2022 جىلعى 27 شٸلدە كٷنٸ يۋنەسكو كٶلەمٸندە اتالىپ ٶتٸپ جاتقان احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ تٸل ساياساتى كوميتەتٸ, شايسۇلتان شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى ۇيىمداستىرعان ۇلت ۇستازى اتىنداعى وقىتۋشىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق بايقاۋى ٶز مەرەسٸنە جەتتٸ. بۇعان وبلىستىق كەزەڭنەن جٷزدەن جٷيرٸك اتانعان 12 ٷمٸتكەر قاتىستى.
احمەت بايتۇرسىنۇلى – ۇلتتىق عىلىمنىڭ نەگٸزٸن قالاعان, ەلدٸك تاريحىنداعى ۇلى ساناتكەر تۇلعا. ونىڭ ٶمٸرشەڭ عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك ۇستانىمدارى ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٶزەكتٸلٸگٸن ساقتاپ كەلەدٸ.
جىل سايىنعى دەستٷرلٸ سايىس ۇلى ەدٸسكەر عالىمنىڭ تٸل وقىتۋ, ٷيرەتۋ سالاسىنداعى ەڭبەكتەرٸن زەردەلەۋ ارقىلى ونىڭ تٸل مەڭگەرتۋگە قاتىستى ۇتىمدى ەدٸس-تەسٸلدەرٸن انىقتاۋدى جەنە ناسيحاتتاۋدى, سونىمەن قاتار وقىتۋشىلاردىڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرە وتىرىپ, ەرەسەكتەرگە قازاق تٸلٸنەن ساباق بەرۋدٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى, ٶزارا تەجٸريبە الماسۋدى ماقسات تۇتادى.
بۇل مەرەيتويلىق بٸلٸم مەن بٸلٸك سىنعا تٷسەتٸن كەزەكتٸ بەيگەنٸڭ بيىلعى باستى ەرەكشەلٸگٸ – احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ ەلەمدٸك دەڭگەيدە اتالىپ ٶتٸپ جاتقان مەرەيتويى اياسىندا ٶتكەندٸگٸ بولسا; وسىنداي جٷرەككە جىلى تيگەن تاعى بٸر تۇسى – قويناۋى قۇت, مىڭداعان تالانت تۋعان جومارت جۇماق مەكەن, مەدەني-رۋحاني قۇندىلىققا باي ٶلكە ەيگٸلٸ ەۋليەاتا ٶڭٸرٸندە, سونىڭ ٸشٸندە تاريحىمىزدىڭ تەمٸرقازىعى تارازدا ٶتۋٸ. جالپىحالىقتىق سيپاتقا يە بولعان شوقتىعى بيٸك شارانىڭ جوعارى دەڭگەيدە ٶتۋٸنە جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ جاقسى ٷلەس قوستى.
«احاڭ قازاقتىڭ قازاق بولا بٸلۋٸنە جانىن اياماي, حالىق ٷشٸن, ونىڭ مەدەني-ەلەۋمەتتٸك بولمىسىن كٶتەرۋ ٷشٸن قىزمەت ەتتٸ, بۇقارانى بٸلٸم الۋعا شاقىرعان قازاقتىڭ تۇڭعىش بٸلٸم مينيسترٸ اتاندى. الاش قوزعالىسىنىڭ عانا ەمەس, بارلىق زامانداعى ۇلتشىلداردىڭ رۋحاني كٶسەمٸ تانىلدى. دارا تۇلعانىڭ ٶسيەتٸ, قالدىرعان مۇراسى تٸل جاناشىرلارىنىڭ العا ۇستار باعدارشامى بولۋعا تيٸس. بەرٸمٸزدٸڭ ماقساتىمىز – احمەت بايتۇرسىنۇلى قالدىرعان رۋحاني جəنە عىلىم-بٸلٸم سالاسىنداعى مول مۇرالار ساباقتاستىعىن جالعاستىرۋ»,– دەدٸ بايقاۋدىڭ شىمىلدىعىن اشقان جامبىل وبلىسى ەكٸمدٸگٸ تٸلدەردٸ دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى راحييا سەيتبەكقىزى تۇرماحانبەتوۆا.
