǵa qoldy sala otyryp aitqanda, onyń aldynda saiasatqa aralasý túgel, tipti partiia qurý bastamasyn kóteremin dep oilamap edim. Etegi ábden jaiylyp, Eldiń Táýelsizdigine qaýyp tóndirip otyrǵan jemqorlyqqa tótep beremiz dep on shaqty belsendi jas basymyzdy qosyp, Halyqaralyq jemqorlyqqa qarsy biýrosyn ashýdy uiǵardyq. Onyń nemen bitkenin ózińiz de jaqsy bilesiz. 3 ret Ádilet ministrligine tirkeýge berdik, úsheýinde de tirkemei tastady. 3 jyldan astam ýaqyt jemqorlyq máselesin kóterip kelemiz. Tipti Parlamenttegi depýtattardyń usqynyn kórmegen keshegi Shahtinskidegi shahterlerdiń ereýiline deiin baryp kelgenbiz. Bundaǵy maqsatymyz halyqtyń ishinde iritki salý emes, qarapaiym jumysshylardyń jetpei jatqan únin Elbasyǵa, Úkimettegi aiaǵy «jerge» timegen ministrlerge «feisbýk» áleýmettik jelisindegi tikelei efir, odan qaldy iýtýb arqyly jetkizý edi. Kerisinshe eldiń áleýmetin yzaǵa tepkilep otyrǵan Úkimettiń ózi. Sebebi, áleýmettik ministr Dúisenovanyń shahterlerdiń alatyn jalaqysy 326 myńnan asatyndyǵyn Elbasyǵa raporty qara jumysshylardyń yzasyn týǵyzyp, ereýilin kúsheitkeni ras. Eki ortada qara ter bolyp júgirip júrgen oblys ákimi Qoshanov pen biz boldyq. Al shahterlardyń aitýy boiynsha olardyń alatyn jalaqysy 100-150 myńnyń ainalasy bolyp shyqqany, Úkimet pen Halyqtyń arasyndaǵy bailanysynyń úzilgenin kórsetedi. Bundai Úkimettiń bizge ne keregi bar? Aiaǵy «jerge» timegen ministrler demekshi, olar túgel halyqpen tyǵyz jumys jasaý kerek «Nur Otanymyz» qaida boldy? «Nur Otanymyzdyń» tizimimen sailanǵan Parlament depýtattary qaida qaldy? «Habar» men «QAZAQSTAN» Ulttyq arnasy nege anyǵyn estirmedi? Bizden basqa bireýi de barmady! Endigári halyqtyń muń-muqtajynyń sheshilý deńgeii osyndai bolsa, kók tóbemizge qarap, jarqyn bolashaqty aspannan kútip otyratyn jaǵdai joq. Ádilet ministrliginiń eteginde Halyqaralyq jemqorlyqqa qarsy qoǵamdyq birlestigimen maidalanyp júrgenshe, «Alashtyń» týyn kóterip, Elimiz, Jerimiz úshin atylyp ólgen artyq dep partiia qurýǵa sheshim qabyldaǵanymyz sondyqtan!
- Artynda qandai múddelik kúshter tur?
- Sizdiń suraǵyńyz arqyly qoǵamnyń óz kóleńkesinen qorqatyn deńgeii aiqyndalady. Sebebi, bireý saiasi uiym quryp jatsa, álde halyq igiligindegi bastamasyn kótere qalsa artynan bireýdi izdeimiz. Qoǵamdaǵy júrgen ziialylardan da, belsendi azamattardan da suraitynym Qazaq atam zamannan ondai emes edi ǵoi? Búgingi qoǵamnyń keibir keipi sondai bolsa, jalpy Halyq qoryqpaidy, dat aitady! Sebebi, qazaq elinen basqa basar taýy da, jeri de joq! Ata-babalardyń da súiegi osy jerde, urpaǵy da osy jerde týyldy! Sondyqtan bul suraǵyńyzdy bir ǵana jaýappen qaitaraiyn. Bizdiń artymyzda bir ǵana múddelik kúsh bar – ol Halyq!
- Partiia jumysy qaidan qarjylandyrylady?
- Meniń bilýimshe «Nur Otan»-nyń 1 jyldyq biýdjeti 6 milliard teńgege jýyq nemese 17 million dollardan astam qarjyny quraidy, sonyń ishinde muǵalimder, dárigerler men memlekettik qyzmetshilerdiń jarnasymen qosa memlekettik biýdjetten túsetin qarajat bar. Baidyń balasy kedeimen oinamaidy desek te, Qudaiǵa shúkir jarly emespiz, qoldap otyrǵan halyq bar, qol ushyn sozyp otyrǵan qarapaiym kásipkerler de joq emes. Sondyqtan, bul bas aýyrtatyn másele emes. Aldymen, búkil kúsh-jigerimizdi partiia baǵdarlamasynyń júzege asyrylýyna baǵyttap, eldiń senimin aqtaityndai jumys atqarý – búgingi tańdaǵy basty oiymyz da, maqsatymyz da sol.
- Aldaǵy elektoraldy kompaniialarǵa, iaǵni sailaý protsesterine qatysý josparda bar ma?
- Qudai qalasa bilik ákimshilik sharalaryn qoldanbasa bolashaqta Parlamenttiń 70% orny «Alashtiki» bolady. Biraq aldymyzdaǵy sailaýǵa úlgermei jatsaq, sebebi, partiiany tirkeý úshin kem degende 40-50 myń qoldaýshylardyń qolyn jinaý kerek, onda kelesi sailaýǵa mindetti túrde qatysamyz da, jeńip shyǵamyz. Oǵan kúmán joq. Eger osy sailaýǵa úlgermei jatsaq, bir mandattyq okrýgteri boiynsha máslihattardan oryn alýǵa jumystanamyz. Ol bir jaǵynan úlken sailaýdyń aldynda áriptesterdiń saiasi tózimdiligine synaq bolsa, ekinshi jaǵynan jaqsy tájiribe bolatyny sózsiz. Degenmen, biz birinshi sapqa bilikke talasty emes, halyqtyń jyldap sheshilmei kele jatqan muń-muqtajynyń sheshilýin basty orynǵa qoiyp otyrmyz. Ol basty múdde!
