Foto: ©️ Tengrinews.kz / Álihan Sariev
QR Úkimeti Almaty qalasynyń 2040 jylǵa deiingi Bas josparyn bekitti. Strategiialyq qujaty «Almatybasjospar» ǵylymi-zertteý institýty, «Almatygiprogor-1» jobalaý institýty sarapshylar men jurtshylyqty tarta otyryp ázirledi, dep habarlaidy shahar ákimdiginiń baspasóz qyzmeti.
"Bas jospardyń negizgi maqsaty – Almatynyń barlyq aýdanynda jaily qalalyq orta qurý jáne ómir súrý sapasyn arttyrý.
Qujatty ázirleý kezinde mamandar ozyq tsifrlyq tehnologiialardy jáne álemdik dizain tájiribesin (Space Syntax) paidalandy. Modeldeý quraldary qala damýynyń áleýmettik, ekonomikalyq jáne ekologiialyq saldaryn jáne olardyń mobildilikke, jer qunyna jáne adamdardyń densaýlyǵyna qalai áser etetinin boljaidy.
Aldyńǵy bas jospar 20 jyldan astam ýaqyt buryn – 2002 jyly maquldandy jáne qala qajettilikteriniń ósýin eskermedi. Osy ýaqyt ishinde qala aýmaǵy eki eseden astamǵa ósti – 33898 gektardan 70348 gektarǵa deiin, halyq sany 2,1 mln adamǵa deiin artty. Qala aglomeratsiianyń ortalyǵyna ainaldy, onyń ekonomikasy ózgerdi. Qalanyń eki ese ulǵaiýy aýdandardyń áleýmettik, injenerlik, kóliktik jáne ózge de infraqurylymmen qamtamasyz etilý deńgeiine teris áser etti.
Aldyńǵy bas josparǵa túzetýler engizý ony keshendi jetildire almady: qujat ózgeristerdi eskermedi, ózektiligin joǵaltty jáne túbegeili qaita qaraýdy qajet etti. Sondyqtan ótken jyly Almaty ákimi Erbolat Dosaevtyń tapsyrmasy boiynsha qalanyń 2040 jylǵa deiingi iske asyrylýynyń ýaqytsha kókjiegin belgilei otyryp, jańa bas josparǵa qatysty jumys bastaldy" - delingen habarlamada.
Jańa bas jospar Almaty qalasyn damytýdyń 2025 jylǵa deiingi baǵdarlamasymen jáne 2030 jylǵa deiingi orta merzimdi perspektivalarmen tyǵyz bailanysty jáne onyń jeti negizgi qaǵidatyna negizdelgen: jaily qalalyq orta, ornyqty ekonomikalyq ósý, basqarylatyn ýrbandalý, áleýmettik turaqtylyq, tsifrlandyrý, qaýipsizdik jáne Almatynyń «jasyl qala» ataǵyn qaitarý. Jahandyq qujat turǵylyqty jerine qaramastan, barlyq qala turǵyndary úshin infraqurylymy damyǵan jáne qolaily ortasy bar qolaily megapolis retinde Almatynyń turaqty, teńgerimdi damýyn qamtamasyz etpek.
"Jańa bas jospar aglomeratsiiamen neǵurlym tiimdi bailanysty úilesimdi megapolisti, qala turǵyndary men qonaqtarynyń ómiri, jumysy, bos ýaqyty úshin tartymdy jáne jaily oryndy qalyptastyrý úshin álemniń jetekshi qalalarynyń tájiribesi men praktikasyn eskere otyryp, Almatynyń damý vektoryn belgileidi. Onyń negizgi aspektileri men aldyńǵy qujattardan aiyrmashylyqtarynyń biri – damýdyń monotsentristik modelinen arylyp, qalada bes jańa poliortalyqtardy qurý. Olardyń árqaisysy ózin-ózi qamtamasyz etetin aýdanǵa ainalady jáne retteletin ýrbanizatsiiasy bar aýmaqtyń turaqty damý printsipteri men jaǵdailaryn qamtamasyz etedi.
Josparlaý kezeńinde barlyq qajetti turǵyn úi, áleýmettik, injenerlik, kólik, tsifrlyq, kommertsiialyq jáne rekreatsiialyq infraqurylym qarastyrylǵan. Osynyń arqasynda poliortalyqtar shaǵyn jáne jaily aýdandarǵa, iskerlik jáne qoǵamdyq belsendilik ortalyqtaryna ainalady, qala turǵyndarynyń tabysynyń ulǵaiýy men ósýine negiz bolady. Mádeni jáne tarihi mańyzy saqtalatyn tarihi ortalyqqa da nazar aýdarylady, bul rette keńestik dáýir kezinde salynǵan shaǵyn aýdandardy revitalizatsiialaý baǵdarlamasy júrgiziledi" - delingen ákimdik málimetinde.
