Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq Bankiniń Aqsha-kredit saiasaty komiteti bazalyq mólsherlemeni +/– 1,0 p.t. paiyzdyq dálizimen jyldyq 14,5% deńgeiinde belgileý týraly sheshim qabyldady. Tiisinshe, ótimdilikti usyný jónindegi turaqty qol jetkizý operatsiialary boiynsha mólsherleme 15,5%-dy, al ótimdilikti alý jónindegi turaqty qol jetkizý operatsiialary boiynsha mólsherleme 13,5%-dy quraidy, dep habarlaidy UB baspasóz qyzmeti.
"Sheshim qalyptasqan ekonomikalyq jaǵdaidy, táýekelder teńgerimin, sondai-aq Ulttyq Banktiń jańartylǵan boljamdaryn eskere otyryp qabyldandy. Logistikalyq qyzmetter qunynyń ósýinen, saýda áriptesi bolyp tabylatyn elderdegi joǵary infliatsiiadan jáne teńge baǵamynyń rýblge qatysty álsireýinen týyndaǵan syrtqy sektor tarapynan qysym saqtalýda. Degenmen álemdegi azyq-túlik baǵasy tómendep keledi. Baǵanyń ósýine túrtki bolǵan ishki qozǵaýshy kúshter arasynda álemdik naryqtardan keiin azyq-túlik baǵasynyń tómendeýin tejeitin jáne orta merzimdi perspektivada suranys tarapynan joǵary qysym kórsetetin yntalandyrýshy fiskaldyq serpindi atap ótýge bolady.
Joǵary infliatsiia ishki baǵalardyń syrtqy baǵa ózgeristerine beiimdelýine negizdelgen, bul qazirgi kezeńde aqsha-kredit talaptaryn qosymsha qataitýdy talap etpeidi. Budan basqa, 2022 jyldyń basynan bastap bazalyq mólsherlemeniń aitarlyqtai artýynyń ekonomikaǵa áseri áli de bolsa sońyna deiin baiqalmai otyr jáne sharalardy túzetý úshin keiinnen tiisti baǵalaý júrgizý qajet. Bazalyq mólsherlemeniń aǵymdaǵy deńgeii qarjy naryǵynyń ornyqtylyǵyn qamtamasyz etý jáne ekonomika sýbektileriniń jinaqtaý belsendiligin qoldaý úshin jetkilikti" - delingen habarlamada.
Ulttyq bank málimetinshe, 2022 jylǵy tamyzda baǵanyń jyldyq ósýi 16,1%-ǵa deiin jedeldedi. Infliatsiianyń ósýi barlyq quramdas bólikter boiynsha baiqalady: azyq-túlik taýarlary 20,8%-ǵa, azyq-túlikke jatpaityn taýarlar 15,5%-ǵa, aqyly qyzmetter 10,1%-ǵa ósti. Taýarlar men qyzmetter arasynda birqatar sharýashylyq taýarlarynyń, qanttyń, unnyń, jarmanyń, makaron ónimderiniń, sondai-aq turǵyn úidi jalǵa alý qyzmetiniń quny ósti. Baǵanyń tómendeýi, negizinen, jemis-jidek pen kókónis ónimderiniń keń aýqymy boiynsha baiqalady.
Infliatsiialyq kútýler joǵary deńgeide qalyp otyr. 2022 jylǵy tamyzda kútiletin infliatsiianyń medianalyq baǵasy 16,5%-dy qurady. Bir jyldan keiin infliatsiia qarqynynyń saqtalýyn nemese joǵarylaýyn kútetin respondentterdiń úlesi 55%-ǵa deiin ósti.
Jahandyq ekonomikanyń budan bylaiǵy damý táýekelderi nasharlaý jaǵyna qarai yǵystyrylǵan. HVQ boljamy boiynsha, álemdik ekonomika 2021 jylǵy 6,1%-dan 2022 jyly 3,2%-ǵa deiin jáne 2023 jyly 2,9%-ǵa deiin baiaýlaidy (HVQ-nyń 2022-2023 jyldarǵa arnalǵan aldyńǵy boljamy – 3,6%). Qazaqstannyń negizgi saýda áriptesi sanalatyn elder (EO, Qytai, Resei) boiynsha 2022-2023 jyldarǵa arnalǵan boljamdar da nasharlady.
Syrtqy azyq-túlik infliatsiiasy tómendeý úrdisin jalǵastyryp keledi. FAO azyq-túlik baǵalarynyń indeksi 2022 jylǵy tamyzda indekske kiretin barlyq quramdas bólikterdiń tómendeýine bailanysty 1,9%-ǵa tústi (shildede 9%-ǵa tómendedi). Astyq baǵasynyń tómendeýi Ýkraina men Resei Federatsiiasy arasynda qol jetkizilgen Ýkrainanyń negizgi Qara teńiz porttarynyń ashylýy týraly ýaǵdalastyqqa jáne soltústik jartysharda egin jinaýǵa ishinara negizdeldi, bul usynystyń artýyna yqpal etti. FAO-nyń pikirinshe, álemdik túsimge qatysty jaqsy boljamdarǵa bailanysty álemdik naryqtaǵy astyq usynysynyń artýy baǵanyń odan ári tómendeýine yqpal etedi dep kútilýde.