- "Alash" degen atty arqalaý aýyr júk artady dep oilamaisyz ba?
- Bul Úkimettiń jemin jep júrgen qýyrshaq oppozitsiia men sonyń tóńireginde júrgen qoǵamdyq pikir qalyptastyrýshylardyń halyq bastamasyna ádeii jasap otyrǵan teris piǵyly. Osyndai jazǵyshtar men aitqyshtardyń kesirinen Alashtyq atalarymyz da atylyp ketken. Aitsań ózińe tiedi. Sebebi men de qazaqpyn, júregim qazaq. Óli razy bolmai, tiri baiymaidy, baýyrym. Ózim de jaqynda namazǵa jyǵyldym. Eger sol kezde marqum atalarymyz «Alash» avtonomiiasyn quryp, qazaqtyń Táýelsizdigi úshin kúresse, biz búgingi «Alash» qazaqtyń Táýelsizdigin saqtap qalýǵa kúresip júrmiz. Sondyqtan, «áliptiń artyn baǵyp otyrmyz» dep syltaýratpai, bir «Alash» týynyń astynda qosylyp, el igiligine, jemqorlyq eteginen jailaǵan Qazaq Eliniń Táýelsizdigin saqtap qalýymyzǵa birigip jumys atqarýymyz kerek!
- Baǵdarlamańyzdy qysqasha túsindirip ótseńiz...
- Jalpy, Shake, suhbatqa tartqańyńyz úshin myń da bir raqmet! Ol «Ult» portalynyń elde bolyp jatqan úrdisterge nemquraily qaramaityndyǵyn kórsetedi, halyqqa janashyrlyǵyn aiqyndaidy. Bolashaǵymyz jáne elge tónip kele jatqan qaýyp, tyǵyryqtan shyǵar jol týrasynda aitatyn kóp bolǵandyqtan, kúni-túni jazyp, búgin ǵana daiyn bolǵan «Alashtyń» Baǵdarlamasyn jariialasańyz degen suraý bar. Halyqtyń da, ózińizdiń de budan áseri bolatyny sózsiz.
«Alash» Halyqtyq Sotsial-Demokratiialyq partiiasynyń
2 jylda Qazaqstandy qutqarý boiynsha
NAQTY IS-QIMYL BAǴDARLAMASY
«El bolam deseń – besigińdi túze» ulttyq ideiasy!
Tsentristik kózqarasyn ustanatyn «Alash» Halyqtyq Sotsial-Demokratiialyq partiiasyn ata-babamyz qan men ter tógip, mura etken elimizdiń Táýelsizdigin sybailas jemqorlyqpen, biýrokratiia men ádiletsizdikpen kúres arqyly saqtap qalý úshin, Qazaqstannyń belsendi jastary qurýda!
Biz Qazaqstannyń kóp ultty halqyn «Alash» týy astyna birigý týrasyndaǵy baǵytyn aiqyndadyq!
Biz ózin demokratiialyq, zaiyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket dep konstitýtsiialyq bekitetin eldiń jańarý partiiasymyz!
«Alash» Halyqtyq Sotsial-Demokratiialyq partiiasy óziniń strategiialyq maqsaty retinde árbir azamattyń Konstitýtsiiamen bekitilgen quqyqtary men bostandyǵy, eń aldymen «Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdei deklaratsiiasy» qujatynda Birikken Ulttar Uiymynyń (BUU) rezoliýtsiiasymen bekitilgen, ómir súrý, bostandyq jáne jeke adamnyń derbes quqyqtylyǵy bar demokratiialyq jáne ádiletti azamattyq qoǵamdy qalyptastyrýdy kózdeidi.
El Konstitýtsiiasy men zańdaryn basshylyqqa ala otyryp, partiia óz jumysynyń basty maqsaty etip azamattyq qoǵam men barlyq deńgeilerdegi biliktiń naqty dialogyn jańǵyrtýdy aiqyndaidy.
Eldiń jariia etilgen jańǵyrtý baǵytyn qoldai otyryp, partiia da tutas qoǵam siiaqty, memlekettik qurylymdardyń biliktiń óziniń, eldiń jáne qoǵamnyń jańartylýynan is júzinde jaltarýymen kelise almaidy. Eń aldymen bul kadrlyq saiasatta, saiasi jáne memlekettik qyzmetshilerdiń sybailasýynda, el ómiriniń barlyq salalaryndaǵy jemqorlyqtyq-týystyq qatynastardyń burmalanǵan ideologiiasynda aiqyn kórinis beredi.
Qoǵam, árbir azamat «Adamgershilik» qaǵidasy boiynsha ómir súrýdi qalaidy jáne adami turǵyda, ádiletti qoǵamda laiyqty ómir súrýi tiis.
Osyǵan bailanysty, «Alash» Halyqtyq Sotsial-Demokratiialyq partiiasy QAZAQSTANDY 2 JYLDA QUTQARÝ BOIYNShA NAQTY IS-QIMYL BAǴDARLAMASYN usynady:
BIRINShI JYL.
SYBAILAS JEMQORLYQPEN NAQTY KÚRES
- Blokchein júiesi boiynsha memlekettik apparatty, ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdardyń, zań shyǵarý bilik organdary men jergilikti ózin-ózi basqarý organdaryn, sondai-aq ulttyq kompaniialardy basqarý jáne oǵan monitoring jasaý, qarajatty jumsalýynyń qadaǵalaýyn engizý. Ashyq memlekettik júieni engizý jaǵdaiynda, Qazaqstan eldiń eń ozat 10 eliniń qataryna kiredi jáne álemdik investitsiialar tartý boiynsha ozat memleket bolady.
- Elbasynyń basshylyq etýimen Bas prokýratýra, UQK, Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl ulttyq biýrosy, MKQ, SyrBar, Barlaý, Qarjy ministrligi (Memlekettik kiris komiteti, Kedendik baqylaý komiteti), Syrtqy ister ministrliginiń tájiribeli qyzmetkerleri arasynan elden qylmystyq jolmen shyǵarylǵan qarajat pen aktivterdi elge qaitarý nemese salyq tóleýden jaltaryp júrgenderdi anyqtaý boiynsha Ortalyq jedel shtabyn qurý.
