Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq bankiniń Aqsha-kredit saiasaty jónindegi komiteti bazalyq mólsherlemeni jyldyq 9,00% deńgeiinde belgileý týraly sheshim qabyldady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Tiisinshe ótimdilikti usyný jónindegi turaqty qoljetimdi operatsiialar boiynsha mólsherleme 10,00% jáne ótimdilikti alý jónindegi turaqty qoljetimdi operatsiialar boiynsha mólsherleme 8,00% bolady.
Sheshim qysqa merzimdi jáne orta merzimdi perspektivada infliatsiia táýekelderiniń teńgerimin eskere otyryp qabyldandy. Qazaqstannyń negizgi saýda áriptesteri bolyp tabylatyn elderde álemdik azyq-túlik baǵalarynyń ósýine jáne infliatsiianyń jedeldeýine bailanysty syrtqy infliatsiialyq qysymnyń saqtalýy baiqalady. Ishki ekonomikada iskerlik belsendilik pen tutynýshylyq suranysty birtindep qalpyna keltirý protsesi jalǵasýda.
Orta merzimdi perspektivada Kazaqstandaǵy infliatsiianyń negizgi táýekelderi ekonomikany barynsha kúshti fiskaldyq yntalandyrýmen, JJM-ge ishki baǵalardyń odan ári ósýimen, álemdik naryqtardaǵy baǵalardyń ulǵaiýy nátijesinde barynsha joǵary azyq-túlik infliatsiiasymen jáne ishki azyq-túlik naryǵynda teńgerimsizdiktiń týyndaýymen, sondai-aq damyǵan elderdiń ortalyq bankteriniń yntalandyrýdy toqtatýymen bailanysty boldy.
2021 jylǵy mamyrdyń qorytyndysy boiynsha jyldyq infliatsiia 7,2%-dy qurady. Azyq-túlikke jatpaityn taýarlar men aqyly qyzmetter baǵasynyń ósýi azyq-túlik naryǵyndaǵy dezinfliatsiialyq protsestermen ishinara teńestirildi.
Azyq-túlik infliatsiiasy baiaýlaýdy jalǵastyrdy jáne 2021 jylǵy mamyrdyń qorytyndysy boiynsha 9,3% (2021 jylǵy sáýirde 9,8%) boldy. Onyń aǵymdaǵy baiaýlaýy 2020 jylǵy infliatsiianyń joǵary bazasyn esepteýden shyǵýǵa bailanysty boldy. Bul rette jekelegen taýar naryqtarynda baǵanyń ósý úrdisi saqtalýda. Qosymsha proinfliatsiialyq qysym 12 ai boiy jalǵasyp kele jatqan azyq-túliktiń álemdik baǵasynyń ósýine áser etedi. 2021 jylǵy mamyrda FAO azyq-túlik baǵalary indeksiniń kúrt ulǵaiýy oryn aldy, iaǵni máni 127,1 tarmaqty qurady (39,7%-ǵa ósý, j/j), bul et jáne sút ónimderi baǵasynyń qalypty ósýi kezinde ósimdik mailaryna, qantqa jáne astyqqa baǵalardyń kúrt ózgerýine bailanysty.
Infliatsiianyń azyq-túlikke jatpaityn quramdas bóligi JJM, kiim-keshek pen aiaq kiim baǵasynyń ósýi nátijesinde 2021 jylǵy mamyrda 6,7%-ǵa (2021 jylǵy sáýirde 6,4%-ǵa) deiin jedeldedi. JJM qymbattaýy óndirýshiler baǵasynyń ósýine, ekonomikalyq belsendiliktiń qalpyna kelýine jáne 2020 jyly aktsizder mólsherlemesin ózgertýdiń keiinge qaldyrylǵan áserine bailanysty boldy.
2021 jylǵy mamyrdyń qorytyndysy boiynsha halyqqa kórsetiletin aqyly qyzmetter baǵasynyń jyldyq ósýi 5,1% (2021 jylǵy sáýirde 4,1%) boldy. Kommýnaldyq qyzmetterge (elektr energiiasy, qoqys shyǵarý) jáne jolaýshylar kóligi qyzmetterine baǵanyń ósýi baiqalady. Sonymen qatar, 2021 jylǵy sáýir-mamyrda karantindik shekteýlerdi jeńildetý jáne halyqty jappai vaktsinatsiialaý jaǵdailarynda suranystyń artýy aiasyndaǵy jekelegen rettelmeitin qyzmetterge baǵanyń ósýi baiqalady.
