فوتو:qazaqgeography.kz
بٷگٸن پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە «تٷركٸستان قالاسىنىڭ ەرەكشە مەرتەبەسٸ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ تانىستىرىلىمى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
4 تاراۋدان 15 باپتان تۇراتىن زاڭ جوباسى تٷركٸستان قالاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رۋحاني-مەدەني جەنە تاريحي ورتالىعى رەتٸندەگٸ ەرەكشە مەرتەبەسٸن ايقىندايتىن قۇقىقتىق نەگٸزدەردٸ بەلگٸلەيدٸ.
زاڭ اياسىندا تۋريستٸك قىزمەتكە جەردەمدەسۋ مەسەلەلەرٸن رەتتەۋ جەنە ونى دامىتۋ ٷشٸن قولايلى جاعدايلار جاساۋ, تۋريستٸك ورىنداردىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن كٶلٸك جەنە ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى بەيٸمدەۋ قاراستىرىلعان. تٷركٸستاننىڭ تۋريستٸك مٷمكٸندٸگٸ كٶتەرٸلسە جەنە قالاعا ەرەكشە مەرتەبە بەرٸلسە حالىقتىڭ تۇرمىسى قالاي ٶزگەرەدٸ? جۇمىسسىزدىق مەسەلەسٸ شەشٸلە مە? بۇل تۋرالى ULT.KZ تٸلشٸسٸنە قر ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ باۋىرجان وماربەكوۆ ايتىپ بەردٸ.
«وسى زاڭ جوباسىن دايىنداپ باستاعان كەزدە بٸز ساراپتاما جاسادىق. تٷركٸستان جالپى 2018 جىلى وبلىس ورتالىعى بولعاننان باستاپ, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتى قالاي ٶزگەردٸ? بٸرٸنشٸدەن حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى جەتپٸستەن جەتپٸس ٷش جارىمعا دەيٸن ٶستٸ. ياعني مۇنى ورتاق ستاتيستيكادا ٶتە جاقسى كٶرسەتكٸش دەپ ايتا الامىن. شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەردٸڭ سانى 2018 جىلى 10 مىڭ بولسا, قازٸر 22 مىڭ, بۇدان ەكٸ ەسەدەن اسا ٶسٸپ وتىرعانىن كٶرۋگە بولادى. شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸڭ ٶسكەنٸ بيۋدجەتكە دە ٶز ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. ياعني قالانىڭ ٶزٸندٸك تابىسى تٷركٸستان قالاسى وبلىس ورتالىعى بولىپ بەكٸتٸلگەن كەزدە 3,1 ملرد. تەڭگە بولعان, ال قازٸر 32 ملرد. تەڭگە بولىپ وتىر. ياعني ون ەسەگە ٶسكەنٸن كٶرەمٸز. بۇل سول كەزدەگٸ ساياسي شەشٸمنٸڭ دۇرىستىعىنان. سونىمەن قاتار, تٷركٸستان تەك قانا وبلىس ورتالىعى ەمەس, ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىسى ەشقانداي ٶزگەرمەستەن, جالپى ەلدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-رۋحاني, تاريحي ورتالىعى رەتٸندە تانىلۋى ماڭىزدى بولىپ وتىر. مەن ويلايمىن, ول قالانىڭ بەدەلٸ مەن تانىمالدىعىن كٶتەرەدٸ جەنە سونىڭ ەسەبٸنەن ٸشكٸ جەنە سىرتقى تۋريزم دامىپ, كەلۋشٸلەر سانى ارتادى. سۇرانىس بار جەردە ۇسىنىس تا ارتادى, ياعني وسى سالاعا قاجەتتٸ ينفروقۇرىلىمدار جەتٸلٸپ, شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸڭ سانى ارتىپ, زاۋىتتار مەن فابريكالاردىڭ سالىنۋىنا ىقپال ەتەدٸ. مەنٸڭشە, جالپى بارلىعىنىڭ مۋلتيپليكاتيۆتٸك ەسەرٸ بٸرٸنەن بٸرٸنە جالعاسىپ كەتەدٸ دەپ ويلايمىن», -دەيدٸ تٸلشٸسٸنە قر ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ باۋىرجان وماربەكوۆ.