- Eldiń barlyq 193 memleketimen qylmyskerlerdi ekstraditsiialaý týraly kelisim jasasý.
- Barlyq bedeldi Halyqaralyq qaýymdastyqtarǵa – sybailas jemqorlyqqa qarsy blokqa qatysýshy iri memleketter qataryna kirý.
- Memlekettik qyzmet isteri jáne sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl agenttigin fýnktsiialaryn bólý arqyly qaita qurý, sybailas jemqorlyqqa qarsy múldem jańa ortalyq organ qurý – Sybailas jemqorlyqty tergep-tekserý komiteti (STK), oǵan Memleket basshysyna tikelei baǵynatyn etip, saiasi jáne fýnktsionaldyq derbestik berý, al saiasi reformalar júrgizgennen keiin – Singapýr ádisi boiynsha qaita sailanǵan Qazaqstan Parlamentine baǵynyshty etý.
- 1991-2018 jyldar aralyǵynda Qazaqstannan qashyp ketken, sybailas jemqorlyq úshin sottalǵandardy elge qaitarý, sonyń ishinde «Nur Otan» prezidenttik partiiasynyń Qazaqstan Respýblikasynyń Parlamenti Májilisiniń depýtaty bolǵan Erqanat Taijanovty (Astananyń «Azbýka jilia» turǵyn-úi kesheni úleskerleriniń qarajatyn jymqyrǵany úshin), Úkimettiń burynǵy múshesi – Qazaqstannyń energetika ministri jáne «TuranÁlemBanki» iesi Muhtar Ábliazovty (salymshylardyń qarajatyn jymqyrǵany úshin), Mindetti meditsinalyq saqtandyrý qorynyń burynǵy basshysy Talapker Imanbaevty (azamattardyń jinaqtaryn jymqyrǵany úshin) jáne basqalardy elge qaitarý qajet.
- «Qazmunaigaz» basshysy Saýat Myńbaevty jáne Úkimet múshesi – Qazaqstan Respýblikasy Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Beibit Atamqulovty «ICIJ» Halyqaralyq jýrnalistik zertteýler birlestigi jáne «IOCCRP» Sybailas jemqorlyqty jáne uiymdasqan qylmystylyqty zertteý ortalyǵy «Panama isi» jáne «Jumaq qujattamasy» boiynsha anyqtaǵan, ofshorlardaǵy aqsha shottary úshin memlekettik fýnktsiialardan bosatý.
- Qazaqstannyń qazirgi jáne burynǵy joǵary qyzmettegi sheneýnikterin, ulttyq kompaniialardyń basshylary men qyzmetkerlerin, oligarhtardy, sondai-aq eldiń basqa da azamattaryn (tizim boiynsha) «ICIJ» Halyqaralyq jýrnalistik zertteýler birlestigi jáne «IOCCRP» Sybailas jemqorlyqty jáne uiymdasqan qylmystylyqty zertteý ortalyǵy «Panama isi» jáne «Jumaq qujattamasy» boiynsha anyqtalǵan ister boiynsha, eger qarajat ofshorlarǵa qylmystyq jolmen shyǵarylǵan bolsa nemese atalǵan tulǵalar salyq tóleýden jaltarǵan bolsa, halyqaralyq zańdardyń normalary boiynsha jaýapqa tartý. Qazaqstandyq sheneýnikter men kvazimemlekettik sektordyń qyzmetkerleriniń ofshorlyq shottaryn anyqtaý boiynsha tájiribeni jalǵastyrý.
- Qazaqstan Respýblikasynyń Bilim jáne ǵylym ministrligi Ǵylym komitetine, sondai-aq onyń basqa da bólimshelerine 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan ǵylymi zertteýlerdi granttyq qarjylandyrý nátijelerin ashyq áshkereleý sheńberinde Qazaqstannyń agrarii ǵalymdarynyń resmi ótinishi negizinde, ǵylymi memsaraptamanyń ashyqtyǵy men qarajatty jumsaý turǵysynan qarjylyq tekserý uiymdastyrý.
- Sheneýnikterdiń, kvazisektor qyzmetkerleriniń jáne olardyń jaqyn týystarynyń múlkin el azamattaryna ashyq qoljetimdilikte salyq organynyń aqparattyq portalynda deklaratsiialaý júiesin engizý.
- Ortalyq jáne jergilikti memorgandardyń, zań shyǵarýshy bilik organdarynyń jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń memlekettik satyp alýdy uiymdastyrý men ótkizý boiynsha eldiń barlyq óńirlerinde 16 filialy bar Biryńǵai ortalyq organ qurý, sondai-aq Biryńǵai memlekettik satyp alý portalyn engizý.
- Sybailas jemqorlyqpen quqyq buzǵan tulǵalarǵa qarajattar men aktivterdi qaitarǵan jaǵdaida, jazany jeńildetý.
- Sybailas jemqorlyqpen quqyq buzǵan adamdarǵa dárejesine, eńbegine jáne qyzmetine qaramastan kepildik soma engizýdi alyp tastaý.
- Sybailas jemqorlyq zańnamasy sheńberinde, ulttyq kompaniialardyń qyzmetkerleriniń jaýaptylyǵyn saiasi jáne memlekettik qyzmetkerler mártebesine teńestirý.
- «BAQ týraly» Zańǵa saiasi jáne memlekettik qyzmetkerlerden, sondai-aq ulttyq kompaniia qyzmetkerlerinen jýrnalistik tekserý júrgizý barysynda olardyń attaryn ataý týrasynda ruqsat alý bóligindegi túzetýlerdi alyp tastaý.
- «Habar» telekompaniiasy, «Qazmunaigaz» ulttyq kompaniiasy men onyń enshiles kásiporyndaryn, munai óndirý zaýyttaryn, «Qazaqstan temir joly», «Qazaqtelekom» jáne basqa da bailanys obektilerin, «Qazatomprom», «Turǵyn-úi jinaq banki», astanalyq jáne óńirlik áýejailar, transshekaralyq sýlarǵa shyǵatyn teńiz porttary siiaqty basqa da strategiialyq obektilerdi jekeshelendirýdi toqtatý jáne memlekettik menshikke qaitarý. Strategiialyq obektiler tizbesine Qazaqstannyń Úkimetin qosý.
