Taldyqorǵan qalasyndaǵy I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýniversitetinde «Jańa álipbi – uly dáýir bastaýy» atty jiyn ótip, onda qazaq tilin latyn álipibine kóshirý máseleleri keńinen talqylandy.
Ýniversitet rektory Qýat Baimyrzaev óz sózinde aǵymdaǵy jyldyń qazan aiynda latyn qarpine negizdelgen qazaq álipbiiniń sońǵy jobasy usynylyp, el ishinde qyzý talqylanǵanyn jetkizdi. «Sol sońǵy nusqaǵa orai ǵalymdar, tiltanýshylar, saiasatkerler, jastar, Qazaqstan halqy assambleiasynyń ókilderi ortaq mámilege keldi. Jalpy, bul qoǵam bolyp qoldaý tapty. Elbasymyz qazaq tili álipbiin latyn grafikasyna kóshirý týraly Jarlyqqa qol qoiyp, latyn grafikasyna negizdelgen qazaq tili álipbii bekitilsin dep qaýly etti. Álipbi aýystyrý jai ǵana tańba aýystyrý emes. Bul – túptep kelgende sanany ózgertýge talpynys, jańasha ómir súrýge degen umtylys» dedi Q.Baimyrzaev. Sondai-aq ol elimiz armandaǵan tól jazýymyzǵa qol jetkizgendigimizdi, jańa álipbi – uly dáýir bastaýyna aparar sara jol bolmaq ekendigin de aitty.
Oqý ornynyń oqytýshylary, stýdentteri bas qosqan alqaly jiynda «Jańa álipbi jańa dáýir bastaýy» atty aqparattyq top músheleri latyn grafikasy týraly oi-pikirlerin ortaǵa saldy.
Jiynnyń alǵashqy sózi Almaty oblysynyń tilderdi damytý jónindegi basqarmasynyń basshysy Aidar Bashbaevqa berildi. Latyn grafikasyna kóshýge qatysty oramdy oiymen bólisken top jetekshisi kúni keshe Úkimet úiinde QR premer-ministri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen qazaq tili álipbiin latyn grafikasyna kóshirý jónindegi Ulttyq komissiiasynyń birinshi otyrysy ótkendigin, otyrys barysynda qoiylǵan mindetterdi júzege asyrýda tórt arnaiy jumys tobyn qurý týraly sheshimniń qabyldanǵandyǵyn aitty. Atap aitqanda: orfografiialyq (qazaq álipbiin latyn grafikasyna kóshirýde orfografiia men orfoepiia erejelerin daiyndaý úshin); ádistemelik (latyn álipbiin úiretý jáne oqytý ádistemesin jasap, ony bilim berý júiesine birtindep engizý úshin); terminjasam (latyn grafikasynyń negizinde qazaq tiliniń terminologiialyq bazasyn júieleý úshin); saraptamalyq-tehnikalyq (latyn grafikasyn IT-tehnologiia talaptaryna sáikes keltirý úshin).
– Latyn álipbiine kóshý – memlekettik mańyzdy is, ulttyq múddege arnalǵan baǵdarlama. Rýhani jańǵyrýymyzdyń temirqazyǵy bolyp otyrǵan latyn qarpin ómirge engizýde halyqtyń qarqyndy qairaty kerek, – degen Aidar Karbozuly bul bolashaqqa batyl qadam jasap, elimizdi tórtkúl dúniege tanytyp keletin Elbasynyń taǵy bir tarihi bastamalarynyń biri jáne der kezinde tilimizdiń bolashaǵy úshin jasalǵan ǵylymi shara ekendigin de tilge tiek etti.
Basqosýda «Nur Otan» partiiasy Almaty oblystyq filialy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Ǵaliasqar Sarybaev, oblystyq «Jetisý» gazetiniń bas redaktory Ámire Árin, «Kásipker» jýrnalynyń bas redaktory Gúljiian Súleimenova, oblystyq Qazaqstan halqy Assambleiasynyń hatshylyq meńgerýshisi Ǵabit Tursynbai, oblys ákimi apparatynyń bas inspektory Saǵynysh Namazshamova, I.Jansúgirov atyndaǵy JMÝ-diń qazaq tili men ádebieti kafedrasynyń meńgerýshisi Aina Rahimova sóz alyp, jańa álipbi jaiynda tereńnen oi qaýzady.
Jiynda toptyń belsendi músheleri tańba aýystyrý qazaq jazýyna reforma jasaýdyń alǵysharty jáne tóte joly bolyp tabylatyndyǵyn aitty. Sondai-aq aldyda aýqymdy jumys kútip turǵanyn, bolashaqty baiandy etýde jasalyp jatqan mańyzdy qadamǵa, el igiligi jolyndaǵy ortaq iske jumyla kúsh salý kerek dedi. Qazaq tilin latyn álipbiine kóshirý jumystary kezeń-kezeńimen júzege asyrylatyny belgili. Qoǵam tarapynan bul iske keńinen atsalysyp otyrǵan azamattar men uiymdar ún qosyp, latyn álipbii memlekettik tilimizdi órkendetýge negiz bolatynyn aitýda.
A.Ultanbekova
