6 qarashada Úkimettiń kezekti otyrysynda «Biznestiń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý qorytyndylary qaralyp, 2025 jylǵa deiingi Jol kartasy aiasynda biznesti qoldaýdyń jańa tásilderi maquldandy. Kún tártibine sonymen qatar «Aýyl – el besigi» jobasyn iske asyrý máseleleri, sondai-aq Úkimettiń zań jobalaý jumystarynyń 2020 jylǵa arnalǵan jospary shyǵaryldy. Úkimet kýlýarlarynda buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi ózekti taqyryptar boiynsha suraqtarǵa jaýaptar aldy.
«Biznestiń jol kartasy ‒ 2020» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý qorytyndylary
Birinshi máseleni qaraý kezinde QR Premer-Ministri A. Maminge shaǵyn jáne orta biznestiń elimizdiń JIÓ-degi úlesi 2015 jylǵy 28,4%-ǵa deiin óskeni týraly baiandaldy. Al 2015 jyly bul kórsetkish 24,9%-ǵa teń bolǵan.
Jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta biznes sýbektileriniń sany 400 myńǵa ulǵaiyp, 1,3 mln qurady, al jumyspen qamtylǵandardyń sany 300 myńǵa ósip, 3,3 mln adamdy qurady. Baǵdarlamany iske asyrý qorytyndysy boiynsha 16 myńnan astam ShOB sýbektileri qarjylandyryldy, 100 myńnan astam kásipker oqytyldy, 15,5 trln teńgege ónim óndirildi, 1 trln teńge shamasynda salyq tólendi.
Úkimet basshysy «Biznestiń jol kartasy – 2020» memlekettik baǵdarlamasy óziniń tiimdiligin dáleldegenin atap ótti.2010 jyldan bastap ony iske asyrýdyń nátijesinde 342 myńnan astam jumys orny saqtalyp, 94 myńnan astam jańa jumys orny quryldy.
BJK-2025 baǵdarlamasynda qandai jańashyldyq usynylady?
Óz kezeginde, «Biznestiń jol kartasy – 2020» memlekettik baǵdarlamasynyń jobasynda maqsattar men mindetter saqtaldy, qoldaý quraldary jetildirildi. Máselen, ainalym qarajatyn nesieleý kólemi 60 mln teńgeden 360 mln teńgege deiin ulǵaiady, Baǵdarlamanyń kelesi kezeńin iske asyrýǵa 421 mlrd teńge qarastyrylǵan, bul ótken bes jyldyq kezeńge qaraǵanda 1,5 esege artyq.
Jańa memlekettik baǵdarlamany iske asyrý nátijesinde kútiledi:
-
Jalpy ishki ónimdegi shaǵyn jáne orta biznestiń úlesin kem degende 35%-ǵa jetkizý;
-
Jalpy ishki ónimdegi óńdeýshi ónerkásiptiń úlesin keminde 13,4%-ǵa jetkizý;
-
Baǵdarlama qatysýshylarynan salyq túsimderiniń BJK-2020 iske asyrýdyń qorytyndy deńgeiinen keminde 2 esege artýy;
-
Baǵdarlama qatysýshylarynyń 30 myń jańa jumys oryndaryn qurýy.
Osylaisha, 2025 jyly ekonomikanyń úshten birinen astamy shaǵyn jáne orta bizneske tiesili bolady, al 2050 jylǵa qarai shaǵyn jáne orta biznes Jalpy ishki óniminiń jartysyn quraidy.
Premer-Ministr Ulttyq ekonomika ministrligine osy jyldyń qarasha aiynyń sońyna deiin «Biznestiń jol kartasy – 2025» baǵdarlamasynyń qabyldanýyn qamtamasyz etýdi, 2019 jyldyń sońyna deiin qajetti normativtik quqyqtyq aktilerdiń qabyldanýyn qamtamasyz etýdi, «Atameken» UKP jáne «Damý» AQ-men birlesip, kásipkerler arasynda jańa Baǵdarlamanyń tásilderi men múmkindikteri týraly aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizýdi tapsyrdy.