Álemde tutynýshylyq infliatsiia joǵary deńgeide qalyp otyr. EO-da 2022 jylǵy shildede jyldyq infliatsiia 9,8%-ǵa deiin jedeldedi. AQSh-ta munai baǵasynyń birshama tómendeýi saldarynan infliatsiia 8,5%-ǵa deiin baiaýlady. HVQ-nyń 2022-2023 jyldarǵa arnalǵan jahandyq infliatsiia boiynsha boljamdary baǵanyń buryn kútilgennen de tezirek ósýin kózdeidi.
Álemdik munai naryǵynda munai baǵasynyń joǵary deńgeii saqtalady dep kútilýde. Halyqaralyq uiymdardyń boljamy boiynsha, jaqyn arada benzin men ózge de energiia kózderine baǵanyń joǵary bolýyna bailanysty suranys azdap tómendeýi yqtimal. Munai óndirý birtindep artady, biraq bul áser Resei men Taiaý Shyǵys elderindegi álsiz munai óndirýmen teńestiriledi. Boljam boiynsha, 2022 jyly Brent markaly munai baǵasy ortasha eseppen 1 barrel úshin – 105,3 AQSh dollaryn, al 2023 jyly 1 barrel úshin – 90,3 AQSh dollaryn quraidy. Osy faktorlar men boljamdardy eskere otyryp, bazalyq stsenarii aiasynda Brent markaly munai baǵasyn 2023 jyly aǵymdaǵy deńgeiden barreline 90 AQSh dollary jáne 2024 jyly barreline 85 AQSh dollary ortasha belgisine deiin birtindep tómendetý traektoriiasy belgilendi.
2022 jyly Ulttyq Banktiń Qazaqstandaǵy ekonomikanyń ósýine qatysty boljamdary iskerlik belsendiliktiń baiaýlaýy aiasynda qaita qaraldy. Biylǵy jyldyń qorytyndysy boiynsha, iri ken oryndarynda kútiletin josparly jóndeý jáne Kaspii Qubyr Konsortsiýmynda saqtalyp otyrǵan belgisizdik aiasynda JIÓ dinamikasy 2,5-3,5%-ǵa deiin baiaýlaidy. Suranystyń barlyq quramdas bólikteri tarapynan oń úles kútiledi. 2022 jylǵy ekinshi jáne úshinshi toqsandardaǵy keibir qysqartýlardan keiin birinshi toqsanda qalyptasqan joǵary baza men jyl sońyna taman ósý qarqynynyń qalpyna kelýi aiasynda naqty eksport aitarlyqtai úles qosatyn bolady.
Orta merzimdi baǵalaý 2023-2024 jyldary munai óndirýdiń ósýi aiasynda eksporttyń óte jyldam ósýin kórsetedi. Memlekettik shyǵystardyń ósýi jaǵdaiynda tutynýshylyq suranystyń joǵary dinamikasy qosymsha yntalandyrý kózderine ainalady. Sonymen birge, fiskaldyq yntalandyrýdyń saldary bolatyn importtyń joǵary dinamikasy ishki suranystyń ósýin ishinara teńestiredi. 2023 jyly JIÓ-niń ósý qarqynynyń 4-5%-ǵa deiin jedeldeýi boljanyp otyr. 2024 jyly JIÓ ósimi osyndai deńgeide bolady.
Aǵymdaǵy alǵysharttardy eskere otyryp, 2022 jyldyń sońyna taman infliatsiia 16-18% aralyǵynda boljanady. Bul Ulttyq Banktiń aldyńǵy baǵalarynan joǵary. Syrtqy jáne ishki azyq-túlik naryqtaryndaǵy baǵalardyń dinamikasyn eskere otyryp, baǵanyń ósýine azyq-túlik ónimderi negizgi úles qosýdy jalǵastyrýda. Oń fiskaldyq serpin, joǵary syrtqy infliatsiia, teńgeniń álsireýi men logistikalyq jáne óndiristik tizbekterdi qaita qurý aiasynda infliatsiialyq qysym baiqalatyn bolady. Joǵary, turaqsyz infliatsiialyq kútýler qosymsha faktor bolady.
2023 jyly infliatsiia birtindep 7,5-9,5%-ǵa deiin baiaýlaidy. FAO indeksiniń astyq ónimderine tómendeýi, 2022 jylǵy infliatsiianyń joǵary bazasy, Reseidegi infliatsiianyń buryn kútilgennen de tezirek baiaýlaýy infliatsiiaǵa tejeýshi áser etetin bolady. 2024 jyly jańa syrtqy jáne ishki kútpegen ózgerister bolmaǵan kezde infliatsiia 5,5-7,5% aralyǵynda qalyptasady.
Bazalyq mólsherleme boiynsha kelesi sheshimder infliatsiianyń naqty serpininiń boljamdy baǵytyna sáikes kelýine jáne syrtqy orta men ishki ekonomikadaǵy táýekelderdiń qalyptasyp otyrǵan teńgerimine bailanysty qabyldanatyn bolady.
Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq Bankiniń Aqsha-kredit saiasaty komitetiniń bazalyq mólsherleme jónindegi kezekti josparly sheshimi 2022 jylǵy 24 qazanda Nur-Sultan ýaqytymen 14:00-de jariialanady.
