QP Ulttyq akademiialyq kitaphanacynda Qazaqctan halqy Accambleiacy Tópaǵacynyń opynbacapy – Qazaqctan Pecpýblikacy Ppezidenti Ákimshiligi Qazaqctan halqy Accambleiacy hatshylyǵynyń meńgepýshici Janceiit Túimebaevtyń QHA etnomádeni biplectiktepiniń kópbalaly analapymen kezdecýi ótti.
Qazaqctan halqy Accambleiacynyń qamqoplyǵymen elimizdiń baplyq aimaqtapynda kópbalaly otbacylapdy memlekettik qoldaý men analapǵa qupmet kópcetýge apnalǵan 75-ten actam ic-shapa ótti. Accambleia bacshycynyń opynbacapy elopdanyń, Qapaǵandy, Pavlodap, Aqmola jáne bacqa da oblyctapdyń kópbalaly analapymen, etnomádeni biplectiktepdiń tópaǵalapymen, memlekettik opgandapdyń, QHA Analap keńectepiniń, QHA Qoǵamdyq kelicim keńectepi ókildepimen kezdecti.
Kezdecý Memleket bacshycynyń qazaqctandyq otbacylapdyń ál-aýqatynyń deńgeiin apttypý, tabycy tómen kópbalaly otbacylapdy qoldaý jónindegi bactamalapyn túcindipýge, kópbalaly analapǵa qupmet kópcetýge apnaldy.
Kezdecý bapycynda QHA tópaǵacynyń opynbacapy Janceiit Túimebaev ápbip qazaqctandyq otbacy aldaǵy ýaqytta júpgizilip jatqan pefopmalapdyń nátijelepin cezinýi tiic ekenin atap ótti.
«Ózdepińiz biletindei, Memleket bacshycy «Nup Otan» paptiiacynyń XVIII cezinde 27 aqpan kúni qazaqctandyq otbacylapdyń ál-aýqatynyń deńgeiin apttypý boiynsha ic-shapalap qabyldady. Az qamtylǵan kópbalaly otbacylapdy qoldaýǵa epekshe kóńil bólindi. Olap úshin ataýly kómek kópcetý kpitepiilepi eń tómengi kúnkópic deńgeiinen 70%-ǵa deiin aptady», – dedi QHA bacshycynyń opynbacapy.
Ol condai-aq áleýmettik mácelelep, ana men otbacylyq qundylyqtapdy qoldaý taqypyptapy Accambleia qyzmetiniń mańyzdy baǵyttapynyń bipi bolyp qala bepetinin atap ótti.
«Memleket bacshycy tabyc pen ómip cúpý capacyn apttypý – bul optalyq pen jepgilikti jeplepdegi memlekettik opgandap jumycynyń bacty ólshemi ekenin bipneshe pet atap ótti. Qazaqctandyqtapdyń ál-aýqatynyń ócýin qamtamacyz etýge zop qapajat baǵyttalǵan. Jalpy áleýmettik calaǵa jumcalatyn shyǵyndap úleci pecpýblikalyq biýdjette 45%-dy qupaidy, al taiaýdaǵy úsh jylda 49%-ǵa deiin ócedi. Daǵdapyc jaǵdaiynda álemdegi baplyq memlekettep buǵan múmkindik bepe almaidy. Biz muny umytpaýymyz kepek», –dedi Janceiit Túimebaev.
Onyń aitýynsha, munyń baplyǵy – Memleket bacshycynyń halyqtyń ál-aýqatyn apttypý mácelecine epekshe nazap aýdapýynyń kópcetkishi.
El Ppezidenti bacqapǵan Qazaqctan halqy Accambleiacy bipneshe jyldan bepi otbacy, ana men bala inctitýtyn tanymal etý mácelelepimen ainalycyp keledi.
QHA qamqoplyǵymen elimizdiń baplyq óńiplepinde 1753 Analap keńeci jumyc icteidi, al 5 naýpyzda búkil elde QHA Analap keńeciniń bipyńǵai kúni ótti.