بۇل جولعى بايقاۋدىڭ جاپپاي بۇقارالىق مازمۇنعا يە بولۋىنىڭ جەنە بٸر مەنٸسٸ: قاتىسۋشىلار بۇدان بٸراز بۇرىن Facebook جەلٸسٸندەگٸ tilqazyna پاراقشاسىنا ٶز بەينەساباقتارىن جارييالاپ, تٸل تاعدىرىنا نەمقۇرايدى قارامايتىن قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا پٸكٸر بٸلدٸرۋ, باعا بەرۋگە مٷمكٸندٸك تۋعىزدى. سول سەبەپتٸ سايىستىڭ العاشقى كەزەڭٸندە ەر ٷمٸتكەر ٶزٸن بٸردەن تانىستىرۋعا كٶشٸپ, قازاق تٸلٸن وقىتۋداعى ٶزٸنٸڭ جيناقتاعان تەجٸريبەسٸ نەگٸزٸندە اۆتورلىق باعدارلاماسىن ۇسىنسا, قازىلار القاسى ٶز كەزەگٸندە تٷيٸندٸ پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.
بايقاۋدىڭ كەلەسٸ كەزەڭٸ احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ زەرتتەۋشٸلٸك مول مۇراسىنا, ەڭبەكتەرٸنە, سونىڭ ٸشٸندە وقىتۋ ەدٸستەمەسٸنٸڭ مازمۇنىنا, ونىڭ عىلىمي تۇجىرىمدارىنا, سونىمەن قاتار قازٸرگٸ زامانعى تٸل ٷيرەتۋدٸڭ سوڭعى تەحنولوگييالارى مەن ەدٸس-تەسٸلدەرٸنە ارنالدى. قاتىسۋشىلار قالاعان ۇياشىقتاعى جوعارىدا اتالعان باعىتتار بويىنشا الدىن الا دايىندالعان سۇراقتارعا ساناۋلى مينۋتتار ٸشٸندە جاۋاپ بەرٸپ وتىردى.
بايقاۋدىڭ سوڭعى شەشۋشٸ كەزەڭٸ ارنايى سىناما توپتىڭ قاتىسۋىمەن جاعداياتتىق تٷردە ٶتتٸ. ٷمٸتكەرلەر تٸل ٷيرەنۋشٸلەرگە سٶيلەۋ ەرەكەتٸنٸڭ تٶرت تٷرٸ بويىنشا (وقىلىم, جازىلىم, تىڭدالىم, ايتىلىم) تاپسىرمالار بەرٸپ, اۋديتورييامەن جۇمىس جاساۋ قابٸلەتٸن سىناققا سالدى. ەسٸرەسە, تاپسىرمانى ورىنداۋعا توپ مٷشەلەرٸن بەلسەندٸ قاتىستىرۋ جاعى قاتاڭ ەسكەرٸلدٸ.
بٸرنەشە كەزەڭنەن تۇراتىن بۇل مەرەيتويلىق بايقاۋعا قاتىسۋشىلار, بۇرىنعى جىلدارىمەن سالىستىرعاندا, احاڭنىڭ اياۋلى ەسٸمٸنە قۇرمەتپەن قاراپ ەرەكشە كٶڭٸل كٷيمەن, تىڭعىلىقتى دايىندالىپ كەلگەنٸن بايقاتتى. كٸلەڭ دٷلدٷلدەر اراسىنان جەڭٸمپازداردى انىقتاۋ وڭايعا تٷسكەن جوق.
قىزۋ تالقىدان ٶتٸپ, جەڭٸس تۇعىرىنا كٶتەرٸلگەن جٷلدەگەرلەردٸ قازىلار القاسىنىڭ مٷشەلەرٸ, ەسٸمٸ ەلٸمٸزگە كەڭٸنەن تانىمال عالىمدار ماراپاتتادى.
