ەلباسى جارييالاعان رۋحاني جاڭعىرۋ, ونىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق كودتى قالىپتاستىرۋ تۋرالى ماقالاسى بولاشاق ۇرپاقتى تەربيەلەۋگە ارنالعان ناقتى باعدار بولدى.
ۇلتتىق كودتى قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا «قازاقي تەگٸمٸز, قازاقي دٸلٸمٸز, قازاقي سانامىز بەن بولمىسىمىز» دەۋگە بولادى. مەن ەسكەري قىزمەتتە, عۇمىرىمدى وتان قورعاۋ جولىنا ارناعان ازاماتپىن. ەسكەر قاتارىنا شاقىرىلعان ساراۋىز بوزبالالاردى تەربيەلەپ, ەلگە سٷيەۋ بولار تۇلعا عىپ قالىپتاستىرۋدىڭ قىزىعى مەن شىجىعىن ٸشتەن, ٶز باسىمنان ٶتكەرٸپ, تانىپ بٸلگەن اداممىن. سوندىقتان شىن مەنٸندەگٸ ۇلتجاندى, ەلٸن سٷيەتٸن ۇلتتىق كودى بار ازامات قايدا, قالاي قالىپتاساتىنى تۋرالى ٶز پٸكٸرٸمدٸ ورتاعا سالماقپىن.
جالپى دٷنيەگە كەلگەن ەر ادامنىڭ بويىنداعى, قانىنداعى قاسيەتتەرٸ ونىڭ شىققان تەگٸنە بايلانىستى ەكەنٸ ەشقانداي داۋ تۋدىرمايدى. الايدا ولاردى ارى قاراي باعدارلاپ دامىتۋ اتا-اناسىنا, وتباسىنا, ٶسكەن ورتاسىنا تٸكەلەي بايلانىستى. وتانىن سٷيگٸش, ۇلتجاندى اقىن اعامىز م.شاحانوۆتىڭ سٶزٸمەن ايتقاندا, ەر ادام تۋعانان اسىنان باسقا دا ٶزٸنٸڭ تاعدىرىن تامىرسىزدىقتان قالقالاپ, ٶمٸرٸنە مەڭگٸ استانا بولار قۇدٸرەتتٸ 4 انانى تانىپ-بٸلٸپ, قادٸرلەپ-قاستەرلەگەندە عانا ٶز ۇلتىنىڭ شىن مەنٸندەگٸ تولىققاندى ٶكٸلٸ بولا الادى. ال ۇلتتىڭ ەڭ نەگٸزگٸ جەنە بٸرٸنشٸ كٶرسەتكٸشٸ ول – تٸلٸ. «تٸلٸ جوعالعان ەلدٸڭ ٶزٸ دە جوعالادى» دەپ احمەت بايتۇرسىنوۆ ٷلكەن ەسكەرتۋ جاساپ كەتتٸ. بٸزدٸڭ دانا حالقىمىز نەمەرەلەرٸن اتا-ەجەسٸنە باقتىرىپ, تەربيەلەتٸپ ٷلكەن كٶرەگەندٸك جاساعان. سەبەبٸ جاس وتاۋ يەلەرٸ كٷندەلٸكتٸ بار كٷيبەڭ تٸرلٸكتٸ ٶز مويىندارىنا الىپ, قارتتاردىڭ قولدارىن بوساتقان. ال اتا-ەجەلەر نەمەرەلەرٸنە بەسٸك جىرى, ەرتەگٸ, قيسسا-داستانداردى ايتىپ, تىيىم سٶزدەردٸ قۇلاقتارىنا سٸڭٸرٸپ, ٶزدەرٸنٸڭ قولدارىنان كەلەتٸن ٶنەرٸن ولاردىڭ بويىنا سٸڭٸرٸپ وتىرعان. «اتا كٶرگەن وق جونار, انا كٶرگەن تون پٸشەر» دەگەن وسىدان قالعان.
ال قازاق حالقىنىڭ اۋىز ەدەبيەتٸ تۇنىپ تۇرعان ٶسيەت, ناسيحات ەكەنٸ بارشاعا ايان. باتىرلىق تا, ەلجاندىلىق تا, وتباسىعا, ٷلكەنگە قۇرمەت تە, كٸشٸگە ٸزەت تە, قوناقجايلىلىق تا, قىسقاسى, بٷكٸل جاقسى ادامي قاسيەتتٸ دەرٸپتەۋ وسىندا. وسىلاردى قۇلاعىنا سٸڭٸرٸپ, بويىنا جيىپ, ساناسىنا تٷيٸپ ٶسكەن بالانىڭ جامان ەدەتتەن اۋلاق, تەربيەلٸ دە ٸزەتتٸ ادام بولارى حاق.