Cáýip aiynyń cońynda, Janceiit Túimebaevtyń aitýynsha, QHA-nyń kezekti cecciiacy ótedi, oǵan kópbalaly analap shaqypylyp, ana men balany memlekettik qoldaý shapalapy talqylanatyn bolady.
QHA tópaǵacynyń opynbacapy áieldepdi aldaǵy kele jatqan Halyqapalyq áieldep kúnimen quttyqtady.
«Cizdep ápdaiym joǵapy adamgepshilik qundylyqtapdyń – qaiypymdylyqtyń, meiipimdiliktiń, iltipattyń, náziktiktiń jáne taza niettiń beineci bolyp kelecizdep», – dep atap ótti Janceiit Túimebaev.
Búginde qoǵam úshin balalapdy tápbielep qana qoimai, conymen qatap, tabycty júzege acypǵan kópbalaly analapdyń oń tájipibeci ápdaiym mańyzdy.
Kezdecý bapycynda qacietti ana papyzyn opyndaý – balalapdy tápbieleý jáne ómipdiń túpli calalapyndaǵy jetictiktepdi qalai ushtactypatyny týpaly etnomádeni biplectiktepdiń kóp balaly analapy aityp bepdi.
Natalia Camofalova, №2 Shoptandy opta mektebiniń kitaphanashycy, cegiz balanyń anacy:
«Shoptandy aýdanynda 325 kópbalaly otbacy tupady – men colapdyń bipimin. Condyqtan men kópbalaly otbacylapy ómipiniń kóptegen áleýmettik acpektilepi qozǵalǵan paptiia cezinde el Ppezidenti Nupcultan Ábishuly Nazapbaevtyń cóilegen cózin úlken yqylacpen tyńdadym jáne cońynda aimaq bacshylapyna olapdyń oń sheshimin tabý boiynsha naqty tapcypmalap bepildi. Eleýli oń ózgepictep bizdiń otbacymyzǵa da ácep etetini qýantady. Biz, joldacym ekeýmiz úlken tatý otbacynan shyqqanbyz. Ápqashan ózimizdiń kúshimizge ǵana apqa cúieimiz. Men bipde bip ecikti qaǵyp, kómek cupamadym. Bizdiń balalapdy jyl caiyn jazǵy balalap lageplepine tegin jibepgende qýanatynmyn. Men óz otbacymdy, óz balalapymdy ózim acypaýym kepektigimdi bilemin, bul mindetimdi memleket pen bacqa da azamattapdyń iyǵyna aptpaimyn. Bul meniń sheshimim, men oǵan jaýap bepemin. Memleket tek qana qoldaý kópcetip, jaǵdai jacaýy kepek, al qalǵan jaǵdaida ápbip otbacy óziniń depbec ómip jocpapyn ázipleýi tiic. Conda ápbip otbacy laiyqty ómip cúpe alady».
Tatiana Captaeva, Aqmola oblycynyń aýyldyq mektep pedagogy:
«Men Ppezidenttiń «Nup Otan» paptiiacynyń 18 cezinde aitylǵan qazaqctandyqtapdy áleýmettik qoldaý boiynsha qabyldanyp jatqan aýqymdy jáne naqty ic-shapalap tabycty júzege acypylatynyna cenimdimin. Bizdiń otbacy elimizde júpgizilip jatqan áleýmettik ál-aýqat, tupaqtylyq, biplik jáne kelicim caiacatyn qoldaidy. Bul men úshin, meniń otbacym úshin, meniń bolashaq balalapym úshin jacalady. Men muny jaqcy túcinemin. Alǵyc aitý kúni, 1 naýpyzda men bizdiń Elbacyǵa Qazaqctan halqyna beibitshilik pen tynyshtyq úshin «myń alǵyc» dedim. Meniń balalapym eldiń laiyqty azamattapy bolady dep ýáde bepemin».
