Qazaqstan Respýblikasy – árbir adamnyń nanym-senim bostandyǵynqurmetteitin demokratiialyq, zaiyrly memleket, el azamattary dini senimine qaramastan, teń quqyly. Olar Qazaqstan halqynyń rýhani murasymen úilesetin dinderdiń mádeni jáne tarihi qundylyǵy men konfessiiaaralyq kelisimniń mańyzdylyǵyn, dini tózimdilik pen azamattardyń dini nanymdaryn qurmetteidi.
Qazaqstan Respýblikasynyń2011 jyly 11 qazanynda qabyldanǵan «Dini qyzmet jáne dini birlestikter týraly» Zańy azamattardyń dini senim bostandyǵy jónindegi quqyqtaryn iske asyrýǵa kepildik beredi.
Qazaqstandaǵy memlekettik-konfessiialyq qarym-qatynastyń basty sipaty – elimizde qandai da bir resmi nemese mindetti dinniń bolmaýynda, demek, elimiz qoǵamdy kórkeitetin qundylyqty qoldap, tulǵanyń dini senim erkindigin qamtamasyz etedi. Demek, respýblikanyń árbir azamaty óz betinshe ári eshkimniń májbúrleýinsiz qai dindi bolsa da tańdaý erkindigine ie nemese óziniń qalaýymendini institýttardan tys ómir súrip,qandai da bir dinniń ókili bolmaýǵa da quqyly.
Elbasy N.Nazarbaev: «Biz barsha dinderdiń teńdigi men Qazaqstandaǵy konfessiiaaralyq kelisimdi qamtamasyz etemiz jáne buǵan kepildik bere alamyz. Biz islamnyń, ózge de álemdik jáne dástúrli dinderdiń eń úzdik dástúrlerin damytýdamyz jáne olardy syilaimyz. Sondyqtan biz zamanaýi zaiyrly memleket quryp jatyrmyz» dep Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń II sezinde atap ótti.
Qazaqstan Respýblikasy – dini toleranttylyq ideiasyn taratyp, konfessiiaaralyq únqatysý men memleket tarapynan qoiylǵan naqty ister, halyqtarmen dinder arasyndaǵy kelisim men túsinistikke tolyq qol jetkizýge bolatynyn dáleldedi.
Qazirgi tańda elimizde 3620 dini birlestik bar, olardyń 2527 islamdyq, 331 pravoslavielik, 654 protestantyq, 84 katoliktik baǵytta jumys júrgizedi.Árbir din ókilderi adamdarǵa jalpy adamgershilik qundylyqtar týralyýaǵyzdaidy.
Elimizdegi halyqtyń basym kópshiligi islam dinin ustanady. Islam dini tabiǵatyna sai halqymyzdyń salt-dástúrimen,ádet-ǵurpymen úndesip, zaiyrly qoǵamnyń múmkindikterineoraieldi izgilikke shaqyrady.
Islam dini– ónegeliligimen jáne dini toleranttylyǵymen erekshelenetin gýmanitarlyq mádeniettiń ajyramas bóligi. Dástúrli dinniń qundylyqtary elimizdegi túrli etnostardyń ózara tatý jáne yntymaqtasa ómir súrýine yqpaly eteri sózsiz.
Zaiyrly memlekettegi dini ustanym – ulttyń mádenietimen qundylyqtar ustanymymen tyǵyz bailanysty. Dini ustanym áleýmettik qubylys retinde adamdardyń sanasyna, minez-qulyqtaryna yqpal etedi, al zaiyrly qoǵamda dini ustanym – ol dúnietanymdylyqqa, mádeni-shyǵarmashylyqqa, rýhani-adamgershilikke shaqyrady.
Zaiyrly qoǵam qurýdy qalaǵanQazaqstan memleketiniń din salasyndaǵy saiasatynyń basym baǵytynyń biri– konfessiiaaralyq qarym-qatynasty nyǵaitý. Konfessiialyq qatynastardy odan ári nyǵaitý maqsatymenjúrgiziletin halyqaralyq deńgeidegi is-sharalardyń eń jarqyn úlgisi – ár úsh jyl saiyn Astana qalasynda ótetin Álemdik jáne dástúrli dinderkóshbasshylarynyń sezi.Elimiz álemdik jáne dástúrli dinderdiń beibitshilik pen gýmanizmdi ulyqtaýshy áleýetine senim artyp din kóshbasshylaryn Astana qalasyna jinap jahandyq máselelerdi dini tózimdilik jáne beibit jolmen sheshýge shaqyrady. Zaiyrly memleketimizde din men qoǵam araqatynasyn, diniqundylyqtardyń qoǵamdyq ómir men sanadaǵy ornyn zerdeleý kerek.