Ómir súrý sapasyn arttyrý: «Aýyl – El besigi» jobasy boiynsha aýyldar qalai jańǵyrtylady
«Aýyl – El besigi» jobasyn iske asyrý jónindegi ekinshi máseleni qaraý kezinde QR Premer-Ministrine qazirgi ýaqytta 6 443 aýylda 7,7 mln adam, iaǵni el halqynyń 42%-y turatyny baiandaldy. Aýyldyń jartysynan astamynda joldardy jóndeý qajet, injenerlik jelileri qatty tozǵan, kóptegen aýyldarda bilim berý jáne densaýlyq saqtaý nysandary jóndeýdi qajet etedi. Osyǵan bailanysty Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministrligi aýyldy damytý úshin keshendi tásil qoldanýdy usyndy. Osy maqsatta birinshi kezekte qoldanystaǵy memlekettik baǵdarlamalar men «Aýyl – El besigi» jobasy esebinen aýyl infraqurylymyn jańǵyrtý júrgiziletin bolady, sonymen birge Agroónerkásiptik keshendi damytý, «Biznestiń jol kartasy-2020», «Eńbek» jáne basqa da qoldanystaǵy baǵdarlama sheńberinde kásipkerlikti qoldaý júzege asyrylady. Ol úshin birinshi kezekte aýyl infraqurylymy jańǵyrtylatyn bolady, aýyldardaǵy kásipkerlikke qoldaý kórsetiledi.
Qazirgi ýaqytta damý áleýeti bar 3 477 aýyl iriktep alyndy, onyń ishinde – 1 150 tirekti jáne 200 shekara mańyndaǵy aýyldar engizilgen 2 327 spýtniktik aýyldar. Atalǵan aýyldarda 6,6 mln adam nemese aýyl halqynyń 85%-y turady, olardy damytý basymdy túrde bolady.
Jobany júzege asyrý úshin 900 mlrd teńge qajet, bul qarjyǵa 250 aýylda 1641 jobany iske asyrý josparlanýda. 2027 jylǵa deiin aýyldyq jerlerdi damytýǵa baǵyttalǵan basqa memlekettik baǵdarlamalarmen birge «Aýyl – El besigi» jobasyn qarjylandyrýdyń jalpy kólemi 2 trln teńgeden asady, al jobalar sany 30 myńnan astam.
Premer-Ministr A. Mamin Jobany iske asyrý aiasynda 7 jyl ishinde aýyldardyń barlyq infraqurylymyn jańartý, 7 myń shaqyrymnan astam joldy jáne aýylishilik kóshelerdi salý jáne jóndeý tirshilikti qamtamasyz etetin injenerlik jelilerdi salý, sapaly aýyz sýmen 100% qamtamasyz etý, bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádeniet jáne sport obektilerin rekonstrýktsiialaý jáne salý, sonymen qatar 130 myń jańa jumys oryndaryn qurý arqyly 7 mln-ǵa jýyq aýyl turǵyndarynyń turmys sapasyn jaqsartý kútilip otyrǵanyn atap ótti.
Úkimet basshysy «Aýyl – El besigi» jobasyn qarjylandyrýdy ulǵaitý týraly usynystardy engizýdi, jyldar boiynsha toptastyryp jáne qajetti qarjylandyrý kólemimen tirek jáne spýtniktik aýyldyq eldi mekenderdiń tizimin qaita qaraýdy, sondai-aq aǵymdaǵy jyldyń sońyna deiin 2020-2026 jyldarǵa arnalǵan jańartylǵan «Aýyl – el besigi» jobasyn daiyndaýdy tapsyrdy.
Shyǵyndardyń 70%-y respýblikalyq biýdjetten qarjylandyrylatyn bolady. Óńirlerdiń ákimdikterine shyǵyndardyń qalǵan 30%-yn birlesip qarjylandyrý kózderin anyqtaý tapsyryldy. Sonymen qatar, jobalardy júzege asyrý úshin biýdjetten tys qarajat tartý, qajetti qujattamany daiyndaý jáne árbir tirek jáne spýtniktik aýyldyq eldi meken úshin Ekonomikany damytý josparlaryn ázirleý qajet.