Jańa bas jospar mynadai maqsattardy iske asyrýdy qarastyrady:
- 188 jańa mektep, qoldanystaǵy oqý oryndaryna 12 qosalqy nysan jáne 65 emhana salý, 11 otbasylyq-dárigerlik ambýlatoriiany, 25 kópsalaly jáne 13 mamandandyrylǵan statsionardy modernizatsiialaý;
- 2,4 myń shaqyrymǵa jýyq sýmen jabdyqtaý jelilerin, 1,1 myń shaqyrym sý burý jelilerin jáne 161 shaqyrym jylýmen jabdyqtaý jelilerin salý. Bul sharalar kommýnaldyq júielerdiń senimdi jáne tiimdi jumysyn qamtamasyz etýge, sondai-aq qala turǵyndary úshin jailylyq deńgeiin arttyrýǵa múmkindik beredi. Jelilerdi jańǵyrtý biýdjettik investitsiialar jáne «investitsiialarǵa aiyrbastaý tarifi» qaǵidatyna negizdelgen jańa tariftik saiasat esebinen júrgiziletin bolady;
- JRK, JAB jáne metropolitendi qosa alǵanda, júrdek jáne jaily qozǵalys úshin júrdek kólikti integratsiialaýmen baǵyttyq jelini ońtailandyrý;
- 2030 jylǵa deiin Tóle bi kóshesi boiymen 45 km JRK jelisi, «Qalqaman» stantsiiasynan «Barlyq» stantsiiasyna deiin 5,2 km metro jelisi salynady, tórt kólik-transplantatsiialaý toraby (Barlyq, Almaty-2, Shyǵys qaqpasy, Soltústik) salynady. 2040 jylǵa deiin taǵy 76 km JRK, 57 km JAB jáne 7,8 km «Almaty-1» jáne «Almaty-2» metro jelileri salynady. Osy sharalardyń barlyǵy 2040 jylǵa qarai qoǵamdyq kólikti paidalanýshylardyń úlesin 60%-ǵa arttyrýǵa múmkindik beredi, al jeke kólikterdi paidalaný 20%-ǵa tómendeidi;
- 2025 jylǵa deiin qoǵamdyq kólikti ekologiialandyrý úshin 1200 dizeldi avtobýs gazǵa jáne elektr tartqyshqa aýystyrylady, 2 jańa gaz avtoparki, 5 jańa gaz quiý stantsiiasy paidalanýǵa beriledi, 200 birlikke trolleibýs parki jańartylady. 2025-2030 jyldar kezeńinde jeke jáne qoǵamdyq elektr kóligi úshin zariadtaý infraqurylymy jelileri qurylatyn bolady. Bul atmosferaǵa ziiandy zattardyń shyǵýyn aitarlyqtai azaitady;
- ekologiialyq problemalardy sheshý úshin ekologiialyq aýqym keńeiedi ,2030 jylǵa deiin jasyl aimaqtardyń jalpy aýdany 3 esege , 1,3 myń gektardan 3 340 gektarǵa deiin, al 2040 jylǵa qarai - 3 840 gektarǵa deiin artatyn bolady;
- qala turǵyndarynyń seismikalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý - Bas jospar seismikalyq belsendiligi 6 qabattan aspaityn 10 baldyq aimaqtarda ǵimarattar salýdy shekteidi. Bas jospardyń negizinde qalalyq ǵimarattar men qurylystarǵa jańa seismoaýdit júrgiziledi, seismikalyq belsendilik jaǵdaiynda yqtimal saldarlardy azaitý úshin azamattyq obektilerdi seismikalyq kúsheitý boiynsha qajetti sharalardy qabyldaýǵa kómektesetin táýekelder Kartasy jańartylady jáne t. b.
"Jańa Bas jospar qala qurylysyn josparlaýdyń zamanaýi ozyq tehnologiialaryn paidalanýǵa múmkindik beredi, qala turǵyndary úshin qolaily, kreativti ekonomikany damytýǵa qoljetimdi, týrister men biznes-investitsiialar úshin tartymdy qalalyq ortany qalyptastyrady" - delingen habarlamada.