Sondyqtan zaiyrly qoǵamda álemdik jáne dástúrli dinderdiń qundylyqtaryn ǵylymi turǵydan tanyp bilgen jón. Qazirgi ýaqytta adam men qoǵam ómirindegi aqparattyq jáne intellektýaldy ortada dini nanym-senim men sananyń róli ósip keledi. Dini ustanym adamzatpen bailanysty áleýmettik qubylys bolǵandyqtan, adamzat mádenieti uǵymymen de tikelei bailanysty. Dini ustanym adam ómirindegi qundylyqty, ómir máni ustanymada yqpal etedi.
Qazaqstan qoǵamynyń rýhani turǵydan jańarýyna dástúrli dinder óte mańyzdy ról atqarady. Elimizdegi álemdik dinderdiń jalpy adamzattyq jáne gýmanistik qundylyqtarynyń etnosaralyq jáne konfessiiaaralyq kelisim men tatýlyqty ornyqtyrýdaǵy atqaratyn róli erekshe. Dástúrli dinder zaiyrly qoǵamda dostyq pen ózara qurmet jáne túsinýshilikti nyǵaitýǵa qyzmet etedi.
Sonymen qatar, Qazaqstan halyqtary Assambleiasynyń HI sessiiasynda musylmandyq – «Qurban ait merekesi» jáne pravoslaviialyq – «Rojdestvo merekesin» 2001 jyldyń 13 jeltoqsanynda qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblikasyndaǵymerekeler týraly»Zańyna sáikes resmi merekelerdiń qataryna qosyldy. Bul memleket azamattarynyń ózara tatýlastyǵy men dostyǵynyń arqasynda ornady. Halyqaralyq deńgeide moiyndalǵan Qazaqstan qoǵamyndaǵy rýhani kelisim men ózara túsinistik – el damýynyń basty tetigi.
Memlekettiń Atazańymen bekitilgen zaiyrlylyq sipaty – onyńirgetasy, memlekettiń erekshe sipaty. Zaiyrlylyq qaǵidaty –azamattardyń dúnietanymynda, kózqarasy men dini ustanymynda, kúndelikti ómirinde erekshe oryn alatyn qubylys.
Eń bastysy elimizdegi konfessiiaaralyq jáne etnosaralyq toleranttylyq – ata-babalarymyz salyp ketken jol. Sebebi peiili keń, jany jomart qazaq halqy kóshpeli ómir saltyn ustanǵan ejelgi kezeńde de basqa halyqtarmen dostyq qarym-qatynas jasap, aýyr tabiǵi jaǵdaida ómir súrgenine qaramastan, óz qandastaryna ǵana emes, basqa da kelimsek ulttar men ulystarǵa qonaqjailylyq peiil tanytty.
Qorytyndylai kele, elimizdegi dini ahýaldyń jaqsara túsýine, zaiyrly qoǵamdy qalaǵan el azamattarynyńárqashan tatýlyq pen dostyqty dáriptep, ata-babalarymyzdyń dástúrin jalǵastyratynyna, ony keleshek urpaqqa amanattaitynyna senimimiz kámil.
Elimizdegi dini ustanym qoǵamnyń boiyna zaiyrlylyq pen ziialylyqty, imandylyq pen salaýattylyqty, ulttyq dástúrmen rýhani qundylyqtardy dáriptep, olardy etnosaralyq jáne konfessiiaaralyq qarym-qatynastardy qurmetteý mádenietine, dúnietanymdylyq pen tózimdilikke jáne etikalyq ádetpilikke qalyptastyrady.
HHI ǵasyrdyń álemdik tártibi men bet-bederi aiqyn bolǵan qazirgi kezeńdedemokratiiany ulyqtaitynzaiyrly memlekettegi dini ustanym shyn mánindegiálemdik órkenietti, adami qundylyqtardy, elimizdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etetinqoǵamnyń rýhani kemeldenýine qyzmet etý kerek.
B.Jumabaev,
Qazaqstan Respýblikasy Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi
Din isteri komitetiniń Din máseleleri jónindegiǵylymi-zertteýjáne taldaý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymi qyzmetkeri
Ult portaly
