Biyl toǵyz aidyń ishinde elimizde qarjy (investitsiialyq) piramidasyna qatysty 146 fakti anyqtalǵan, dep habarlaidy "Ult aqparat" fingramota.kz-ke silteme jasap.
Qazaqstanda qarjy piramidalaryna tyiym salynǵan, alaida alaiaqtar azamattardy aldap-arbaýyn toqtatpaýda. Quqyq qorǵaý organdarynyń deregi boiynsha 2019 jyly qarjy (investitsiialyq) piramida qurýdyń jáne oǵan basshylyq etýdiń 24 faktisi anyqtalsa, osy jyldyń tek 9 aiynda 146 fakti anyqtalǵan.
Qarjy piramidasyn qurýshylar kriptovaliýta, shetel kompaniiasynyń aktsiiasy, bijýteriia, týristik joldama jáne basqa da túrli taýar nemese qyzmetpen saýda jasaitynyn jáne azamattardy tabysy joǵary jobasyna aqsha salýdy shaqyra otyryp zańdy qyzmet etetinin aitýmen bolady. Alaida internetten jyldam ári jeńil aqsha tabý jolyn izdeitin sengish investorlar osyndaida iri qarjysynan aiyrylady.
Zamanaýi qarjy piramidasy – bul qyzmettiń túrli salasynyń atyn jamyla biletin, ásirese internettegi alaiaqtyq jáne qarjy alaiaqtary. Ádette salymshylarǵa kelesi qatysýshynyń salymynan paida keletini ýáde etiledi. Alaida tájiribede qarjy piramidasyn qurýshylardyń maqsaty salymshynyń qarajatyn kóbeitý emes, jańa qatysýshylardyń kelýi azaiǵan kezde barlyq salynǵan qarjymen qashyp ketý.
Qarjy piramidalary uzaq merzimdi jáne qysqa merzimdi jobalarǵa investitsiia salýdy; jyljymaityn múlik, avtomobil jáne basqa da múlik satyp alýǵa aqsha jinaýǵa kómektesýdi; satyp alýlarǵa, qyzmetterge, oiyn-saýyqqa jáne basqaǵa arnalǵan qosymsha bonýstar usyna otyryp ekskliýzivti klýbqa múshelikti; binarlyq optsiondar úshin platformada qosymsha tabys tabýdy; turǵyn-jai jaǵdaiyńyzdy jaqsartý úshin tutynýshylyq kooperativke kirýdi jáne t.b. usynýy múmkin.
«Ashyq piramida» dep atalatyndar bar – olar investitsiialaýmen nemese biznespen ainalyspaitynyn jasyrmaidy. Onyń negizin qalaýshylar basynda barlyq qatysýshyǵa aqshanyń jetpeitinin jáne tartylǵan barlyq túsim jańa klient tartý esebinen bolatynyn eskertedi.
Qarjy piramidasy «erekshe/aiyryqsha», «ǵajaiyp», «paidaly» taýardy nemese «arnaiy», «shekteýli» qyzmetti usyna otyryp, jelilik marketinginiń atyn jamylýy múmkin. Bul kosmetika, saǵat, aktsiiaǵa aqsha salýdy oqytýdan bastap túrli qyzmetter, klýb músheligine deiin túrli kýrstar, krýizge, saiahatqa shyǵýǵa usynystar jáne oiyn-saýyqtar bolýy múmkin.
Qarjy piramidasy ózin konsalting kompaniia retinde kórsetýi múmkin. Alaiaqtar azamattarǵa qarjy naryǵynda aqsha tabýdy usynady, keide aqysyz keńes beredi, al olardyń qyzyǵýshylyǵy klienttiń seriktes brokerde shot ashýynda bolyp keledi. Alaiaqtar investorlardy «seriktesterge» aqsha jiberýge shaqyrady. Keibir jaǵdaida alaiaqtar klient olarǵa paidanyń paiyzyn adal berip otyrady degen eseppen usynys jasaidy, biraq boljam durys bolmaǵan jaǵdaida jalǵan konsýltant oǵan jaýap bermeidi. Konsýltatsiialyq qyzmet basqa mindettemelerge aýyrtpalyq túsirmeýi kerek. Eger konsýltant aqparatty satýdyń ornyna basqa qyzmetti nemese sharty júktese, onda bul jalǵan konsýltant.
