جاڭا ەلٸپبي جاڭا دەۋٸر باستاۋى

جاڭا ەلٸپبي جاڭا دەۋٸر باستاۋى

تالدىقورعان قالاسىنداعى ٸ.جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جەتٸسۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸندە «جاڭا ەلٸپبي – ۇلى دەۋٸر باستاۋى» اتتى جيىن ٶتٸپ, وندا قازاق تٸلٸن لاتىن ەلٸپيبٸنە كٶشٸرۋ مەسەلەلەرٸ كەڭٸنەن تالقىلاندى. 

ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى قۋات بايمىرزاەۆ ٶز سٶزٸندە اعىمداعى جىلدىڭ قازان ايىندا لاتىن قارپٸنە نەگٸزدەلگەن قازاق ەلٸپبيٸ­نٸڭ سوڭعى جوباسى ۇسىنىلىپ, ەل ٸشٸندە قىزۋ تالقىلانعانىن جەتكٸزدٸ. «سول سوڭعى نۇسقاعا وراي عالىمدار, تٸلتانۋشىلار, ساياساتكەرلەر, جاستار, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ورتاق مەمٸلەگە كەلدٸ. جالپى, بۇل قوعام بولىپ قولداۋ تاپتى. ەلباسىمىز قازاق تٸلٸ ەلٸپبيٸن لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىپ, لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن قازاق تٸلٸ ەلٸپبيٸ بەكٸتٸلسٸن دەپ قاۋلى ەتتٸ. ەلٸپبي اۋىستىرۋ جاي عانا تاڭبا اۋىستىرۋ ەمەس. بۇل – تٷپتەپ كەلگەندە سانانى ٶزگەرتۋگە تالپىنىس, جاڭاشا ٶمٸر سٷرۋگە دەگەن ۇمتىلىس» دەدٸ ق.بايمىرزاەۆ. سونداي-اق ول ەلٸمٸز ارمانداعان تٶل جازۋىمىزعا قول جەتكٸزگەندٸگٸمٸزدٸ, جاڭا ەلٸپبي – ۇلى دەۋٸر باستاۋىنا اپارار سارا جول بولماق ەكەندٸگٸن دە ايتتى.

وقۋ ورنىنىڭ وقىتۋشىلارى, ستۋدەنتتەرٸ باس قوسقان القالى جيىن­دا «جاڭا ەلٸپبي جاڭا دەۋٸر باستاۋى» اتتى اقپاراتتىق توپ مٷشەلەرٸ لاتىن گرافيكاسى تۋرالى وي-پٸكٸرلەرٸن ورتاعا سالدى.

جيىننىڭ العاشقى سٶزٸ الماتى وبلىسىنىڭ تٸلدەردٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايدار باشباەۆقا بەرٸلدٸ. لاتىن گرافيكاسىنا كٶشۋگە قاتىستى ورامدى ويىمەن بٶلٸسكەن توپ جەتەكشٸسٸ كٷنٸ كەشە ٷكٸمەت ٷيٸندە قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن قازاق تٸلٸ ەلٸپبيٸن لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسيياسىنىڭ بٸرٸنشٸ وتىرىسى ٶتكەندٸگٸن, وتىرىس بارىسىندا قويىلعان مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋدا تٶرت ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى شەشٸمنٸڭ قابىلدانعاندىعىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا: ورفوگرافييالىق (قازاق ەلٸپبيٸن لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋدە ورفوگرافييا مەن ورفوەپييا ەرەجەلەرٸن دايىنداۋ ٷشٸن); ەدٸستەمەلٸك (لاتىن ەلٸپبيٸن ٷيرەتۋ جەنە وقىتۋ ەدٸستەمەسٸن جاساپ, ونى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە بٸرتٸندەپ ەنگٸزۋ ٷشٸن); تەرمينجاسام (لاتىن گرافيكاسىنىڭ نەگٸزٸندە قازاق تٸلٸنٸڭ تەرمينولوگييالىق بازاسىن جٷيەلەۋ ٷشٸن); ساراپتامالىق-تەحنيكالىق (لاتىن گرافيكاسىن ٸت-تەحنولوگييا تالاپتارىنا سەيكەس كەلتٸرۋ ٷشٸن).

– لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ – مەملەكەتتٸك ماڭىزدى ٸس, ۇلتتىق مٷددەگە ارنالعان باعدارلاما. رۋحاني جاڭعىرۋىمىزدىڭ تەمٸرقازىعى بولىپ وتىرعان لاتىن قارپٸن ٶمٸرگە ەنگٸزۋدە حالىقتىڭ قارقىندى قايراتى كەرەك, – دەگەن ايدار كاربوزۇلى بۇل بولاشاققا باتىل قادام جاساپ, ەلٸمٸزدٸ تٶرتكٷل دٷنيەگە تانىتىپ كەلەتٸن ەلباسىنىڭ تاعى بٸر تاريحي باستامالارىنىڭ بٸرٸ جەنە دەر كەزٸندە تٸلٸمٸزدٸڭ بولاشاعى ٷشٸن جاسالعان عىلىمي شارا ەكەندٸگٸن دە تٸلگە تيەك ەتتٸ.

باسقوسۋدا «نۇر وتان» پارتيياسى الماتى وبلىستىق فيليا­لى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى عالياسقار سارىباەۆ, وبلىستىق «جەتٸسۋ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى ەمٸرە ەرٸن, «كەسٸپكەر» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى گٷلجييان سٷلەيمەنوۆا, وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ حاتشىلىق مەڭگەرۋشٸسٸ عابيت تۇرسىنباي, وبلىس ەكٸمٸ اپپاراتىنىڭ باس ينسپەكتورى ساعىنىش نامازشاموۆا, ٸ.جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جمۋ-دٸڭ قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ اينا راحيموۆا سٶز الىپ, جاڭا ەلٸپبي جايىندا تەرەڭنەن وي قاۋزادى.

جيىندا توپتىڭ بەلسەندٸ مٷشەلەرٸ تاڭبا اۋىستىرۋ قازاق جازۋىنا رەفورما جاساۋدىڭ العىشارتى جەنە تٶتە جولى بولىپ تابىلاتىندىعىن ايتتى. سونداي-اق الدىدا اۋقىمدى جۇمىس كٷتٸپ تۇرعانىن, بولاشاقتى باياندى ەتۋدە جاسالىپ جاتقان ماڭىزدى قادامعا, ەل يگٸلٸگٸ جولىنداعى ورتاق ٸسكە جۇمىلا كٷش سالۋ كەرەك دەدٸ. قازاق تٸلٸن لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشٸرۋ جۇمىستارى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جٷزەگە اسىرىلاتىنى بەلگٸلٸ. قوعام تاراپىنان بۇل ٸسكە كەڭٸنەن اتسالىسىپ وتىرعان ازاماتتار مەن ۇيىمدار ٷن قوسىپ, لاتىن ەلٸپبيٸ مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸزدٸ ٶركەندەتۋگە نەگٸز بولاتىنىن ايتۋدا.

ا.ۇلتانبەكوۆا