Foto:Sergei Nýjnenko / Radio Svoboda
Reseidiń Ýkraina teritoriiasyna basyp kirgenine búgin 1000 kún toldy. Qazirgi ýaqytta soǵys oty ýshyǵyp tur. «Soltústik Koreianyń Reseige áskeri kúsh qosýy týraly sheshimi úshinshi dúniejúzilik soǵys qaýpin týdyrdy» deidi sarapshylar. Endi soǵys qalai órbidi jáne qashan aiaqtalýy múmkin?
ULT.KZ tilshisiniń suraqtaryna QR Májilisiniń depýtaty Ermurat Bapi jaýap berdi.
Onyń pikirinshe Batys elderi men Amerika Qurama Shtattary Ýkrainaǵa qarý-jaraqpen kómek bermegen jaǵdaida bul soǵys uzaqqa sozylady jáne Ýkrainanyń jeńilis tabý qaýipine ákelýi múmkin.
«Sebebi, salystyrmaly túrde qarasaq, Reseidiń Ýkrainaǵa qaraǵanda ekonomikasy da, áskeri qarýly kúshi jaǵynan da álde neshe ese basym. Sondyqtan bul jerde álsizge kómek jasaý jáne ádiletsiz, agressiialyq soǵys ashqan elge qarsy turý - búkil álem aldyndaǵy adamzattyq paryz dep qabyldaý kerek. Al Soltústik Koreianyń Reseige áskeri kúshter men qarý-jaraq berýi soǵystyń jańa sipatyn týdyratyn jaǵdai dep esepteýge bolady. ATACMS raketalaryna AQSh ruqsat bergendegi maqsaty jáne ony Frantsiia men Britaniianyń qoldap shyǵýy Soltústik Koreianyń soǵysqa aralasýy dep baǵalaǵan bolatyn», -deidi ol.
Ermurat Bapidyń aitýynsha Reseidiń KHDR áskerin soǵysqa tartýy soǵystyń álemdik deńgeide órship ketý qaýipin tóndiredi.
«Degenmen izgilikti, demokratiiasy damyǵan elderdiń aqyl-sanasy úshinshi dúniejúzilik soǵysty tutandyrmaýǵa jetedi dep oilaimyn. Qazir damýshy elder, NATO áskeri nemese Batys elderi Ýkrainaǵa ásker berip, nemese basqalai kómek beretin bolsa, Resei «iadrolyq qarý qoldanamyz» dep qorqytyp-úrkitedi. Reseidiń iadrolyq qarýdy «sańǵyrlatýy» Batys elderin aiaǵyn ańdap basýǵa májbúr etip otyr. Sebebi agoniialyq jaǵdaiǵa tap bolǵan kezde Resei iadorlyq qarýdy qoldanýy ábden múmkin. Olarda «Resei bul soǵysta jeńilip qalýy Pýtinniń jáne jalpy Reseidiń álem aldyndaǵy abyroiyna orasan zor nuqsan keltiredi» degen ustanymdary bar», -deidi E.Bapi.
Aita keteiik, keshe AQSh prezidenti Djo Baidenniń ákimshiligi Ýkrainanyń Vashingtonnan alǵan uzaq qashyqtyqqa arnalǵan ATACMS raketasymen Reseige soqqy berýge shekteýdi alyp tastaǵany týraly aqparat tarady.
Alaida Djo Baiden 2 aidan keiin óziniń qyzmetin Donald Trampqa bosatyp beredi. Tramp bolsa, soǵysty beibit jolmen toqtatýǵa ýáde berip otyr.
Biraq Májilis depýtaty Ermurat Bapi AQSh bul soǵysty toqtatýǵa diplomatiialyq jolmen ǵana emes, sanktsiialardy burynǵydan da kúsheitýi qajet dep esepteidi.
«Reseidiń negizinen ekonomikasyn quraityn munai men gaz ǵoi? Eger Reseidiń munai tasyp jatqan saýda kemeleriniń bárine sanktsiia salyp, muhittarda júrýin toqtatyp, kómirsýtegin syrtqa shyǵarý múmkindigin shektep tastaityn bolsa, osylai soǵysty qarjylandyryp jatqan osy tabys kózderi jabylsa, Resei 1,5 jyldyń ishinde taqyrǵa otyrady. Osyndai qatań áreketterge barý kerek dep oilaimyn.
Odan keiin búkilálemdik bank júiesinen Reseidi bólip tastaý qajet. Oǵan qazir Reseiden alatyn qaryzy bar elder qarsy shyǵyp otyr. Eýropadaǵy Slovakiia men Vengriiany qospaǵanda basqa elderdiń kóbinde Reseiden alatyn qaryzy bar. Eger álemdik bank júiesinen Reseidi úzip tastaityn bolsa, qaryzyn qaitarmaidy dep esepteidi. Sosyn, olardyń iri-iri kompaniialary Reseimen jumys istep jatqany, ol kompaniialarda myńdaǵan adam jumyspen qamtylǵany, olardyń jumyssyz qalý qaýpi bar degen siiaqty neshe túrli ýájdermen qazir soǵys jaǵdaiynda árkim óziniń muńyn muńdap, joǵyn joqpat ketken jaǵdai bar. Eger álem elderi osy turǵyda bir ustanymǵa turaqtamasa, bul soǵys áli de uzaqqa sozylady dep oilaimyn», -dep otyr Ermurat Bapi.
Taǵy oqyńyz: ENDI SOǴYS ÓRShI ME: AQSh ÝKRAINADAN RESEIGE ATACMS SOQQYLARYN JASAÝǴA ShEKTEÝDI ALYP TASTADY
Baljan Jeńisqyzy
.jpg)