SOT JÚIESIN REFORMALAÝ
- Qazaqstannyń Joǵarǵy Sotynyń tóraǵasy J.K. Asanov Joǵarǵy Sot sýdialarynyń qańtar aiyndaǵy keńeitilgen keńesinde aitqan 7 baǵytty 100% iske asyrý.
- Sybailas jemqorlyqqa qarsy sottar qurý. Memqurylymdardyń sheneýnikteriniń, ulttyq kompaniialardyń qatysýymen bolǵan qoǵam nazaryna ilingen barlyq qylmystyq jáne azamattyq isterdi, sonyń ishinde jer daýlary, investorlardyń, el azamattarynyń múlkin reiderlikpen tartyp alý (Resei investory men Qazaqstan azamattarynyń «7 kontinent» Biznes-ortalyǵyndaǵy múlkinen aiyrylýy, «Jambyl-qus» tarazdyq qus fabrikasy, advokat Baýyrjan Azanovqa qatysty sot ǵimaratynda zańsyz kúsh kórsetý boiynsha áigili oqiǵa) siiaqty basqa da isterdi qaita qaraý.
SAIaSI JÚIENI REFORMALAÝ
- Memleket basshysy tóraǵalyq etetin saiasi partiialar men kórnekti qoǵam qairatkerleriniń qatysýymen eldi modernizatsiialai Ulttyq komissiiasyn qurý.
- Memlekettik basqarýdyń Prezidenttik-Parlamenttik formasyna ótý;
- «Sailaý týraly» jańa zań qabyldaý, sonyń ishinde partiialyq tizimder boiynsha kvotalardy qysqartyp, eldiń ár 16 óńirinen bir orynnan Qazaqstan Parlamentine bir mandattyq okrýgter boiynsha sailaý júiesin engizý.
- Memlekette bir Parlament palatasynyń jumys isteýin engizý.
- Qazaqstannyń qazirgi Parlamentiniń Senat pen Májilis depýtattaryn taratý jáne bir palatalyq Parlamentke merziminen burynǵy sailaý ótkizý. Baqylaýshylar retinde BUU, EQYU, EO qatysýshy memleketterdi, barlyq uiymdar men missiialardy jáne t.b. shaqyrý.
- Blokchein elektrondyq daýys berý júiesin qoldana otyryp el Parlamentine sailaý ótkizý.
- Qazaqstan Parlamenti depýtattarynyń eńbekaqysyn 900 000 teńgeden sailaýshylardyń ortasha eńbekaqysy deńgeiine deiin tómendetý.
- Astana jáne Almaty qalalarynyń ákimderin qospaǵanda, barlyq deńgeidegi ákimderdiń sailanýyn engizý.
- 1986 jylǵy jeltoqsan oqiǵasynyń barlyq qatysýshylaryn aqtaý.
- Atyraýdaǵy «jer máselesi boiynsha» túrli jazalaý merzimderi taǵylǵan beibit mitingke qatysýshy Talǵat Aian men Maks Bokaevqa qatysty qylmystyq isterdi qaita qaraý jáne olardy bostandyqqa shyǵarý, sondai-aq qylmystyq jáne ákimshilik jaýapqa tartylǵan basqa da qatysýshylardy, sonyń ishinde azamattyq belsendi Aidyn Egeýbaevty aqtaý.
MEMLEKETTIK APPARATTY REFORMALAÝ
- Saiasi jáne azamattyq qyzmetkerlerdi, sondai-aq ulttyq kompaniia qyzmetkerlerin «beisana deńgeiinde» testileýdiń halyqaralyq sybailas jemqorlyqqa qarsy júiesin engizý, bul rette áleýetti jemqor álemdik poligrafologiia uiymdary moiyndaǵan, psihologiialyq porteti arqyly anyqtalady.
- Memlekettik apparatty blokchein basqarý jáne monitoring jasaý júiesin engizý esebinen búkil memapparatty jáne qaitalanýshy ulttyq kompaniialardy 50%-ǵa qysqartý.
- Barlyq saiasi jáne memlekettik qyzmetshilerdi qaitadan attestattaý. Shtatty jańartý.
- Ortalyq memlekettik organdardyń jergilikti atqarýshy bilik organdarymen qaitalanatyn aýmaqtyq bólimshelerin qysqartý.
- Shtatty qysqartý esebinen, eńbekti saralap tóleýdi qoldana otyryp 100%, iaǵni eki ese arttyrý.
- Memqyzmette kem degende 10 jyl eńbek ótili bar barlyq memlekettik qyzmetshilerdi jalǵa beriletin baspanamen qamtamasyz etý.
- Kómekshiler men baspasóz hatshylaryn qospaǵanda, saiasi jáne memlekettik qyzmetshilerdiń, sondai-aq ulttyq kompaniialardyń qyzmetkerleriniń komandalyq oryn aýystyrý tájiribesin toqtatý.
- Ortalyq jáne jergilikti memorgandarda Qytai memqyzmeti modeli boiynsha «ierarhiialyq mansaptyq saty» júiesin engizý.
- Arnaiy qyzmetter qurylymdary men basqa da qupiia uiymdardy qospaǵanda, memqyzmetkerlerge de, el azamattaryna da memmekemelerde smartfondar qoldanýǵa ruqsat etý.
- Memqyzmetkerge qyzmette bolǵan kezeńde qandai da bir partiiaǵa múshelik etýge zańdy túrde tyiym salý.
POLITsIIaNY REFORMALAÝ jáne QUQYQTYQ ORGANDARDY QAMTAMASYZ ETÝ
- Politsiia mamandyǵynyń bedelin «kóldeneń paida tabý» tabysy retinde emes, Otan men halyqqa qyzmet etý mamandyǵy retinde kóterý.
- Azamattardy politsiia organdaryna joǵarǵy bilimsiz jáne qaldyq qaǵidaty boiynsha jumysqa qabyldaýdy toqtatý.