Eger jalǵan konsalting jetkilikti damyǵan aýditoriiaǵa arnalǵan tuzaq deitin bolsaq, qarjy saýatty tómen adamdar úshin alaiaqtar aqsha tabýdyń ártúrli platformasyn oilap tapty. Bul jalǵan jelilik resýrstar, onda qarjy naryǵynda avtomatty túrde aqsha tabýdyń belgili bir baǵdarlamasy jasalǵan jáne ony oilap tapqandar ony ári qarai azamattarǵa usynýǵa daiyn. Mundai platformalar aqshany ury brokerge berýge sendirý mindetin oryndaidy.
Qarjy piramidasy ár túrli bolady, biraq olardyń barlyǵyn bir nárse biriktiredi – alaiaqtar adamdardyń tez baiyp ketýine senýine jáne osyndai nietine manipýliatsiia jasaidy. Qarjy piramidasynan qalai saqtanýǵa bolady? Ol úshin olardyń negizgi belgilerin bilý qajet.
Aldaý markeri
Birinshi kezekte siz óz aqshańyzdy senip tapsyrǵyńyz keletin uiymnyń aqsha qarajatyn tartý qyzmetin júzege asyrýǵa litsenziiasy bolmaǵan jaǵdaida saqtanýyńyz kerek. Mundai litsenziiany Qazaqstanda QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi beredi. Bul aqparat jariia jáne ony jeńil túrde tekserýge bolady – ol qarjy retteýshisiniń saityna ornalastyrylady.
Depozit túrinde ne investitsiiany qarjy quraldaryna júzege asyrý úshin aqsha tartý qyzmeti litsenziialanatyn túrge jatady, olardy ekinshi deńgeili bankter, Ulttyq poshta operatory jáne baǵaly qaǵazdar naryǵynyń kásibi qatysýshylary (broker-diler jáne basqarýshy kompaniialar) ǵana júzege asyra alady.
Mol tabysty ýáde etetin jalǵan uiym – bul azamattar nazar aýdaratyn basty belginiń biri. Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáikes sizdiń investitsiialardyń kiristiligine eshkim kepildik berýge quqyly emes. Eger kepildik berse - olar alaiaqtar!
Basqa salymshylar buryn salǵan aqsha qarajaty esebinen jańa qatysýshylarǵa aqsha tóleý; menshikti negizgi quraldardyń, basqa qymbat aktivterdiń bolmaýy; uiym qyzmetiniń naqty anyqtamasynyń bolmaýy qarjy piramidasy belgisiniń biri.
Aqshany qaitarý boiynsha naqty erejeleniń bolmaýy da qaýipti. Siz ózińiz salǵan qarajatyńyzdy basqarý jáne qajet bolǵan jaǵdaida aqshany alý múmkindigińiz bolýy tiis.
Eger óz aqshańyzdy senip tapsyrǵyńyz keletin uiymda atalǵan belginiń birnesheýi bolsa, olar sizdi qarjy piramidasyna tartýǵa tyrysyp jatqany turǵysynan muqiiat oilaný qajet.
Qarjy piramidasy óziniń jarnamasyn kóbine urandarmen ár túrli onlain toptar qura otyryp, saittar, áleýmettik jeli jáne tanymal messendjer arqyly jii júzege asyrady. Sondyqtan qarjy piramidasy qatysýshylarynyń áleýmettik jelidegi jáne messendjerdegi oń pikirine senbeńiz, bul klienttiń «qarmaqqa ilýge» baǵyttalǵan jalǵan uran bolýy yqtimal. Osyndai piramidanyń uiymdastyrýshylaryn, ádette anyqtaý qiyn, olar uzaq ýaqyt boiy jasyryn bolyp qalady. Bul aqsha aǵyndaryn baqylaýdy edáýir qiyndatady jáne aqshany qaitarý múmkin bolmaidy.
Este ustańyzdar: rettelmeitin uiymdarǵa aqsha salǵan bolsańyz odan tolyǵymen aiyrylý qateri joǵary.
