Túimebaev: Ońtústiktiń brendi - maqta básekege qabiletti bolýy qajet

Túimebaev: Ońtústiktiń brendi - maqta básekege qabiletti bolýy qajet

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń brendi sanalatyn maqta daqyly básekege qabiletti bolý qajet, dep málim etti oblys ákimi Janseiit Túimebaev. Bul týraly QazAqparat OQO ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasai otyryp habarlaidy. 

Oblys ákimi maqtanyń jańa sorttaryn shyǵaryp, ony óndiriske endirýdi usyndy. «Bul tusta «Qazaq maqta sharýashylyǵy» ǵylymi zertteý institýtynyń qosar eńbegi orasan», - dep málim etti oblys ákimi J.Túimebaev Maqtaaral aýdanyndaǵy «Qazaq maqta sharýashylyǵy» ǵylymi zertteý institýtynyń jumysymen tanysý kezinde. «Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń basqa túrleri ózge óńirlerdiń barlyǵynda ósiriledi. Máselen, respýblikalyq kórsetkishte Ońtústiktiń kókónis óndirýden alar orny 25 paiyzdy, júzimnen 70, jemisten 37 paiyzdy quraidy. Al maqta daqyly 100 paiyz tek qana osy óńirde ósiriledi. Sondyqtan elimizdegi úlken tabys ákeletin júz jyldyq tarihy bar maqta daqylynyń sapaly sorttaryn damytyp, innovatsiialyq tehnologiialardy óndiriske endirý arqyly aq altyndy óndirýdiń tiimdiligin arttyrýymyz kerek. Sondyqtan osy saladaǵy máselelerdi birlesip júiege túsirsek qana mol ónimge qol jetkizemiz», - dedi oblys ákimi.


Atakent kentindegi ǵylymi zertteý institýtynda búginde dúniejúzilik maqtanyń 10-nan astam túri zertteledi. Ondaǵy ǵalymdar aq ulpanyń 12 orta talshyqty, syrtqy ortanyń qolaisyz faktorlaryna tózimdi, ónimdiligi 5-6 ts/ga joǵary sorttaryn shyǵardy. Sondai-aq, óndiriske otandyq bes maqta sortyn engizdi. Institýt ǵalymdary ázirlegen maqta qozasyn baptaýdyń qarqyndy tehnologiiasy 58,3 myń gektar maqtalyq egiske, topyraqty 55-60 sm tereń qopsytý tehnologiiasy 57 myń gektar jerge egilgen.


Aita keteiik, maqtadan talshyq, tuqym, talshyqtan mata nemese irilgen jip, sabyn men maqta maiy syndy 1 200-den asa ár túrli zattar alynady.

Budan bólek, aimaq basshysy Qazybek bi aýyldyq okrýgine qarasty 57,6 metr tereńdikte ornalasqa tik drenajdyń jumysyn kórdi. Amangeldi podstantsiiasynan energiia alatyn tik drenaj ETsV-12-210-15 atty nasosben jumys isteidi. Jalpy, aýdanda 731 tik drenaj bolsa, onyń 300-i respýblika menshiginde. Respýblikalyq menshiktegi tik drenajdardyń 260-y jumys jasaidy. Osy tik drenajdar men kollektorlyq júieler tolyqtai qalpyna keletin bolsa, jerdiń tuzdaný máselesi sheshilip, topyraǵynyń qunarlyǵy birneshe ese joǵarylaityn bolady.


Sapary barysynda oblys ákimi Maqtaral aýyldyq okrýgindegi «Jarqyn» sharýa qojalyǵynyń kúrish alqabynyń jumysymen tanysty. 1997 jyly qurylǵan sharýa qojalyq 92,2 gektar jerdi igerip otyr. Onyń 72,2 gektaryna kúrish, 15 gektaryna maqta daqyly egilgen. Jalpy aýdanda 1,5 myń gektarǵa kúrish egilgen. Sharýalar gektaryna 50-60 tsentnerden ónim alyp otyr. Jalpy diqandar kúrishti jerdi tyńaitý maqsatynda egedi. Negizgi baǵyttary - maqta sharýashylyǵy.