Foto:qazaqgeography.kz
Búgin Parlament Májilisinde «Túrkistan qalasynyń erekshe mártebesi týraly» zań jobasynyń tanystyrylymy ótti, dep habarlaidy "Ult Aqparat".
4 taraýdan 15 baptan turatyn Zań jobasy Túrkistan qalasyn Qazaqstan Respýblikasynyń rýhani-mádeni jáne tarihi ortalyǵy retindegi erekshe mártebesin aiqyndaityn quqyqtyq negizderdi belgileidi.
Zań aiasynda týristik qyzmetke járdemdesý máselelerin retteý jáne ony damytý úshin qolaily jaǵdailar jasaý, týristik oryndardyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý úshin kólik jáne injenerlik infraqurylymdy beiimdeý qarastyrylǵan. Túrkistannyń týristik múmkindigi kóterilse jáne qalaǵa erekshe mártebe berilse halyqtyń turmysy qalai ózgeredi? Jumyssyzdyq máselesi sheshile me? Bul týraly ULT.KZ tilshisine QR Ulttyq ekonomika Vitse-ministri Baýyrjan Omarbekov aityp berdi.
«Osy zań jobasyn daiyndap bastaǵan kezde biz saraptama jasadyq. Túrkistan jalpy 2018 jyly oblys ortalyǵy bolǵannan bastap, halyqtyń ál-aýqaty qalai ózgerdi? Birinshiden halyqtyń ómir súrý uzaqtyǵy jetpisten jetpis úsh jarymǵa deiin ósti. Iaǵni muny ortaq statistikada óte jaqsy kórsetkish dep aita alamyn. Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerdiń sany 2018 jyly 10 myń bolsa, qazir 22 myń, budan eki eseden asa ósip otyrǵanyn kórýge bolady. Shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń óskeni biýdjetke de óz áserin tigizedi. Iaǵni qalanyń ózindik tabysy Túrkistan qalasy oblys ortalyǵy bolyp bekitilgen kezde 3,1 mlrd. teńge bolǵan, al qazir 32 mlrd. teńge bolyp otyr. Iaǵni on esege óskenin kóremiz. Bul sol kezdegi saiasi sheshimniń durystyǵynan. Sonymen qatar, Túrkistan tek qana oblys ortalyǵy emes, ákimshilik-aýmaqtyq qurylysy eshqandai ózgermesten, jalpy eldiń áleýmettik-rýhani, tarihi ortalyǵy retinde tanylýy mańyzdy bolyp otyr. Men oilaimyn, ol qalanyń bedeli men tanymaldyǵyn kóteredi jáne sonyń esebinen ishki jáne syrtqy týrizm damyp, kelýshiler sany artady. Suranys bar jerde usynys ta artady, iaǵni osy salaǵa qajetti infroqurylymdar jetilip, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń sany artyp, zaýyttar men fabrikalardyń salynýyna yqpal etedi. Menińshe, jalpy barlyǵynyń mýltiplikativtik áseri birinen birine jalǵasyp ketedi dep oilaimyn», -deidi tilshisine QR Ulttyq ekonomika Vitse-ministri Baýyrjan Omarbekov.
Vitse-ministrdiń sózinshe Túrkistan qalasyna erekshe mártebe berý barlyq salany qamtý degen sóz emes. Alaida osy zań aiasynda Túrkistan oblysyndaǵy qolónershiler men kásipkerlerge paidaly tustary da bar dep otyr.
«Túrkistandyq qolónershirediń belgili bir shyǵyndaryn 25-30 paiyzǵa deiin ótep berý osy zań aiasynda qarastyrylǵan. Túrkistanǵa salynyp jatqan investitsiialardyń jáne Túrkistanda jumys istep jatqan kásipkerlerdiń shyǵyndarynan 10 paiyzyn ótep berý qarastyrylǵan. Iaǵni týrizm salasyndaǵy shyǵyndar árine úlken bolady. Qonaqúiler salý, meiramhanalar salý degen siiaqty... Sol shyǵyndardyń bir bóligin ótegen kezde kásipkerlerge belgili bir deńgeide sezinerliktei jeńildik bolady dep oilaimyn», -deidi Baýyrjan Omarbekov.
Zań jobasynyń negizgi novellalarynyń ishinde Túrkistan qalasynyń arheologiia eskertkishteriniń rezervatyn qurý; Ulttyq qolóner salasyndaǵy sheberleriniń shyǵyndarynyń bir bóligin biýdjetten óteý. (Qazirgi ýaqytta qalada 30-dan astam qolónershiler jumys isteidi eken. Ótemaqy mólsheri 10%-dan 25%-ǵa deiin ózgeredi. Jergilikti biýdjetten shyǵyndardy óteý 88,5 mln teńgeni (jyl saiynǵy negizde) talap etedi). Sonymen qatar, Qoja Ahmet Iasaýi kesenesiniń ainalasyndaǵy qurylysty shekteý, qurylystyń bógde elementterine jol bermeý jáne onyń biregeiligin saqtaý kiredi eken.
Zań jobasy Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 27 qyrkúiektegi Túrkistan oblysyna saparynyń qorytyndysy boiynsha bergen tapsyrmasyna jáne 2023 jylǵy 10 sáýirdegi qararyna sáikes ázirlendi.
Aita keteiik, Túrkistan elimizdegi adam sany qarqyndy ósip kele jatqan, negizinen jastardan quralǵan aimaq. 2017–2023 jyldary Túrkistan qalasyndaǵy halyq sany 160-tan 220 myń adamǵa deiin, iaǵni 28%-ǵa ósken.
