Belgili ǵalym Tursyn Jurtbai Abaidyń 175 jyldyǵy - qazaq úshin ózine esep beretin mańyzdy kezeń bolatynyn aitady. Qoǵam qairatkeri mereitoi qarsańynda qolǵa alynýy tiis sharalar boiynsha birqatar usynystaryn jetkizdi, dep habarlaidy QazAqparat tilshisi.
«Ár halyqtyń, ulttyń búgingi kúnmen astasqan máselesin keshegimen, erteńgimen jalǵastyratyn uly tulǵalary bolady. Mysaly, búkil Germaniia úshin Geteden artyq eshkim joq. Olar tyǵyryqqa tirelgende de, ekonomikalyq toqyraýǵa ushyraǵanda da osy Geteni birinshi orynǵa qoiyp, sol arqyly búkil ultty biriktiredi. Ekinshi dúniejúzilik soǵystan keiin de jermen-jeksen bolǵan eldi 10 jyldyń ishinde-aq qalpyna keltirdi. Japoniia da, Frantsiia da sondai. Reseidiń de Pýshkin men Tolstoi siiaqty uly tulǵalary bar. Biz úshin de kóne túrki jazýlary men Abai ideiasy - sondai uly qundylyq. Sondyqtan da, Abaidyń týǵan kúnin, ár jylyn atap ótýge ádettenýimiz kerek. Abaidyń 175 jyldyǵyn atap ótý - ult úshin úlken rýhani esep», - deidi ǵalym.
Jazýshy Abai ideiasyn qazaqqa jat sanaityndardyń bar ekenin de qynjyla aitty.
«Ókinishke qarai, «Abai ultyna túk bergen joq», «Abai eshkim emes» degen bir saýatsyzdyqtyń shegine jetken delquly sóz byltyr búkil torapty jaýlap ketti. Bizdiń saýatsyzdanyp, miǵulalanyp ketkenimiz sondai, rýhymyzdyń ákesinen jelkene bastadyq», - deidi abaitanýshy.
Onyń oiynsha, Abaidyń 175 jyldyq mereitoiy qarsańynda úlken úsh dúniege basa mán berilýi kerek. Toiǵa daiyndyq áýeli sol 3 máseleden bastalýy shart.
«Eń birinshiden, Semeidegi Abaidyń murajaiyn 20 jylǵy eskirýden arshyp, qalpyna keltirý kerek. Mýzeidiń ózine bir kezdegi Tóken Ibragimov siiaqty saraly basshy qajet. Jidebaidaǵy keshenniń keibir jerlerinen tamshy aǵa bastaǵan. Ony jóndeýge aqsha úshin emes, ar úshin jumys isteitin ujymdardy tartý qajet. Ekinshiden, Abaidyń 150 jyldyǵy tusynda abaitaný óziniń belgili bir deńgeiine jetti. Degenmen, áli de ushqalaqtyqtarǵa urynyp jatyrmyz. Mysaly, «ar» degen sózdi uiatpen, «qareket» degen sózdi is-qozǵalyspen shektep júrmiz. Abaidy islam poetikasymen taldaityn kez keldi. Úshinshiden, Abaidy da kim kóringen basyp jatyr. 1957 jyly shyqqan kitap boiynsha jańa jinaq shyǵaryp jatqandar bar. Ishinde burmalaý órip júr. Meniń oiymsha, Abaidyń óleńderin 1995 jylǵy akademiialyq basylym negizinde basý kerek. Ol basqalaryna qaraǵanda barynsha kámeletti. Memleket sondai sheshim, pármen shyǵarýy kerek. Dúniejúzinde Abai týraly ne shyqty, sony saralasaq bolady. Abaidy árkim baspaýy kerek. Osy 3 máseleni erterek eskerip, jedeldete qolǵa alsaq, mereitoiǵa daiyndyq sol bolmaq. Qazaq qazir kúpti kezeńde tur. Osy kúpti kezeńde kóńilge senim bildiretin bir ideologiialyq másele - Abaidyń toiyn toilaý. Osyǵan salmaqpen qaraǵanymyz jón», - deidi Tursyn Jurtbai.