- IIM institýttary men akademiialarynda sóileý ádebiniń normalaryn, psihologiialyq tártip pen ár túrli kútilmegen jaǵdailar úshin kelissózderdiń qyr-syryn engizý.
- IIM institýttary men akademiialarynda jeke quramdy qaita daiyndaýǵa, Qazaqstan áskerinde boryshyn ótegen basqa mamandyq boiynsha joǵarǵy bilimi bar azamattardy qaitadan kvalifikatsiialaý men daiyndaýǵa 8 aptalyq kýrs engizý.
- IIM institýttary men akademiialarynda psihologtarmen kezdesý men turaqtylyq pen intellektke arnalǵan testterdi engizý.
- Politsiia jumysyna úmitker qyp IQ ortashadan joǵary ǵana azamattardy qabyldaý.
- Joldaǵy turǵan politsiia qyzmetkerlerin alyp tastaý. Patrýldeý tájiribesin jalǵastyrý.
- Qazaqstan IIM barlyq jeke quramy men onyń bólimderin qaita attestatsiiadan ótkizý.
- Politsiiaǵa taiaqty táýliktiń tek qarańǵy ýaqytynda avtokólikti retteý úshin ǵana qoldanýǵa ruqsat berý.
- Qyzmette úzdiksiz 10 jyl qyzmet etken eńbek ótili bar prokýratýra men arnaiy qyzmet organdaryn, politsiia qyzmetkerleri men áskeri qyzmetshilerdi jekeshelendirý quqyǵy bar jaldamaly pátermen qamtamasyz etý.
JER REFORMASY men AÝYLShARÝAShYLYQTY DAMYTÝ
- Izrail tájiribesi boiynsha aýyl sharýashylyǵy aiasyndaǵy buqaralyq kásipkerlikti damytýǵa arnalǵan munai óndirý aimaqtaryndaǵy (Mańǵystaý, Atyraý oblysy jáne t.b.) óndiristi qaita baǵdarlaý boiynsha «Jasyl dala» memlekettik baǵdarlamasyn qabyldaý. 2007-2014 jyldary Izraildi basqaryp otyrǵan Shimon Peres óziniń jaramsyz qumdy jáne tasqa ainalǵan jeri bar elin aýyl sharýashylyǵy mádenietin óndirýshi men 5 úzdik álemdik óndirýshilerdiń qataryna qosa aldy. Bul Qazaqstannyń da qolynan keledi.
- Jylyjai sharýashylyǵyn damytý men qurylys boiynsha jańa memlekettik baǵdarlamany qabyldaý. Eldiń barlyq 16 aimaǵynda AQSh pen Niderland tájiribesi boiynsha joǵary tehnologiialyq jylyjailar salý. Bul sharalar tómengi baǵa boiynsha jemis-kókónis ónimderimen ishki naryqty qamtamasyz etýmen qosa, shetelge eksportqa shyǵarýǵa múmkindik beredi.
- Aýyldyqtardyń jeke sharýashylyq qojalyqtaryn jappai damytýy boiynsha jańa memlekettik baǵdarlamany qabyldaý.
- «Atameken» UKP mysalynda 2017-2021 jyldardaǵy jappai kásipkerliktiń ónimdi jumysbastylyǵynyń memlekettik baǵdarlamasy aiasynda barlyq aýdan, aýyl jáne oblys ortalyqtarynda «Bastaý biznes» kásipkerlik qyzmetin úiretý boiynsha Mektepterdiń» sanyn arttyrý.
- Mal men qusty ósirýge arnalǵan jeke sharýashylyq qojalyqtaryn ashý úshin aýyldyqtardyń nesie jelisin jyldyq ósimi 4%-da 20 million teńgege deiin arttyrý.
- Aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldikterge, azamattyǵy joq jáne Qazaqstan azamattaryna satýǵa tyiym salý.
- Qazaqstan azamattary úshin aýyl sharýashylyǵy jerlerin jalǵa berý boiynsha Jer kodeksi babyn 49 jylǵa qaldyrý.
- Aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldikter men azamattyǵy joq tulǵalarǵa jalǵa berýge tyiym salý.
- Jaiylymdardy sheteldikterge, azamattyǵy joq tulǵalar men Qazaqstan azamattaryna jalǵa berýdi toqtatý. Jaiylymnyń barlyq jerlerin memleket qoryna qaitarý.
- 3 jyl boiy qoldanylmaǵan barlyq jerlerdi, investitsiialyq qajettilik pen aýylsharýashylyq jerlerin memleket qoryna qaitarý.
BILIM BERÝ, MEKTEPKE DEIINGI jáne MEKTEPTEGI TÁRBIE, SPORT, JASTAR jáne RÝHANIIaT
- Astana qalasynda Biznesti júrgizý men uiymdastyrýdy úiretý boiynsha 7-11 synyp oqýshylary úshin arnaiy Ulttyq ziiatkerlik kásipkerlik mektebin ashý. Kampýs aýmaǵynda turý men barlyq jaǵdai jasalǵan halyqaralyq klasstaǵy kópfýnktsionaldy mektep qalashyǵyn salý. Elimizdiń barlyq túkpirinen – qaladan, aýyldan, aýdannan daryndy balalardyń basyn qosý. Qazaqstan jyl saiyn myńdaǵan daiyn kásipkerler men biznesmenderdi daiyndap shyǵaratyn bolady.
- Barlyq mektep oqýlyqtaryn olardaǵy tapsyrylǵan taqyryptardyń júktemesi, oladyń ádeptilikke jáne oqytý jylyna sai bolýy turǵysynan ǵylymnyń bilikti ókilderi, depýtattyq korpýs, memlekettik emes uiymdar, qoǵamdyq qairatkerler men oqýshylardyń ata-analarynan quralǵan táýelsiz saraptama jasaý.
- Memlekette barlyq mektep sabaqtaryn úsh tilde júrgizýge tyiym salý, bunyń ornyna elimizdiń barlyq 16 aimaqtarynda úsh tildik bilim berýdi oqytatyn arnaiy tájiribelik bir mektepten ashý. Mektep bilim berý júiesine 4 synyptan bastap aǵylshyn tilin tereńdetip oqytý.