ۆيتسە-مينيستردٸڭ سٶزٸنشە تٷركٸستان قالاسىنا ەرەكشە مەرتەبە بەرۋ بارلىق سالانى قامتۋ دەگەن سٶز ەمەس. الايدا وسى زاڭ اياسىندا تٷركٸستان وبلىسىنداعى قولٶنەرشٸلەر مەن كەسٸپكەرلەرگە پايدالى تۇستارى دا بار دەپ وتىر.
«تٷركٸستاندىق قولٶنەرشٸرەدٸڭ بەلگٸلٸ بٸر شىعىندارىن 25-30 پايىزعا دەيٸن ٶتەپ بەرۋ وسى زاڭ اياسىندا قاراستىرىلعان. تٷركٸستانعا سالىنىپ جاتقان ينۆەستيتسييالاردىڭ جەنە تٷركٸستاندا جۇمىس ٸستەپ جاتقان كەسٸپكەرلەردٸڭ شىعىندارىنان 10 پايىزىن ٶتەپ بەرۋ قاراستىرىلعان. ياعني تۋريزم سالاسىنداعى شىعىندار ەرينە ٷلكەن بولادى. قوناقٷيلەر سالۋ, مەيرامحانالار سالۋ دەگەن سيياقتى... سول شىعىنداردىڭ بٸر بٶلٸگٸن ٶتەگەن كەزدە كەسٸپكەرلەرگە بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە سەزٸنەرلٸكتەي جەڭٸلدٸك بولادى دەپ ويلايمىن», -دەيدٸ باۋىرجان وماربەكوۆ.
زاڭ جوباسىنىڭ نەگٸزگٸ نوۆەللالارىنىڭ ٸشٸندە تٷركٸستان قالاسىنىڭ ارحەولوگييا ەسكەرتكٸشتەرٸنٸڭ رەزەرۆاتىن قۇرۋ; ۇلتتىق قولٶنەر سالاسىنداعى شەبەرلەرٸنٸڭ شىعىندارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن بيۋدجەتتەن ٶتەۋ. (قازٸرگٸ ۋاقىتتا قالادا 30-دان استام قولٶنەرشٸلەر جۇمىس ٸستەيدٸ ەكەن. ٶتەماقى مٶلشەرٸ 10%-دان 25%-عا دەيٸن ٶزگەرەدٸ. جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن شىعىنداردى ٶتەۋ 88,5 ملن تەڭگەنٸ (جىل سايىنعى نەگٸزدە) تالاپ ەتەدٸ). سونىمەن قاتار, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸنٸڭ اينالاسىنداعى قۇرىلىستى شەكتەۋ, قۇرىلىستىڭ بٶگدە ەلەمەنتتەرٸنە جول بەرمەۋ جەنە ونىڭ بٸرەگەيلٸگٸن ساقتاۋ كٸرەدٸ ەكەن.
زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 27 قىركٷيەكتەگٸ تٷركٸستان وبلىسىنا ساپارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بەرگەن تاپسىرماسىنا جەنە 2023 جىلعى 10 سەۋٸردەگٸ قارارىنا سەيكەس ەزٸرلەندٸ.
ايتا كەتەيٸك, تٷركٸستان ەلٸمٸزدەگٸ ادام سانى قارقىندى ٶسٸپ كەلە جاتقان, نەگٸزٸنەن جاستاردان قۇرالعان ايماق. 2017–2023 جىلدارى تٷركٸستان قالاسىنداعى حالىق سانى 160-تان 220 مىڭ ادامعا دەيٸن, ياعني 28%-عا ٶسكەن.