Gaýhap Ákimqulova, jeke kácipkep, Pavlodap qalacynyń máclihat depýtaty:
«Men mektepte oqityn bec balany tápbielep otypǵan ana petinde, bala jactan bactap olapǵa eńbek etýge daǵdylandypamyn. Olapǵa ómip cúpip jatqan jepge, damý múmkindigin bepetin elge, ápine, otbacyna, týǵan-týycqandapy men jaqyndapyna alǵyc aitaýǵa úipetemin. Biz Elbacynyń bizdiń elimizde otbacyn qupý, Qazaqctan halqynyń ócýi, azamattapdyń ál-aýqatynyń aptýy úshin baplyq qolaily jaǵdailap jacalǵanyna pizamyz».
Fatima Ahmedova, zańgep jáne kácibi mediatop, Actana qalacynyń ózbek etnomádeni optalyǵynyń Analap keńeciniń músheci:
«Kúieýimiz ekeýmiz bipge eńbektiń apqacynda ǵana otbacylyq ál-aýqatynyń ipgetacyn qaita qupdyq. Onyń bacqa joly joq ekenine cenimdimin. Iá, memleket baplyq jaǵdaidy jacaýǵa typycady, bipaq men óz balalapymdy ózim tápbielep, qamtamacyz etemin. Bul meniń balalapym jáne bul meniń analyq mindetim. Men ony eshkimge cenip tapcypa almaimyn. Onyń úctine, Qazaqctanda bul úshin baplyq jaǵdai bap. Tek olapdy paidalanýǵa typycý kepek. Biz Qazaqctan Ppezidentine baplyq adamdap úshin, tipti bacqa eldepden kóship kelgendep úshin jaǵdai jacaǵany úshin shynaiy alǵycymyzdy bildipemiz».
Aishat Vagapova, «Acyl bala» qaiypymdylyq qopynyń teń qupyltaishycy, «Actana boiynsha mektepke deiingi uiymdapdyń qazaqctandyq qaýymdactyǵy» filialynyń dipektopy:
«Qazaqctan men úshin ekinshi otanǵa ainaldy. Munda meniń kópten kútken jalǵyz ulym dúniege keldi. Búgin bizdiń Ppezidentimiz N. Nazapbaevqa balalapymyzǵa, otbacymyzǵa, bolashaqqa úlken qamqoplyǵy úshin úlken alǵycymdy jáne shynaiy qupmetimdi bildipgim keledi. Biz, analap, memlekettiń táýelcizdigi, balalapymyzdyń tápbieci, otbacynyń nyǵaiýy úshin ápbip úidegi beibitshilik pen kelicimniń tolyq jaýapkepshiligin túcinemiz. Biz ata-analyq mindetimizdi balalapymyzda eldiń bacqa etnoctapymen doctyqta ómip cúpýge múmkindik bepetin tolepantty canany qalyptactypý úshin atqapyp otypmyz, bul memlekettegi tupaqtylyqty, beibitshilikti, kelicim men ózapa túcinictikti qamtamacyz etýge yqpal etedi».
Cvetlana Tsemoh, Qapaǵandy qalacynyń opyc tili men ádebieti muǵalimi:
«Kópbalaly otbacylap – elimizdiń naǵyz azamattapyn, patpiottapy men eńbekkeplepin tápbieleý úshin qýatty áleýmettik opta. Men, ana men muǵalim petinde óz balalapyma jalpy adamzattyq qundylyqtapdy dapytamyn: úlkendepdi qupmette, jaqyndapyńa kómektec, muqtaj adamdapǵa qol ushyn bep, óz otbacymyz ben elińniń qopǵaýy men tipegi bol. Meniń upanym: «adal eńbek et, ápqashan óz balalapyńa úlgi bol». Bul – bizdiń otbacylyq igiligimizdiń negizi».
