Qazaqstan musylmandarynyń dini basqarmasy vaktsinanyń orazany buzbaitynyn túsindirdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Muftyat.kz resýrsynyń jazýynsha, shariǵat boiynsha kez kelgen nárse tabiǵi joldar (aýyz, muryn, tik ishek) arqyly ishke kirse, orazany buzady.
Al dene arqyly kirse, orazany buzbaidy. Bul týraly «Fátaýa Hindiia» kitabynda «Teridegi usaq tesikter arqyly mai sekildi zattyń ishke kirýi orazany buzbaidy» delingen (1 tom, 266-bet).
Imam Ábý Iýsýf pen Imam Muhammed (Alla olardy raqym etsin) bul jaiynda:
«Qaryndaǵy jáne bastaǵy tereń jarany emdeý orazany buzbaidy. Óitkeni (oraza buzylý úshin oǵan qoldanylatyn) dári ishke negizgi (tabiǵi) joldarmen barýy shart. Al ishke baratyn joldyń tyǵyzdyǵynan jáne emdelý barysynda onyń bitelip qalýynan jara arqyly dáriniń ishke jetýi ekitalai», – dep tujyrym jasaidy («Ál-fiqh ál-hanafi ýá adillátýhý», 1/392).
Imam Ábý Hanifa (Alla ony raqym etsin): «Qaryndaǵy nemese bastaǵy tereń jarany emdegende dári ishke nemese bas miǵa jetedi jáne ol orazany buzady», – dep eskertken («Ál-hidaia sharhý bidaiat ál-mýbtadi», 1/557).
Qazirgi zaman ǵalymdary ekpe arqyly salynatyn dárilerdi as-sý siiaqty denege azyq, qýat bolatyn jáne emdelý úshin (denege qýat, azyq bolmaityn) etip, ekige bólip qarastyrady.
Olar: «Teri astyna jáne bulshyq etke emdelý úshin (denege qýat, azyq bolmaityn) ine salsa, aýyz ashylmaidy», – dep aitady.
Biraq kók tamyrǵa ekpe salý (qan quiýdan basqa) máselesinde ǵalymdardyń kózqarasy ártúrli.
Ǵalymdardyń kóbi «Tamyrǵa salynatyn ine denege qýat, azyq bolmasa, oraza buzylmaidy» deidi («Ál-mýfassal fi ál-fiqh ál-hanafi», 276-bet).
Ekpe (vaktsina) – bakteriia, virýs sekildi mikroorganizmderden alynyp, adam organizmine juqpaly aýrýlardan aldyn ala saqtaný jáne olardyń immýndyq qasietin arttyrý úshin egiletin preparat.
Ol qajetti azyq nemese organizmge qýat beretin dárýmen emes. Sondyqtan adam denesine (teri astyna, bulshyq etke, jambasqa, kók tamyrǵa) inemen ekpe egý orazany buzbaidy.
