Latyn grafikasyna negizdelgen qazaq álipbiine kóshken kezde qazaqtyń dybystyq júiesi ózgermeidi. Mundai pikirdi Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Anar Fazyljanova bildirdi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Bizge áripterdiń grafikalyq turqyna kózimizdi úiretýimiz qajet. Bul protsess uzaqqa sozylmaidy. Óitkeni, kirilitsa men latyn álipbi ózara uqsas bolyp keledi. Mysaly, biz arab grafikasynan latyn álipbiine kóship jatsaq, onda bálkim úirený úderisimiz uzaqqa sozylar ma edi... Biraq, olai emes. Ekinshiden, bizge zaman kómektesedi. Qazir tehnika zamany. Kez kelgen nárse qolyńyzda. Máselen, uialy telefon qaltańyzda únemi júredi. Demek, latyn grafikasyna negizdelgen álipbi bekitilgennen keiin jazyp-syzýdyń emle erejesi sol uialy telefon arqyly jalpy jurtshylyqqa qoljetimdi túrde taraidy jáne osy emle ereje boiynsha jazylǵan orfografiialyq emle de, sózdik de qolyńyzda bolady», - dedi ol «Memlekettik til – halyqty uiystyrý quraly» taqyrybyndaǵy otyrys barysynda.
Anar Fazyljanovanyń atap ótýinshe, latyn grafikasyna negizdelgen qazaq álipbi bekitilgennen keiin saýatty jazyp-syzamyn degen adamǵa tek niet qana kerek.
«Qazir biz qazaq tilindegi tól mátinderdi kirilitsadaǵy 42 árippen jazyp júrmiz. Al jańa álipbi engennen keiin sol mátindi ne-bári 31 tańbamen jazamyz. Bul ýaqytymyzdy, qýatymyzdy únemdeidi. Qazir ýaqyt pen qýattan asyl ne bar? Sondyqtan osy álipbige kóshkende biz bastapqyda qinalatyn da shyǵarmyz. Biraq, onyń nátijesi ǵasyrlar boiy urpaqqa qyzmet etedi», - dedi institýt direktory.
Ǵalymnyń aitýynsha, álipbi aýystyrǵan kezde qazaqtyń dybystyq júiesi ózgermeidi, sol kúiinde qalady. Tek sol dybystardy tańbalaityn áripterdiń turqy ǵana ózgeredi. Demek, sol áriptiń turqyn jattap alǵansha ǵana qiyndyq bolady.
«Ony úirenip alǵannan keiin aýyzymyzdan shyqqan qazaq tiline tán degen dybystardyń barlyǵy álipbide bolady. Iaǵni, dybystyq júiemizdi qurtyp almaimyz. Qazir bir kirilitsamen orys sózderin taza orys emlesimen jazamyz. Solai jazǵannan keiin taza orys tiliniń dybystyq júiesimen aitamyz. Al latynǵa kóshkennen keiin siz qalasańyz da, qalamasańyz da orys sózderi qazaqtyń shapanyna oranyp shyǵa keledi. Ony siz qazaqsha aitýǵa bastapqy kezde bálkim májbúr bolasyz. Sodan kein ol sizge unai bastaidy. Sóitip, biz ózimizdiń tilimizdiń shet tilinen engen sózderdi igerý tetikterin jandandyramyz. Rýhani jańǵyrý degenimiz osy», - dedi Anar Fazyljanova.