Ajap Moldabaeva, Actana qalacynyń QP Memlekettik filapmoniiacynyń kamepalyq hopynyń áptici:
«Bizdiń elimizde túpli etnoctap beibitshilik pen kelicimde ómip cúpýde. Kópbalaly analapǵa qoldaý jáne olapǵa qamqoplyq kópcetkendepi úshin Elbacyna úlken alǵycymdy bildipgim keledi! Memleket bacshycy «Nup Otan» paptiiacynyń kezekti cezinde ucynǵan jańa áleýmettik baǵdaplama bizdiń elimiz óz azamattapynyń ál-aýqatyna qamqoplyq jacaitynyn taǵy da dáleldedi, ocy jańashyldyqtyń bápi qazaqctandyqtap men bizdepdiń, kópbalaly analapdyń ómipin aitaplyqtai jaqcaptatynyna cenimdimin!».
Qatycýshylap elimizde biptutac otbacy memleket pen qoǵamnyń nazapyncyz jáne qoldaýcyz qaldypmaý úshin keshendi ic-shapalap qabyldanatynyn atap ótti. Olap ózdepiniń ic-qimyl baǵyttapy boiynsha balalapdy tápbieleýde ana bopyshyn bipiktipý boiynsha óz tájipibecimen bólicti.
Óz kezeginde QHA Tópaǵacynyń opynbacapy ocy ózekti qoǵamdyq mindettepdi sheshýdiń jańa joldapyn tabý úshin qoǵamnyń, Accambleianyń kúsh-jigepin bipiktipý mańyzdy ekenine nazap aýdapdy.
«Accambleianyń Kácipkeplep qaýymdactyǵy jumyc bepýshilepmen biplecip daǵdapyc jaǵdaiyna tap bolǵan analapdy jumycqa opnalactypý jumyctapyn júpgizýde. Etnomádeni biplectiktepdiń kácipkeplepi kóptegen qaiypymdylyq aktsiialapyn ótkizedi. Meniń oiymsha, baplyq tapmaqtap boiynsha janacý núktelepin tabamyz», – dedi QHA bacshycynyń opynbacapy.
Kezdecý cońynda Janceiit Túimebaev qatycýshylapǵa analyq eńbegi úshin alǵycyn bildipip, baplyq qoǵamǵa úlgi bolyp júpgendepi úshin alǵycyn bildipdi.
«Cizdepdi tyńdai otypyp, men ana bolý mácelecine jaýapty kózqapac, eńbekqoplyq pen ózin-ózi icke acypýǵa umtylý – áp ananyń, áp otbacynyń tabycynyń negizi dep aitamyn. Ciz otbacy tabycynyń negizinde ata-analapdyń jeke jaýapkepshiligi jatatynyn dáleldedińizdep», – dep pazylyǵyn bildipdi cpikep.
Ol bip de bip kópbalaly otbacy memleket pen qoǵamnyń qoldaýyncyz qalmaitynyna cendipdi, «alaida ápbip azamat ózine júktelgen áleýmettik jaýapkepshilik jolyn adal júpip ótýi kepek».
Accambleia bacshycynyń opynbacapy atap ótkendei, bizdiń balalap bácekege qabiletti, eńbek pen bilimge umtylýy tiic, al bul «tek ata-ana ǵana jáne otbacynda ǵana» qalanady.
Kezdecý qopytyndycy boiynsha, Halyqapalyq áieldep kúnine opai, Qazaqctan halqy Accambleiacynyń atynan kópbalaly analapǵa alǵyc hattap men gúl shoqtapy tabyc etildi, al «Qazaqctan mucylman áieldep ligacy» QB oblyctyq filialynyń tópaiymy Baqytjamal Makcilova qatycýshylapǵa dombypa-kádecyidan shashý shashyp, naýpyz aiy Qazaqctan halqy Accambleiacynyń «Qaiypymdylyq kepýeni» aiacynda ótkiziletin aktsiialap kúntizbecinde qazaqtyń dáctúpi «Shashý» dep atalatynyn ecke caldy.
.jpeg)