- Qazaqstannyń barlyq mektepterinde 9-11 synyp oqýshylaryn kásibi-tehnikalyq mamandyqqa qosymsha bilim alý úshin oqytý boiynsha oqý-óndiristik kombinattardy jandandyrý (tiginshi, tokar, shashtarazshy, aspazshy jáne t.b.)
- 7-9 synyptardaǵy eńbek sabaǵynda uldar úshin – oryndyq, ústel, shahmat taqtailaryn óndirý, tss, qyzdar úshin – tigin, toqyma, qýyrshaq daiyndaý, tss jandandyrý.
- 10-11 synyp oqýshylary úshin alǵashqy áskeri daiyndyq sabaqtaryn kúsheitý. Barlyq mektep aýlasynda oqý poligondaryn, kóshe jattyǵý qurylǵylaryn, beltemir men qossyryqtar ornatý.
- Elimizdiń barlyq aimaqtarynda 7 myń adamdy bir ýaqytta qamtityn kóp fýnktsionaldy jastar Saraiyn ashý (2 myń adamdy qamtityn sharalar ótkizetin Úlken zal, konferentsiia zaldary, kovorking-ortalyqtary, kibernetika, robottyqtehnika, IT, tez oqýǵa úiretý, shahmat, debat, Olimpiada basseini, muz aidyny, fýtzal, júgirý zaly, boks, kúres jáne t.b.). Osyǵan uqsas qurylys aýmaqtaryn 1 myńnan astam adamdy qamtityn aýdan ortalyqtarynda turǵyzýdy qarastyrý.
- Qazaqstannyń barlyq mektepterinde «Qazaqsha kúres» boiynsha tegin sport sektsiialaryn ashý. Úkimet mektepterdi qajetti jabdyqtarmen qamtamasyz etýi kerek.
- Mektepke deiingi jáne mekteptik jastaǵylarǵa rýhani tárbie berý arnaiy ádistemesin ázirleý.
- Bala-baqshalardyń tárbieshilerin mektepke deiingi jáne mekteptik jastaǵylarǵa rýhani tárbie berý boiynsha arnaiy qurastyrylǵan ádistemesi negizinde qaitadan daiyndaýdy uiymdastyrý.
- Memlekettik-jekemenshik seriktestik aiasynda bala-baqshalardyń memlekettik tapsyrysyn qarjylandyrýdy 3 ese arttyrý.
- Birdei mektep formasynyń memlekettik standartyn qurastyrý.
- Qazaqstan musylmandaryn rýhani basqarmasynyń resmi pozitsiiasy negizinde 15 jasqa jetken oqýshy qyz balalarǵa oramal taǵýǵa ruqsat berý.
- Qysqa shalbar kigenderi jáne saqal ósirgenderi úshin azamattardy jazalaý týraly Qazaqstan Úkimetiniń bastamasyn toqtatý.
- Jastardy barlyq orta-kásiptik oqý oryndarynda tegin bilim berýmen qamtamasyz etý. Orta-kásiptik oqý oryndarynyń 70%-yn kásibi-tehnikalyq mamandyqtarǵa beiimdeý (kombain júrgizýshileri, kranshy, dánekerleýshi jáne basqa da aýyr tehnika júrgizýshileri, tss).
- Joǵarǵy oqý oryndaryndaǵy IT mamandyq pen tehnikalyq mamandyqtarǵa bólinetin memlekettik grantty 3 ese arttyrý.
- Joǵarǵy oqý oryndaryndaǵy kredittik júie boiynsha bilim berý ádistemesin qaita qaraý.
- Memlekettik tildi jetik igergen Qazaqstan halqy Assambleia ókilderin Joǵarǵy oqý oryndaryndaǵy qazaq tilinde bilim beretin bólimderge tegin bilim berýmen qamtamasyz etý.
- Aǵylshyn tilin oqytýdyń úzdik ádistemesi negizinde qazaq tildi oqytýdyń 3 ailyq oqytý ádistemesin qurastyrý.
- Elimizdiń barlyq 16 aimaǵynda memlekettik tildi damytý men oqytý boiynsha arnaiy Ulttyq ǵylymi ortalyǵyn ashý jáne elimizdiń azamattaryn jappai erikti oqytýdy bastaý. Elimizdiń memlekettik jáne saiasi qyzmetterindegi azamattardy memlekettik tildi oqytýǵa mindetteý.
- Qazaqstannyń Azamattyq qoǵam men din isteri boiynsha ministrliginiń Azamattyq bastamalar ortalyǵyna (ABO) bólingen qarajattardyń tiimdi jumsalýyna tekseris uiymdastyrý (2016 jyly 194,5 mln teńgeni 11 jobaǵa ǵana bólingen, ortasha eseppen bir uiymǵa 17,7 mln berilgen, Qazaqstanda 1 myń jastar uiymy tirkelgen). Jastar uiymynyń qyzmetin ABO-nyń jobalyq qarjylandyrýyna kóptep tartý arqyly belsendiligin arttyrý.
EKINShI JYL. Sybailas jemqorlyqqa qarsy joiqyn kúrestiń jáne strategiialyq reformalardy júzege asyrýdyń nátijeleri boiynsha.
BIZNES pen INVESTORDY QORǴAÝ
- Investitsiialardy tartý salasyndaǵy barlyq ulttyq kompaniialardy qysqartyp, elimizdiń Prezidentine tikelei baǵynatyn «Bir tereze» ádisi boiynsha «Biznes jáne investorlar úshin úkimet» Ulttyq kompaniiasyn qurý. Ulttyq kompaniiany Qazaqstan Prezidentiniń janyndaǵy Kásipkerler quqyǵyn qorǵaý jónindegi ýákili basqarýy jón.
- Memlekettik-jeke seriktestik jobalaryn kelisý protsedýralaryn barynsha jeńildetý.
- Bizneske arnalǵan ruqsat qujattarynyń sanyn barynsha azaitý.
- Jaqynda qabyldanǵan salyq kodeksin qaita qaraý. Salyq kodeksi negizinen iri transkorporatsiialardyń múddesinde qabyldanǵan, shaǵyn kásipkerliktiń muń-muqtajy eskerilmegen.