2020 jyly Úkimet qandai zań jobalaryn ázirleidi?
Úshinshi másele boiynsha Úkimet basshysyna Úkimettiń zań jobalaý jumystarynyń 2020 jylǵa arnalǵan josparynyń jobasy QR Tuńǵysh Prezidenti – Elbasy N. Nazarbaevtyń strategiialyq nusqaýlary men Prezident Q. Toqaevtyń tapsyrmalaryn eskere otyryp ázirlengeni baiandaldy. Qujat áleýmettik qamsyzdandyrý, dene shynyqtyrý jáne sport salasyn, arnaiy taýarlardy baqylaý, arnaiy memlekettik organdardyń qyzmetkerleri men áskeri qyzmetshilerdiń turǵyn úi qatynastary, vizýaldyq aqparat jáne t. b. salalardy odan ári damytýǵa baǵyttalǵan 16 zań jobasyn ázirleýdi qarastyrady. Jospar jobasynda kózdelgen 16 zań jobasynyń ishinen Parlamentke 2020 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda – 4, al ekinshi jartyjyldyǵynda – 12 zań jobasyn engizý josparlanýda.
Aldaǵy jyly 2 jańa zań jobasyn ázirleý kózdelip otyr. Bul «Erekshe taýarlardy baqylaý týraly» jáne «Ósimdik álemi týraly» zań jobalary. QR Premer-Ministriniń aitýynsha, josparlanǵan zań jobalary turǵyndar úshin mańyzdy salalarda quqyqtyq qatynastardy jetildirýge baǵyttalǵan.
«Ádilet ministrligine salalyq memlekettik organdarmen birlesip, engizilip jatqan zań jobalarynyń sapasyna erekshe nazar aýdarý kerek», — dedi A. Mamin.
Ministrler kabineti maquldaǵan Úkimettiń zań jobalaý jumystarynyń 2020 jylǵa arnalǵan josparynyń jobasy Memleket basshysyna kelisýge jiberiledi.
Úkimet kýlýarlarynda QR densaýlyq saqtaý ministri E. Birtanov 37 tolyq aptadan az merzimde týǵan sábilerge kómek kórsetý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly aityp berdi.
«Shala týǵan nárestelerge qatysty jaǵdai árdaiym árkezde qiyn, álemniń basqa elderinde de solai. Óitkeni shala týǵan sábiler - aýyr damý patologiiasy bar balalar, ádette, olardyń syrqattaný qaýpi zor. Sondyqtan shala týǵan sábilerge sapaly kómek kórsetý úshin biz qazir úkimettik emes uiymdarmen birlesip osy qyzmetti nyǵaitý boiynsha baǵdarlamany pysyqtap jatyrmyz, onyń ishinde barlyq óńirlerde shala týǵan sábilerge kómek kórsetý boiynsha katamnez ortalyǵyn damytý da baǵdarlamasy da bar», — dedi E. Birtanov.
Densaýlyq saqtaý ministri tapsyrmanyń berilgenin, qazir arnaiy kómek kórsetý ádistemesi bekitilý satysynda ekenin aitty. Sonymen qatar, tiisti ortalyqtar qurylatyn meditsina uiymdaryna qoiylatyn talaptar ázirlenýde.
QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Beibit Atamqulov toqyma ónerkásibiniń damýy týraly aitty jáne Qazaqstanda shyǵarylǵan kiimniń sapasynyń tiisti deńgeide ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, Qazaqstanda qazir sheteldik básekelesterinen kem túspeitin sapaly kiim shyǵarylyp jatyr.
«Bizde jaqsy dizainerler men otandyq ónim shyǵarýshylar óte kóp. Men Qazaqstannyń ońtústiginde jumys istedim, sonda kiimniń sapasyna tań qaldym. Aldymen, men onyń baǵasyna qairan qaldym. Shymkentte konveier kostiýmin satyp aldym. Munda birneshe kásiporyn kiim tigedi, baǵalary da ár túrli. Bári kiimniń matasyna, astaryna jáne tiginshisine bailanysty. Qazaqstanda shyǵarylatyn ónimder óte sapaly», — dedi B. Atamqulov.
