2022 jylǵy 27 shilde kúni IýNESKO kóleminde atalyp ótip jatqan Ahmet Baitursynulynyń 150 jyldyq mereitoiy aiasynda Qazaqstan Respýblikasynyń Ǵylym jáne joǵary bilim ministrligi Til saiasaty komiteti, Shaisultan Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy uiymdastyrǵan ult ustazy atyndaǵy oqytýshylardyń respýblikalyq baiqaýy óz máresine jetti. Buǵan oblystyq kezeńnen júzden júirik atanǵan 12 úmitker qatysty.
Ahmet Baitursynuly – ulttyq ǵylymnyń negizin qalaǵan, eldik tarihyndaǵy uly sanatker tulǵa. Onyń ómirsheń ǵylymi-ádistemelik ustanymdary áli kúnge deiin ózektiligin saqtap keledi.
Jyl saiynǵy dástúrli saiys uly ádisker ǵalymnyń til oqytý, úiretý salasyndaǵy eńbekterin zerdeleý arqyly onyń til meńgertýge qatysty utymdy ádis-tásilderin anyqtaýdy jáne nasihattaýdy, sonymen qatar oqytýshylardyń kásibi biliktiligin jetildire otyryp, eresekterge qazaq tilinen sabaq berýdiń sapasyn arttyrýdy, ózara tájiribe almasýdy maqsat tutady.
Bul mereitoilyq bilim men bilik synǵa túsetin kezekti báigeniń biylǵy basty ereksheligi – Ahmet Baitursynulynyń álemdik deńgeide atalyp ótip jatqan mereitoiy aiasynda ótkendigi bolsa; osyndai júrekke jyly tigen taǵy bir tusy – qoinaýy qut, myńdaǵan talant týǵan jomart jumaq meken, mádeni-rýhani qundylyqqa bai ólke áigili Áýlieata óńirinde, sonyń ishinde tarihymyzdyń temirqazyǵy Tarazda ótýi. Jalpyhalyqtyq sipatqa ie bolǵan shoqtyǵy biik sharanyń joǵary deńgeide ótýine Jambyl oblysynyń ákimdigi jaqsy úles qosty.
«Ahań qazaqtyń qazaq bola bilýine janyn aiamai, halyq úshin, onyń mádeni-áleýmettik bolmysyn kóterý úshin qyzmet etti, buqarany bilim alýǵa shaqyrǵan qazaqtyń tuńǵysh bilim ministri atandy. Alash qozǵalysynyń ǵana emes, barlyq zamandaǵy ultshyldardyń rýhani kósemi tanyldy. Dara tulǵanyń ósieti, qaldyrǵan murasy til janashyrlarynyń alǵa ustar baǵdarshamy bolýǵa tiis. Bárimizdiń maqsatymyz – Ahmet Baitursynuly qaldyrǵan rýhani jəne ǵylym-bilim salasyndaǵy mol muralar sabaqtastyǵyn jalǵastyrý»,– dedi baiqaýdyń shymyldyǵyn ashqan Jambyl oblysy ákimdigi tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy Rahiia Seitbekqyzy Turmahanbetova.
Bul jolǵy baiqaýdyń jappai buqaralyq mazmunǵa ie bolýynyń jáne bir mánisi: qatysýshylar budan biraz buryn Facebook jelisindegi tilqazyna paraqshasyna óz beinesabaqtaryn jariialap, til taǵdyryna nemquraidy qaramaityn qalyń oqyrman qaýymǵa pikir bildirý, baǵa berýge múmkindik týǵyzdy. Sol sebepti saiystyń alǵashqy kezeńinde ár úmitker ózin birden tanystyrýǵa kóship, qazaq tilin oqytýdaǵy óziniń jinaqtaǵan tájiribesi negizinde avtorlyq baǵdarlamasyn usynsa, qazylar alqasy óz kezeginde túiindi pikirin bildirdi.
Baiqaýdyń kelesi kezeńi Ahmet Baitursynulynyń zertteýshilik mol murasyna, eńbekterine, sonyń ishinde oqytý ádistemesiniń mazmunyna, onyń ǵylymi tujyrymdaryna, sonymen qatar qazirgi zamanǵy til úiretýdiń sońǵy tehnologiialary men ádis-tásilderine arnaldy. Qatysýshylar qalaǵan uiashyqtaǵy joǵaryda atalǵan baǵyttar boiynsha aldyn ala daiyndalǵan suraqtarǵa sanaýly minýttar ishinde jaýap berip otyrdy.
Baiqaýdyń sońǵy sheshýshi kezeńi arnaiy synama toptyń qatysýymen jaǵdaiattyq túrde ótti. Úmitkerler til úirenýshilerge sóileý áreketiniń tórt túri boiynsha (oqylym, jazylym, tyńdalym, aitylym) tapsyrmalar berip, aýditoriiamen jumys jasaý qabiletin synaqqa saldy. Ásirese, tapsyrmany oryndaýǵa top múshelerin belsendi qatystyrý jaǵy qatań eskerildi.