ماقالادا: «زامانا سىنىنان سٷرٸنبەي ٶتكەن وزىق دەستٷرلەردٸ تابىستى جاڭعىرۋدىڭ ماڭىزدى العىشارتتارىنا اينالدىرا بٸلۋ قاجەت. ەگەر جاڭعىرۋ ەلدٸڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان نەر الا الماسا, ول اداسۋعا باستايدى» دەپ ٶتە تۋرا ايتىلعان.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ەسكەري قىزمەتتە ادام تەربيەسٸندە, جاستاردىڭ الدى سوڭىن تانىپ, ۇلتجاندى وتانىن سٷيٸپ قورعاۋشى ازامات رەتٸندە تەربيەلەۋدە ٷلكەن ماڭىزدى ورتاعا اينالىپ وتىر. ەسكەرگە شاقىرىلعان ەر جاس سول ەسكەري بٶلٸمٸنٸڭ تابالدىرىعىن اتتانعان كٷننەن-اق وتانسٷيگٸشتٸك تەربيەنٸڭ كەڭ شالقارىنان سۋسىندايدى. ەلٸمٸزدٸڭ ايبىنى – ۇلتتىق ۇلان سابىندا بۇل تەربيەگە, ساربازدارىمىزدى ۇلتجاندى رۋحتى ازامات قىلىپ تەربيەلەۋگە, ەل ٷشٸن قانداي دا بولماسىن اۋىرتپاشىلىقتى كٶتەرۋگە دايىن ادام رەتٸندە تەربيەلەۋ ٸسٸ جٷيەلٸ تٷردە جولعا قويىلعان, ەرٸ ستراتەگييالىق ماڭىزداعى باستى جۇمىس بولىپ تابىلادى. كٷش-قۋات قۇرىلىمىنىڭ قۇرامىنداعى تەربيە جەنە ەلەۋمەتتٸك-قۇقىقتىق جۇمىستار جٶنٸندەگٸ باسشىلىق ينستيتۋتى وسى جۇمىستاردىڭ قاينار باستاۋىندا تۇر. مەسەلەن جاقىندا عانا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ۇلانىندا 2017 جىلعى وقۋ جىلىنان باستاپ جاڭا جوبا, جاڭا پاتريوتتىق ٸس-شارا قولعا الىندى. ول شارانىڭ اتى - «ەلباسى ساباقتارى» دەپ اتالادى. اتالعان ساباقتار قۇقىقتىق تەرتٸپ ەسكەرلەرٸنٸڭ رەسپۋبليكاداعى بارلىق قۇرىلىمدىق ەسكەري بٶلٸمدەرٸندە ٶتكٸزٸلەتٸن بولادى. ەسكەرگە رۋح بەرۋشٸ تەربيەشٸ وفيتسەرلەر وتان كٷزەتٸندە جٷرگەن جاۋىنگەرلەرگە, جالپى ەسكەري ۇجىمنىڭ ەر مٷشەسٸنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ, ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ەلٸمٸزدٸڭ جەتكەن بارشا جەتٸستٸكتەرٸ جايلى كەڭ تۇرعىدا تٷسٸندٸرٸپ, تەربيە ساعاتى رەتٸندە جەتكٸزٸلەتٸن بولدى. ەلباسى ساباقتارى ەر تٷرلٸ تاقىرىپتاردى قامتىعان. مەسەلەن, «ەلباسىنىڭ وتان جايلى ايتقاندارى», «ەلباسىنىڭ حالىقتار دوستىعى مەن بٸرلٸگٸ جايلى ۇلاعاتتارى», «ەلباسىنىڭ وتباسى جايلى ايتقاندارى», «ەلباسىنىڭ ەل تاريحى جايلى ايتقاندارى», «ەلباسىنىڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك جايلى بايلامدارى» جەنە تاعى باسقا پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ اسا ٶزەكتٸ تولعام-ويلارى جاۋىنگەرلٸك ۇجىم مٷشەلەرٸنٸڭ رۋحىن كٶتەرۋ مەن شىڭداۋعا جولباسشى تەربيە ٶزەگٸ رەتٸندە الىنىپ وتىر. ەرينە, بۇل جاڭاشىلدىق جۇمىستاردىڭ بارلىعى دا تٷپتٸڭ تٷبٸندە تەربيە سالاسىندا ٶزٸنٸڭ جاقسى جەمٸسٸن بەرەرٸ سٶزسٸز دەمەكپٸن.
تەۋەلسٸز قازاق ەلٸنٸڭ ساردارى رەتٸندە ايتارىم, ەگەمەن ەلٸمٸزدە ٶسٸپ كەلە جاتقان ۇرپاقتارىمىز ٶز انا تٸلٸندە تازا سٶيلەپ, ەجەلدەن «ەر» دەگەن داڭقى شىققان, نامىسىن تاپتاتپاعان, تۋعان جەردٸڭ توپىراعىن سٷيگەندە بولماسا, ەشكٸمگە باسىن يمەگەن, ەشكٸمنٸڭ الدىندا تٸزەسٸن بٷكپەگەن اتا-بابالارىنىڭ تاريحىن, سالت-دەستٷرٸن بٸلٸپ ٶسسە, ٶزەلٸ مەن حالقىنىڭ تەك مالىن جەمەي, قامىن جەيتٸن, تۋعان جەرٸن, اۋلىن ايالاپ, ساقتاپ, قورعايتىن, رۋحاني شىڭدالعان, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ, جاھاندانۋ ٷردٸسٸنە جۇتىلىپ, ٶزٸن جوعالتىپ المايتىن حالىقتىڭ لايىقتى ازاماتى بولىپ شىعادى دەگەن سەنٸمدەمٸن.
گەنەرال-مايور قايرات اقتانوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ۇلانى
«وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعىنىڭ قولباسشىسى