- Shaǵyn biznestiń jańadan ashylǵan kásiporyndaryn 3 jyl merzimge salyqtan bosatý.
- Óndirýshilerden basqa saýda sýbektileri úshin QQS-ty (NDS) joiý. Óndirilgen taýarlar úshin QQS-ty óndirýshi tóleidi.
ǴYLYM, TEHNOLOGIIaLAR jáne JEK (VIE)
- Qazaqstandaǵy ǵylymdy qarjylandyrýdy eldiń JIÓ-niń (VVP) 4%-ǵa arttyrý.
- Jańa býynnyń joǵary tehnologiialyq 4-shi Munai óndirýshi zaýytyn salý.
- Qazaqstanda AQSh-tyń «Kremnievaia dolina», Reseidegi «Skolkovo» jáne basqa elderdegi halyqaralyq tájiribesine súienip, EKSPO negizinde «Ǵylym alqaby, startaptardyń damýyn jáne ázirleýin, jańa tehnologiialar men innovatsiialardy, konstrýktorlyq biýro, biznes-mektebin jáne kásipkerlikti damytýdy» qurý.
- Qazirgi ýaqytta shetelde jumys isteitin qazaq zamanaýi ǵalymdar men ónertapqyshtardyń tizimin jasap, elge shaqyrý. Turǵyn úimen, joǵary jalaqymen jáne olardyń otbasylary úshin turmys jaǵdailarymen qamtamasyz etý.
- Premer-Ministrge tikelei baǵynatyn Qazaqstannyń Jasyl ekonomika jáne turaqty damý jónindegi agenttigin qurý. Bul EKSPO sharasy ótkennen keiingi jáne Parij kelisimi boiynsha halyqaralyq mindettemelerdi oryndaý qadamy bolmaq.
- Jasyl ekonomika jáne ornyqty damý salalyq memlekettik baǵdarlamasyn ázirleý (Qazaqstannyń damý banki jáne basqa da damý institýttary, ekinshi deńgeidegi bankter jáne basqalary minimaldy % mólsherleme boiynsha teńgede qarjylandyrý, zańnamany turaqtandyrý, qunsyzdaný táýekeli ótemaqysyn retteý, «made in kz» jergilikti óndirýshiler men developerlerge qoldaý kórsetý, Astana Halyqaralyq qarjy ortalyǵynan qarjy baǵdarlamalaryn iske qosý jáne basqalary).
- Qoldanystaǵy zańnamany qaita qaraý. Aýktsiondar sátsiz bolǵan jaǵdaida JEK (VIE) boiynsha bekitilgen tarifter júiesine qaitarý múmkindigin qarastyrý. Aýktsiondar ony odan ári retteý úshin maksimaldy deńgeige jetkende (elde úlesi tek 1%) nemese basqa gibridti mehanizmdi qoldanǵan kezde qajet.
- Ekinshi deńgeidegi bankterdegi depozittik shottarda «ainaldyratyn» memlekettik qarajatty anyqtaý úshin barlyq ulttyq kompaniialardyń inventarizatsiiasyn júrgizý. Anyqtalǵan jaǵdaida shikizatty qaita óńdeý óndirisin jáne ekonomikany saýyqtyrýdyń basqa da strategiialyq sharalaryn (joǵary tehnologiialyq zaýyttardy, fabrikalardy salý jáne t.b.), laýazymdy tulǵalarǵa qatysty tiisti jaýapkershilik sharalaryn qoldana otyryp qaita baǵyttaý.
- Sońǵy 10 jylda ǵylym, bilim berý, indýstriialandyrý, jedel jobalar salalarynda, 16 aimaqtaǵy «erkin ekonomikalyq aimaqtar» qyzmeti boiynsha bólek bólingen memlekettik qarajattyń (ázirleý, engizý, nátije) paidalaný jáne tiimdiligi úshin ministrlikterdi, ákimdikterdi jáne ulttyq kompaniialardy, Almatydaǵy «innovatsiialyq tehnologiialar parkin» jáne memleket qatysýymen basqa da investitsiialyq jobalardy tekserý. Damýǵa kedergi keltiretin júieli qatelerdi anyqtaý úshin sapaly taldaý jáne inventarizatsiia júrgizý.
ÁLEÝMETTIK QORǴAÝ jáne QAMTAMASYZ ETÝ
- Qazaqstannyń barlyq eldi mekenderin, sonyń ishinde aýyldardy aýyz sýmen qamtamasyz etý. Máseleni Memleket basshysynyń qatań baqylaýyna qoiý.
- Úshinshi balany jáne keiingi balalardy týǵan kezde Reseidiń tájiribesi boiynsha ómir súrý jaǵdailaryn jaqsartý úshin (ipotekaǵa bastapqy tólem nemese turǵyn úidi satyp alý, ipotekalyq nesieni óteý, turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartý, ekinshi deńgeidegi bankterde balanyń bolashaq bilimi úshin depozittik shot) 5 million teńge kóleminde «Sertifikatpen» tólem jasaý.
- Ipotekaǵa bastapqy jarna jinaý nemese 18 jastan bastap turǵyn úi satyp alý úshin 3 million teńge mólsherinde ekinshi deńgeidegi bankterde arnaiy depozittik shotqa jetim balalarǵa bir jolǵy tólem jasaý.
- «Muǵalimder men dárigerlerdiń mártebesi týraly» jańa Zańdy qabyldaý.
- Biýdjettik salalardyń jumysshylarynyń, onyń ishinde muǵalimder men dárigerlerdiń saralanǵan jalaqysyn paidalana otyryp, 100% -ǵa, iaǵni 2 esege, minimaldy jalaqyny kóterý.
- Zeinetkerlik jastyń shekti deńgeiin tómendetý, áielder úshin - 55 jasty, erkekter úshin - 60 jasty, onyń ishinde kenshiler úshin - 50 jyl.
- Minimaldy zeinetaqynyń mólsherin 100% -ǵa, iaǵni 2 esege ulǵaitý.