Birneshe kezeńnen turatyn bul mereitoilyq baiqaýǵa qatysýshylar, burynǵy jyldarymen salystyrǵanda, Ahańnyń aiaýly esimine qurmetpen qarap erekshe kóńil kúimen, tyńǵylyqty daiyndalyp kelgenin baiqatty. Kileń dúldúlder arasynan jeńimpazdardy anyqtaý ońaiǵa túsken joq.
Qyzý talqydan ótip, jeńis tuǵyryna kóterilgen júldegerlerdi qazylar alqasynyń músheleri, esimi elimizge keńinen tanymal ǵalymdar marapattady.
Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń Tilderdi damytý jáne arhiv isi basqarmasy «Rýhaniiat» ortalyǵynyń oqytýshysy Saǵym Barlyqbaiqyzy Estemisova, Shymkent qalalyq tilderdi oqytý-ádistemelik ortalyǵynyń qazaq tili oqytýshysy Jadyra Tuiaqbaiqyzy Daiyrova, Soltústik Qazaqstan oblysy Tilderdi oqytý ortalyǵynyń oqytýshysy Ásem Ǵabitqyzy Abdraimova, Túrkistan oblysy Tilderdi oqytý jáne damytý ortalyǵynyń qazaq tili oqytýshysy Shynar Bahytqyzy Saǵyntaeva, Jetisý oblysy «Til» oqý ádistemelik ortalyǵy Panfilov aýdandyq filialy oqytýshysy Nadira Nurǵazyqyzy Qadyrovalar – Nazarbaev Ýniversiteti Túrkitaný jáne qazaq tili departamentiniń oqytýshysy, PhD Aidar Qalaiberdiuly Balabekov pen M.H. Dýlati atyndaǵy Taraz óńirlik ýniversiteti Qazaq tili men ádebieti kafedrasynyń dotsenti Laýra Tólegenqyzy Makýlovanyń qolynan yntalandyrý syilyǵyna ie boldy.
Úshinshi oryndy jeńip alǵan Pavlodar oblysy Aqsý qalasynyń mádeniet jáne tilder bóliminiń ádisker-oqytýshysy Táttigúl Qundyzbekqyzy Bekenova, Aqmola oblysy Aqkól aýdanynyń Mádeniet jáne tilderdi damytý bólimi janyndaǵy Tilderdi oqytý ortalyǵynyń qazaq tili oqytýshysy Gainel Sákenqyzy Diýsenbaeva, Qostanai oblysy «Tildaryn» oblystyq tilderdi oqytý ortalyǵynyń oqytýshysy Ainur Bilisbaiqyzy Mirkemelovany – KAZGUU Joǵary Gýmanitarlyq mektebiniń professory, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Qarlyǵash Sovethanqyzy Dúsipbaeva marapattady.
Qaraǵandy oblysynyń tilderdi oqytý ortalyǵynyń oqytýshysy Fariza Erlanqyzy Boranǵazy men Aqtóbe oblysy Tilderdi oqytý ortalyǵynyń memlekettik til oqytýshysy Shyńǵyshan Berikuly Túmenbaev ekinshi oryndy ielenip, olarǵa arnaýly marapatty L.N.Gýmilev atyndaǵy EUÝ Qazaq til bilimi kafedrasynyń professory, filologiia ǵylymdarynyń doktory Bekjan Ábdýáliuly tabystady.
Kezek qazylar alqasynyń tóraǵasy, Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń bas ǵylymi qyzmetkeri, filologiia ǵylymdarynyń doktory Baǵdan Qataiqyzy Momynovaǵa keldi. Ol Jambyl oblysy Tilderdi oqytý ortalyǵynyń qazaq tili oqytýshysy Gúlderaiym Bolatqyzy Halyqqa birinshi orynnyń júldesin tabystady.
Baiqaýdyń Bas júldegeri – Qyzylorda oblysy tilderdi oqytý ortalyǵynyń memlekettik til oqytýshysy Altynai Romanqyzy Orynbaeva.
Qazaqstan Respýblikasynyń Ǵylym jáne joǵary bilim ministrligi Til saiasaty komitetiniń basqarma basshysy, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty Ainagúl Qojanazarqyzy Kókenovanyń aitýynsha, Til saiasaty komiteti men Shaisultan Shaiahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵy IýNESKO kóleminde ótip jatqan ult ustazynyń biylǵy mereitoilyq jylynda birqatar halyqaralyq, respýblikalyq deńgeidegi sharalardy atqardy. Ahmet Baitursynulynyń óziniń týǵan kúni – aldymyzdaǵy 5 qyrkúiekten bastap, jyldyń aiaǵyna deiin júzge tarta súbeli jumystar josparlanǵan.
