© Photo: QR Energetika ministrligi
Májilis depýtaty Nurlan Áýesbaev Japoniia men Qazaqstandaǵy iadrolyq synaqtardan zardap shekkenderge tólenetin tólem kólemin salystyrdy, - dep habarlaidy Tengrinews.kz saity.
Áýesbaev Premer-ministr Álihan Smaiylovqa joldaǵan JSDP fraktsiiasynyń depýtattyq saýalynda Semei poligonyndaǵy iadrolyq synaqtardan zardap shekken azamattardy áleýmettik qorǵaýdyń problemalyq máselelerin kóterdi.
"Biyl Semei poligonyn jabý týraly jarlyqqa qol qoiylǵanyna 32 jyl toldy. 40 jyl ishinde onda 468 iadrolyq synaq júrgizildi. Barlyq jarylystardyń kúshi Hirosimaǵa tastalǵan bombanyń qýatynan 2500 ese kóp boldy. Aimaqqa orny tolmas ekologiialyq zalal keltirdi. Aldymyzda áli sheshimin tappaǵan máseleler bar", - dedi depýtat.
Onyń aitýynsha, ókinishke qarai, elimizde poligon qyzmeti saldarynan zardap shekken qansha adam turatyny týraly naqty derekter áli joq. Túrli málimet boiynsha, 1,5 millionnan asa adam zardap shekken. Poligonǵa jaqyn ornalasqan eldi mekenderdiń turǵyndary áli kúnge deiin radiatsiiadan bolatyn aýrýlardan zardap shegip otyr, radiatsiia zardaptary olardyń urpaǵyna da áser etedi.
"Qazaqstandyq zańnamaǵa sáikes zardap shekken azamattarǵa birjolǵy aqshalai ótemaqy tólenedi, onyń mólsheri aimaqqa bailanysty jeke belgilenedi jáne 1949 jyldan 1965 jylǵa deiingi kezeńde árbir jyl úshin eń kóbi 18 000 teńge (5,23 AEK) bolady. Radiatsiialyq qaýipti aýmaqtarda turatyn turǵyndar qosymsha eńbekaqy men jyl saiynǵy aqy tólenetin qosymsha eńbek demalysyna quqyǵy bar. Bul jeńildikter tek Semei aimaǵynda ǵana jaramdy", - dedi Nurlan Áýesbaev.
Onyń aitýynsha, Japoniiada mundai tólem túrleri iadrolyq bombadan zardap shekkenderge ai saiyn tólenedi. Mysaly, atomdyq sáýlelenýge bailanysty aýrýlardy emdeý úshin, densaýlyqty baqylaý, densaýlyqty saqtaý, meiirbikeni jaldaǵany úshin kútim tóleminiń kólemi 1000 dollardan asady.
Depýtat 2017-2019 jyldar aralyǵynda óńirde zertteýler júrgizilip, biýdjetten qomaqty qarjynyń ǵylymi-zertteý jumystaryna jumsalǵanyna qaramastan, onyń nátijesi usynystar deńgeiinde qalǵanyn atap ótti.
"2021 jyly múddeli memlekettik organdar ókilderiniń qatysýymen ázirlengen tásilderdi talqylaý jáne naqty usynystar engizý úshin vedomstvoaralyq jumys toby qurylatyny, sondai-aq memlekettik organdardyń ókilderiniń qatysýymen ázirlengen tásildermen qamtamasyz etýge kóshýdi naqty júzege asyrý boiynsha tásilder ázirlenetini habarlandy.
Sáýlelený dozasyna bailanysty azamattarǵa ataýly áleýmettik qoldaý kórsetilýi tiis bolǵan. Buǵan deiin aityp ótkenimdei, biz jumystyń nátijesin kórmei otyrmyz", - dedi Áýesbaev.
Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiia fraktsiiasynyń depýtaty iadrolyq synaqtardan zardap shekken azamattardy jeke esepke alýdy qamtamasyz etý boiynsha sharalar qabyldaýdy, iadrolyq synaqtardan zardap shekken azamattardyń sanattaryn anyqtaý kriteriilerin qaita qaraýdy, vedomstvoaralyq jumys tobynyń jumys nátijelerin usynýdy jáne radiatsiiamen lastanǵan aýmaqtardy qalpyna keltirý boiynsha shara qoldanýdy surady.