Halyqtyń infliatsiialyq kútýleri ekonomikalyq ahýaldyń jaqsarýy jáne jappai vaktsinatsiialaý aiasynda respondentterdiń jaýaptaryndaǵy belgisizdiktiń tómendeýi nátijesinde tómendedi. 2021 jylǵy mamyrda infliatsiianyń sandyq baǵasy bir jyl buryn 6,6% (2021 jylǵy sáýirde 7,2%) boldy. Kelesi 12 ai ishinde baǵanyń aǵymdaǵy ósýiniń saqtalýyn kútetin respondentterdiń úlesi 42%-ǵa deiin (2021 jylǵy sáýirde - 26%) ósti.
2022 jyly joǵaryda kórsetilgen ishki orta faktorlary áseriniń sarqylýy jáne syrtqy infliatsiialyq qysymnyń álsireýi boljanady. Qytai men EO-daǵy infliatsiianyń alǵa qoiǵan nysanaly deńgeilerine qol jetkizbeý jáne álemdik azyq-túlik baǵalarynyń birtindep tómendeýimen Reseidegi infliatsiia 4% deńgeiinde turaqtalaýy kútilýde. Negizgi saýda áriptes elderinen azyq-túlik pen azyq-túlikke jatpaityn importtyń joǵary úlesin eskere otyryp, bul elderdegi infliatsiianyń birtindep turaqtanýy Qazaqstandaǵy infliatsiiany báseńdetýge jáne maqsatty 4-6% deńgeiine enýge kómektesedi.
Halyqtyń tutynýshylyq belsendiliginiń qalpyna kelýi baiqalady. Bul 2020 jylǵy naýryzdan bastap alǵash ret ósý aimaǵyna (6,2%, j/j) engen biylǵy jylǵy qańtar-sáýirdegi bólshek taýar ainalymy serpininiń jedeldeýimen rastalady. Jaldamaly qyzmetkerler jalaqysynyń artýy jáne zeinetaqy men shákirtaqyǵa bólinetin biýdjet shyǵystarynyń ósýi nátijesinde halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy naqty ortasha tabysynyń 3,4%-ǵa ósýi 2021 jylǵy birinshi toqsanda úi sharýashylyqtaryn tutynýdyń ósýine qoldaý boldy.
Álemdik ekonomikadaǵy jaǵdai oń serpinde qalyptasyp otyr. Álemde 2 milliardtan astam dozada vaktsina engizý aiasynda epidemiologiialyq jaǵdaidyń jaqsarýyna bailanysty vaktsinatsiia deńgeii joǵary elderde karantindik shekteýlerdi birtindep jeńildetý bastaldy. Bul faktor birqatar iri elderdiń qarqyndy aǵymdaǵy ekonomikalyq ósýimen birge álemdik ekonomikanyń damýyna qatysty halyqaralyq uiymdardyń boljamdaryn qaita qaraýǵa alyp keldi. HVQ 2021 jylǵa álemdik ekonomikanyń ósý boljamyn 5,5%-dan 6,0%-ǵa deiin kóterdi.
Qazaqstannyń saýda áriptesi bolyp tabylatyn elder boiynsha HVQ boljamdary da jaqsarý jaǵyna qarai qaita qaraldy. Vaktsinalaý baǵdarlamalaryn óristetý jáne shekteý sharalaryn alyp tastaý nátijesinde 2021 jyly EO ekonomikasy 4,4%-ǵa ósedi dep kútilýde. Boljamdarǵa sáikes, Qytaidyń IJÓ 8,4%-ǵa ósedi, alaida qazirgi ýaqytta shikizatty jetkizýge jáne shyǵyndarynyń ósýine bailanysty baiqalyp otyrǵan problemalar ekonomikalyq ósýge qysym kórsetýi múmkin. Boljam boiynsha, biylǵy jyly Resei ekonomikasy 3,8%-ǵa ulǵaiady.
Qazaqstannyń negizgi saýda áriptesi bolyp tabylatyn elderde infliatsiialyq protsesterdiń jedeldeýi baiqalady. Qytaida 2021 jylǵy sáýirde jyldyq infliatsiia 0,9%-ǵa deiin jedeldedi, bul rette nysanaly mánnen 3% tómen qalyptasty. EO-da 2021 jylǵy sáýirde baǵanyń ósýi target deńgeiinde qalyptasa otyryp, 2%-ǵa jetti. Reseide 2021 jylǵy naýryzda suranystyń keńeiýi aiasynda infliatsiialyq qysymnyń joǵarylaýy nátijesinde qol jetkizilgen joǵarǵy deńgeiden keiin 2021 jylǵy sáýirde jyldyq infliatsiia 5,5% deńgeiinde qalyptasty. Álemniń eń iri ekonomikasy – AQSh-ta infliatsiia ekonomikalyq qyzmettiń qalpyna kelýi jáne fiskaldy yntalandyrýdyń aiasynda tutyný infliatsiiasynyń jahandyq jedeldeý úrdisin kórsete otyryp, 4,2%-ǵa deiin jedeldedi.