- Júktiligi men bosanýy, asyraýshysynan aiyrylý, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alý, kirisi joq bolǵan jaǵdaida, erekshe qajettilikteri bar tulǵalarǵa (múgedekter), UOS, Aýǵan soǵysy, Semei iadrolyq poligony, Chernobyl apaty ardagerleri, qazbat bitimgerlerine áleýmettik tólemderdi 100%-ǵa, iaǵni 2 esege ulǵaitý.
- Memlekettik mekemelerde jáne ulttyq kompaniialarda jumysqa ornalasý úshin erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa (múgedekter) 3% kvotany engizý.
- Turaqtandyrý qoryn kómirmen, janar-jaǵarmai materialdarymen, dándi daqyldarmen jáne t.b. 1 jyldyq merzimge deiin úzdiksiz toltyrylýyn qamtamasyz etý.
MEDITsINA DAMÝY
- Ulttyq meditsinalyq klinikalardyń bazasynda qazaqstandyq dárigerlerdi álemdegi eń kúrdeli operatsiialarǵa úiretý úshin meditsinanyń jetekshi sheteldik mamandaryn Avstriia, Germaniia, Izrail, Ońtústik Koreia siiaqty álemniń joǵary damyǵan elderinen 3 jyl merzimge sharttyq negizde shaqyrý. Turǵyn úimen, joǵary jalaqymen qamtamasyz etý jáne olardyń otbasylaryna jaǵdai jasaý. Jyl saiyn qazaqstandyqtar shetelde emdelýge $200 mln. astam jumsaidy, al shuǵyl operatsiialardy talap etetinderdiń kóbisi qajetti qarajattyń joqtyǵynan qaitys bolyp jatyr.
- Batys Qazaqstan oblysy ákimdiginiń tájiribesi boiynsha Qazaqstannnyń densaýlyq saqtaý salasyn avtomattandyrý.
- Meditsinalyq kómektiń sapasyn jaqsartý úshin barlyq densaýlyq saqtaý salalaryn biryńǵai aqparattyq júiege biriktirý (elektrondyq densaýlyq saqtaý pasporty, elektrondyq aýrýlar tarihy, dári-dármekti esepke alý jáne t.b.).
- Eldiń barlyq meditsinalyq JOO-da pediatriia fakýltetterin qaita qurý.
- Qazaqstannyń barlyq meditsinalyq JOO-larynda testileý júiesin joiý.
EKOLOGIIa
- Astanany gazdandyrý. Elorda turǵyndary tútinnen tunshyǵýda.
- Qazaqstannyń Ekologiia jáne qorshaǵan ortany qorǵaý ministrligin jandandyrý.
- Ekologiia salasyndaǵy qoldanystaǵy zańnamany qaita qaraý. Munai, taý-ken óndirý, óńdeý jáne basqa salalardaǵy iri transkorporatsiialarmen ónerkásiptik tútin-qoqystary úshin jazalaý normativterin kúsheitý.
- Aimaqtar turǵysynda ekologiialyq táýekeldi baǵalaýdy júrgizý. Atmosferaǵa shyǵarylatyn ónerkásiptik tútin-qoqystary ólsheýdi jáne aýany táýliktik taldaýmen qamtamasyz etý, onyń ishinde Astana, Almaty, Aqtaý, Aqtóbe, Hromtaý, Qandyaǵash, Pavlodar, Óskemen, Oral, Qaraǵandy, Temirtaý, Balqash, Aqsai qq., Aqtóbe oblysy, Temir, Baiǵani aýdandarynda jáne basqalary.
- Atyraý óńirindegi «Teńizshevroil» kompaniiasyna halyqaralyq sarapshylardy jáne ekologiialyq missiialardy tartý arqyly sońǵy lastaǵan aýyr tútin-qoqystarǵa qatysty istiń qupiialylyǵyn ashyp, táýelsiz tergeý júrgizý.
- Kásiporyndarǵa gaz tárizdes qaldyqtardy tazartýdyń qýatty jáne tiimdi júielerin engizýdi mindetteý.
- Astananyń tájiribesi boiynsha Atyraý, Almaty, Temirtaý, Aqtóbe, Óskemen, Pavlodar, Oral, Qaraǵandy jáne basqa da ónerkásiptik qalalardyń, sondai-aq óńdeýshi zaýyttardyń ainalasyn jáne t.b. «Jasyl beldeýdi» kógaldandyrý.
- Balqash mys balqytý zaýytyn «Balqash» kóliniń mańyndaǵy júzdegen myń tonna qaldyqtardy qaita kómýge mindetteý. Kólge kúkirt dioksidi jáne ondaǵan qaýipti aýyr metaldar túsedi. Sonymen qatar óndiristen myńdaǵan tonna ýly shań kól sýynda tunyp qalady.
- Birikken Ulttar Uiymyna suraý sala otyryp, kezinde kólemi boiynsha álemdegi tórtinshi kól bolǵan «Aral teńizin» saqtaý boiynsha baǵdarlamany qabyldaý. Sýdaǵy tuzdyń kontsentratsiiasy 14 esege artyp otyr.
- Teńiz, kólder men ózenderdiń «bir kózden» shektesetin jáne tutynatyn seriktes-elderge tehnogendik jáne basqa áserlerdi azaitý jáne joiý jónindegi halyqaralyq normativtik qujattardy qabyldaýǵa Qazaqstanǵa bastama kóterý.
- Qazaqstan aýmaǵynda aqbókenderdiń, úi janýarlary men qustarynyń jəne basqa da jabaiy janýarlardyń jappai ólimi týraly halyqaralyq sarapshylardy jəne ekologiialyq missiialardy keńinen tarta otyryp, táýelsiz tergeý júrgizý.
- Astanada Radiatsiialyq meditsina jáne ekologiia boiynsha Ulttyq ǵylymi-zertteý ortalyǵyn qurý. Ortalyqtyń ókildikterin eldiń tórt baǵyty boiynsha (Batys - Aqtóbe, Shyǵys - Óskemen, Soltústik - Pavlodar, Ońtústik - Almaty) ashý.
- Aqtóbe qalasynda Batys Qazaqstan meditsinalyq onkologiialyq ortalyǵyn ashý. Sońǵy jyldary aimaqta onkologiialyq aýrýlardyń ósýi baiqalyp otyr.