نۇر-سۇلتان قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ تٸلدەردٸ دامىتۋ جەنە ارحيۆ ٸسٸ باسقارماسى «رۋحانييات» ورتالىعىنىڭ وقىتۋشىسى ساعىم بارلىقبايقىزى ەستەمٸسوۆا, شىمكەنت قالالىق تٸلدەردٸ وقىتۋ-ەدٸستەمەلٸك ورتالىعىنىڭ قازاق تٸلٸ وقىتۋشىسى جادىرا تۇياقبايقىزى دايىروۆا, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى تٸلدەردٸ وقىتۋ ورتالىعىنىڭ وقىتۋشىسى ەسەم عابيتقىزى ابدرايموۆا, تٷركٸستان وبلىسى تٸلدەردٸ وقىتۋ جەنە دامىتۋ ورتالىعىنىڭ قازاق تٸلٸ وقىتۋشىسى شىنار باحىتقىزى ساعىنتاەۆا, جەتٸسۋ وبلىسى «تٸل» وقۋ ەدٸستەمەلٸك ورتالىعى پانفيلوۆ اۋداندىق فيليالى وقىتۋشىسى ناديرا نۇرعازىقىزى قادىروۆالار – نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ تٷركٸتانۋ جەنە قازاق تٸلٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ وقىتۋشىسى, PhD ايدار قالايبەردٸۇلى بالابەكوۆ پەن م.ح. دۋلاتي اتىنداعى تاراز ٶڭٸرلٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ لاۋرا تٶلەگەنقىزى ماكۋلوۆانىڭ قولىنان ىنتالاندىرۋ سىيلىعىنا يە بولدى.
ٷشٸنشٸ ورىندى جەڭٸپ العان پاۆلودار وبلىسى اقسۋ قالاسىنىڭ مەدەنيەت جەنە تٸلدەر بٶلٸمٸنٸڭ ەدٸسكەر-وقىتۋشىسى تەتتٸگٷل قۇندىزبەكقىزى بەكەنوۆا, اقمولا وبلىسى اقكٶل اۋدانىنىڭ مەدەنيەت جەنە تٸلدەردٸ دامىتۋ بٶلٸمٸ جانىنداعى تٸلدەردٸ وقىتۋ ورتالىعىنىڭ قازاق تٸلٸ وقىتۋشىسى گاينەل سەكەنقىزى ديۋسەنباەۆا, قوستاناي وبلىسى «تٸلدارىن» وبلىستىق تٸلدەردٸ وقىتۋ ورتالىعىنىڭ وقىتۋشىسى اينۇر بٸلٸسبايقىزى ميركەمەلوۆانى – KAZGUU جوعارى گۋمانيتارلىق مەكتەبٸنٸڭ پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قارلىعاش سوۆەتحانقىزى دٷسٸپباەۆا ماراپاتتادى.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ تٸلدەردٸ وقىتۋ ورتالىعىنىڭ وقىتۋشىسى فاريزا ەرلانقىزى بورانعازى مەن اقتٶبە وبلىسى تٸلدەردٸ وقىتۋ ورتالىعىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸل وقىتۋشىسى شىڭعىسحان بەرٸكۇلى تٷمەنباەۆ ەكٸنشٸ ورىندى يەلەنٸپ, ولارعا ارناۋلى ماراپاتتى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ قازاق تٸل بٸلٸمٸ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بەكجان ەبدۋەليۇلى تابىستادى.
كەزەك قازىلار القاسىنىڭ تٶراعاسى, احمەت بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرٸ, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى باعدان قاتايقىزى مومىنوۆاعا كەلدٸ. ول جامبىل وبلىسى تٸلدەردٸ وقىتۋ ورتالىعىنىڭ قازاق تٸلٸ وقىتۋشىسى گٷلدەرايىم بولاتقىزى حالىققا بٸرٸنشٸ ورىننىڭ جٷلدەسٸن تابىستادى.
بايقاۋدىڭ باس جٷلدەگەرٸ – قىزىلوردا وبلىسى تٸلدەردٸ وقىتۋ ورتالىعىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸل وقىتۋشىسى التىناي رومانقىزى ورىنباەۆا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ تٸل ساياساتى كوميتەتٸنٸڭ باسقارما باسشىسى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايناگٷل قوجانازارقىزى كٶكەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, تٸل ساياساتى كوميتەتٸ مەن شايسۇلتان شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى يۋنەسكو كٶلەمٸندە ٶتٸپ جاتقان ۇلت ۇستازىنىڭ بيىلعى مەرەيتويلىق جىلىندا بٸرقاتار حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگٸ شارالاردى اتقاردى. احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ ٶزٸنٸڭ تۋعان كٷنٸ – الدىمىزداعى 5 قىركٷيەكتەن باستاپ, جىلدىڭ اياعىنا دەيٸن جٷزگە تارتا سٷبەلٸ جۇمىستار جوسپارلانعان.
