Elbasy jariialaǵan rýhani jańǵyrý, onyń ishinde ulttyq kodty qalyptastyrý týraly maqalasy bolashaq urpaqty tárbieleýge arnalǵan naqty baǵdar boldy.
Ulttyq kodty qarapaiym tilmen aitqanda «qazaqi tegimiz, qazaqi dilimiz, qazaqi sanamyz ben bolmysymyz» deýge bolady. Men áskeri qyzmette, ǵumyrymdy Otan qorǵaý jolyna arnaǵan azamatpyn. Ásker qataryna shaqyrylǵan saraýyz bozbalalardy tárbielep, elge súieý bolar tulǵa ǵyp qalyptastyrýdyń qyzyǵy men shyjyǵyn ishten, óz basymnan ótkerip, tanyp bilgen adammyn. Sondyqtan shyn mánindegi ultjandy, elin súietin ulttyq kody bar Azamat qaida, qalai qalyptasatyny týraly óz pikirimdi ortaǵa salmaqpyn.
Jalpy dúniege kelgen ár adamnyń boiyndaǵy, qanyndaǵy qasietteri onyń shyqqan tegine bailanysty ekeni eshqandai daý týdyrmaidy. Alaida olardy ary qarai baǵdarlap damytý ata-anasyna, otbasyna, ósken ortasyna tikelei bailanysty. Otanyn súigish, ultjandy aqyn aǵamyz M.Shahanovtyń sózimen aitqanda, ár adam týǵanan asynan basqa da óziniń taǵdyryn tamyrsyzdyqtan qalqalap, ómirine máńgi astana bolar qudiretti 4 Anany tanyp-bilip, qadirlep-qasterlegende ǵana óz ultynyń shyn mánindegi tolyqqandy ókili bola alady. Al ulttyń eń negizgi jáne birinshi kórsetkishi ol – tili. «Tili joǵalǵan eldiń ózi de joǵalady» dep Ahmet Baitursynov úlken eskertý jasap ketti. Bizdiń dana halqymyz nemerelerin ata-ájesine baqtyryp, tárbieletip úlken kóregendik jasaǵan. Sebebi jas otaý ieleri kúndelikti bar kúibeń tirlikti óz moiyndaryna alyp, qarttardyń qoldaryn bosatqan. Al ata-ájeler nemerelerine besik jyry, ertegi, qissa-dastandardy aityp, tyiym sózderdi qulaqtaryna sińirip, ózderiniń qoldarynan keletin ónerin olardyń boiyna sińirip otyrǵan. «Ata kórgen oq jonar, ana kórgen ton pisher» degen osydan qalǵan.
Al qazaq halqynyń aýyz ádebieti tunyp turǵan ósiet, nasihat ekeni barshaǵa aian. Batyrlyq ta, eljandylyq ta, otbasyǵa, úlkenge qurmet te, kishige izet te, qonaqjailylyq ta, qysqasy, búkil jaqsy adami qasietti dáripteý osynda. Osylardy qulaǵyna sińirip, boiyna jiyp, sanasyna túiip ósken balanyń jaman ádetten aýlaq, tárbieli de izetti adam bolary haq.
Maqalada: «Zamana synynan súrinbei ótken ozyq dástúrlerdi tabysty jańǵyrýdyń mańyzdy alǵysharttaryna ainaldyra bilý qajet. Eger jańǵyrý eldiń ulttyq-rýhani tamyrynan nár ala almasa, ol adasýǵa bastaidy» dep óte týra aitylǵan.
Búgingi tańda áskeri qyzmette adam tárbiesinde, jastardyń aldy sońyn tanyp, ultjandy Otanyn súiip qorǵaýshy azamat retinde tárbieleýde úlken mańyzdy ortaǵa ainalyp otyr. Áskerge shaqyrylǵan ár jas sol áskeri bóliminiń tabaldyryǵyn attanǵan kúnnen-aq otansúigishtik tárbieniń keń shalqarynan sýsyndaidy. Elimizdiń aibyny – Ulttyq ulan sabynda bul tárbiege, sarbazdarymyzdy ultjandy rýhty azamat qylyp tárbieleýge, el úshin qandai da bolmasyn aýyrtpashylyqty kóterýge daiyn adam retinde tárbieleý isi júieli túrde jolǵa qoiylǵan, ári strategiialyq mańyzdaǵy basty jumys bolyp tabylady. Kúsh-qýat qurylymynyń quramyndaǵy tárbie jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystar jónindegi basshylyq institýty osy jumystardyń qainar bastaýynda tur. Máselen jaqynda ǵana Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq ulanynda 2017 jylǵy oqý jylynan bastap jańa joba, jańa patriottyq is-shara qolǵa alyndy. Ol sharanyń aty - «Elbasy sabaqtary» dep atalady. Atalǵan sabaqtar quqyqtyq tártip áskerleriniń respýblikadaǵy barlyq qurylymdyq áskeri bólimderinde ótkiziletin bolady. Áskerge rýh berýshi tárbieshi ofitserler Otan kúzetinde júrgen jaýyngerlerge, jalpy áskeri ujymnyń ár múshesine Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti, Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń saliqaly saiasatynyń arqasynda táýelsizdik jyldary elimizdiń jetken barsha jetistikteri jaily keń turǵyda túsindirip, tárbie saǵaty retinde jetkiziletin boldy. Elbasy sabaqtary ár túrli taqyryptardy qamtyǵan. Máselen, «Elbasynyń Otan jaily aitqandary», «Elbasynyń halyqtar dostyǵy men birligi jaily ulaǵattary», «Elbasynyń otbasy jaily aitqandary», «Elbasynyń el tarihy jaily aitqandary», «Elbasynyń ulttyq qaýipsizdik jaily bailamdary» jáne taǵy basqa Prezidentimizdiń asa ózekti tolǵam-oilary jaýyngerlik ujym músheleriniń rýhyn kóterý men shyńdaýǵa jolbasshy tárbie ózegi retinde alynyp otyr. Árine, bul jańashyldyq jumystardyń barlyǵy da túptiń túbinde tárbie salasynda óziniń jaqsy jemisin bereri sózsiz demekpin.
Táýelsiz Qazaq eliniń sardary retinde aitarym, egemen elimizde ósip kele jatqan urpaqtarymyz óz ana tilinde taza sóilep, ejelden «er» degen dańqy shyqqan, namysyn taptatpaǵan, týǵan jerdiń topyraǵyn súigende bolmasa, eshkimge basyn imegen, eshkimniń aldynda tizesin búkpegen ata-babalarynyń tarihyn, salt-dástúrin bilip ósse, ózeli men halqynyń tek malyn jemei, qamyn jeitin, týǵan jerin, aýlyn aialap, saqtap, qorǵaityn, rýhani shyńdalǵan, básekege qabiletti, jahandaný úrdisine jutylyp, ózin joǵaltyp almaityn halyqtyń laiyqty Azamaty bolyp shyǵady degen senimdemin.
General-maior Qairat AQTANOV,
Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq ulany
«Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń qolbasshysy