Álemdik munai naryǵyndaǵy ahýal jaqsaryp keledi. 2021 jylǵymaýsym aiynyń basynda Brent surypty munaidyń álemdik baǵasy bir barrel úshin 71 AQSh dollarynan asty. Elder júrgizetin vaktsinalaý nátijesinde suranystyń jyldam ósýimen, sondai-aq jýyrda munai óndirýdi birtindep ulǵaitý jóninde qabyldanǵan sheshim aiasynda OPEK+ elderinen munaidyń barynsha qalypty usynysymen baǵa birqalypty bolady.
EIA baǵalaýy boiynsha, OPEK+ten tys elderde munai óndirýdi birtindep ósirý nátijesinde munai baǵasy 2021 jylǵy ekinshi toqsannan keiingi aǵymdaǵy mánderden shamaly tómendeitin bolady. 2021-2022 jyldar ishinde Brent surypty munai baǵasy bir barrel úshin shamamen 60 AQSh dollary deńgeiinde bolady.
Álemdegi aǵymdaǵy epidemiologiialyq ahýaldy jáne halyqaralyq uiymdardyń boljamdaryn nazarǵa ala otyryp, Ulttyq Bank aǵymdaǵy boljamdy raýndtyń bazalyq stsenarii sheńberinde Brent surypty munaidyń baǵasyn qaita qarap, ony 2021-2022 jyldary ortasha eseppen 60 AQSh dollaryna deiin kóterdi.
Ulttyq Banktiń jańartylǵan boljamdaryna sáikes Qazaqstan ekonomikasynyń ósýi boiynsha baǵalar joǵarylaý jaǵyna qarai qaita qaraldy. 2021 jyly ekonomikanyń ósýi 3,6-3,9% deńgeiinde, 2022 jyly 4,0-4,3% sheginde kútiledi. Biylǵy jylǵy munaidyń joǵary stsenariilik baǵasy jáne biýdjet shyǵystaryn ulǵaiý jaǵyna qarai qaita qaraý aiasynda oń fiskaldyq serpindi keńeitý qaita qaraýdyń basty faktorlaryna ainaldy. Ekonomikadaǵy iskerlik belsendiliktiń barynsha tez qalpyna kelýi, sondai-aq halyq naqty tabysynyń ósýi ekonomikanyń ósý draiveri bolatyn jiyntyq suranystyń keńeiýine yqpal etedi. Sonymen qatar, IJÓ serpininiń tejeýshi áseri importtyń birtindep artýy bolady. 2021 jyldyń ekinshi jartysynda eksportty qalpyna keltirý OPEK+ shekteýleriniń jeńildeýine qarai munai óndirý kóleminiń ulǵaiýyna, Qazaqstannyń eksporttyq taýarlaryna syrtqy suranystyń ósýine bailanysty bolady.
Epidemiologiialyq jaǵdaidy jaqsartý aiasynda ishki suranystyń ósý qarqynyn saqtaý jáne OPEK+ mámilesi sheńberindegi shekteýlerdi ary qarai jeńildetý boiynsha eksportty keńeitý 2022 jyly ekonomikanyń ósýin odan ári jedeldetýge yqpal etetin bolady.
Bazalyq mólsherlemeniń aǵymdaǵy deńgeii infliatsiialyq protsesterdiń serpinin baqylaýdy saqtaýǵa jáne ortasha merzimdi kezeńde jyldyq infliatsiianyń birtindep tómendeýin qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Infliatsiianyń baiaýlaýyna qarai monetarlyq talaptar orta merzimdi perspektivada beitarap mánderge jýyq bolady.
Bazalyq mólsherleme jónindegi keiingi sheshimder naqty infliatsiianyń nysanaly baǵdarlaryna, infliatsiialyq kútýler serpinine, suranysty qalpyna keltirý qarqynyna, sondai-aq syrtqy jáne ishki naryqtardaǵy infliatsiialyq táýekelder teńgerimine sáikestigin eskere otyryp qabyldanatyn bolady. Infliatsiialyq faktorlar tarapynan táýekelder júzege asyrylý jáne dezinfliatsiianyń boljamdy baǵalaýlarmen salystyrǵanda barynsha baiaý serpini jaǵdaiynda Ulttyq Bank aqsha-kredit talaptaryn kúsheitý týraly sheshim qabyldaidy.
Qazaqstan Respýblikasynyń Ulttyq Banki Aqsha-kredit saiasaty jónindegi komitetiniń bazalyq mólsherleme boiynsha kezekti josparly sheshimi 2021 jylǵy 26 maýsymda Nur-Sultan qalasynyń ýaqyty boiynsha 15:00-de jariialanatyn bolady.
