Búgin Túrkistanda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynyń Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyq jónindegi keńesiniń mereitoilyq, 35-shi otyrysynyń resmi ashylýy ótti.
Is-sharany QR Densaýlyq saqtaý ministrligi jáne Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynyń Atqarýshy komiteti uiymdastyrdy.
Is-shara 1992 jylǵy 26 maýsymda qurylǵan keńes sheńberinde TMD – ǵa qatysýshy memleketterdiń ózara is-qimylynyń 30 jyldyǵy belgisimen ótýde. Dostastyqtyń 10 eli – Armeniia, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Moldova, Resei, Tájikstan, Túrikmenstan, Ózbekstan jáne Ýkraina halyq densaýlyǵyn saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoidy.
Bul otyrys 2022 jyly Qazaqstan Respýblikasynyń TMD-ǵa tóraǵalyǵy sheńberinde ótkiziledi.
Is-sharaǵa TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń densaýlyq saqtaý ministrleri, bas memlekettik sanitariialyq dárigerleri, Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń Eýropalyq óńirlik biýrosynyń direktory H.Klýge, sondai-aq TMD Atqarý komitetiniń ókilderi qatysady. TMD-nyń 8 elinen barlyǵy 70-ke jýyq qatysýshy.
Otyrysty ashqan QR Densaýlyq saqtaý ministri Ajar Ǵiniiat 2022 jyly Qazaqstan Respýblikasy Belarýs Respýblikasy men Qyrǵyz Respýblikasynyń teń tóraǵalyǵy janyndaǵy TMD densaýlyq saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyq jónindegi Keńeske, Keńes músheleriniń, bazalyq uiymdar men komissiialar basshylarynyń, sondai-aq TMD Atqarýshy komitetiniń belsendi qoldaýyna tóraǵalyq etkenin atap ótti. Aǵymdaǵy jyly Keńes aiasynda 24-ten astam is-shara ótkizilip, 100-den astam másele qaraldy.
Keńestiń halyqaralyq yntymaqtastyǵy meditsinalyq ǵylym men praktikanyń ózekti máselelerin sheshýde úkimetaralyq uiymdardyń, jekelegen meditsinalyq mekemeler men mamandardyń kúsh-jigerin biriktirý maqsatynda Densaýlyq saqtaý men meditsina ǵylymy problemalarynyń keń spektrin qamtityny jón. Bizdiń halyqaralyq áriptesterimiz dástúrli túrde Parlamentaralyq assambleia, DDSU, IýNESKO, EEK jáne TMD-nyń basqa da uiymdary bolyp tabylady.
Sondai-aq, ol Keńestiń COVID-19-ǵa qarsy is-qimyl, týberkýlezdiń taralýy, infektsiialyq qaterlerge qarsy kúrestiń biryńǵai óńirlik júiesin qalyptastyrý, onkologiialyq patologiiasy, qant diabeti bar patsientterge meditsinalyq kómek kórsetýdi uiymdastyrý, transfýziologiialyq kómekti damytý jáne elektrondyq densaýlyq saqtaýdy damytýdaǵy jumysynyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Sonymen qatar, A.Ǵiniiat COVID-19-ǵa qatysty jaǵdai elektrondyq densaýlyq saqtaý men telemeditsinalyq kommýnikatsiialardy damytý boiynsha ózara is-qimyl týraly sheshimniń durystyǵyn rastaǵanyn tilge tiek etti.
«Elektrondyq densaýlyq saqtaýdy damytý jaqyn bolashaqqa arnalǵan strategiialyq maqsat bolyp tabylady. Osyǵan bailanysty elektrondyq densaýlyq saqtaýdyń ulttyq júielerin odan ári damytý jáne TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń transshekaralyq ózara is-qimylyn qamtamasyz etý máseleleriniń ózektiligi, onyń ishinde telemeditsinalyq konsýltatsiia júrgizý bóliginde erekshe mánge ie bolady», - dep tolyqtyrdy QR DSM basshysy.
Elektrondyq densaýlyq saqtaýdyń ulttyq júielerin integratsiialaý máseleleri jónindegi jumys toby 2002 jyly TMD-ǵa qatysýshy memleketterde telemeditsinalyq tehnologiialardy qoldana otyryp, meditsinalyq kómekti uiymdastyrý jáne kórsetý kezinde quqyqtyq retteý men baǵdarlamalyq – tehnikalyq múmkindikterge salystyrmaly taldaý júrgizdi.
Osy taldaýdyń nátijeleri boiynsha keńes odan ári yntymaqtastyqty qandai baǵyt boiynsha damytý kerektigin aiqyndaýy qajet.
«Qurmetti keńes músheleri, komissiialardyń, bazalyq uiymdar men jumys toptarynyń qurmetti basshylary, sizderdiń qoldaýlaryńyz ben birlesken kúsh-jigerińizdiń arqasynda biylǵy jyly biz birqatar máselelerdi sheship, Dostastyq memleketteri azamattarynyń densaýlyǵy úshin nátijeli jumys jasai aldyq!» - dep qorytyndylady A.Ǵiniiat.
Sondai-aq otyrys barysynda qatysýshy elderdiń tiisti vedomstvolarynyń ókilderi quttyqtaý sóz sóiledi, olardyń ishinde Armeniia densaýlyq saqtaý ministriniń orynbasary Artak Djýmaian, Belarýs Densaýlyq saqtaý ministrliginiń Meditsinalyq kómekti uiymdastyrý bas basqarmasy basshysynyń orynbasary – mamandandyrylǵan meditsinalyq kómek basqarmasynyń bastyǵy Tatiana Sanýkevich, Qyrǵyzstannyń densaýlyq saqtaý ministri Gúlnara Baatyrova, Ózbekstannyń densaýlyq saqtaý ministri Behzod Mýsaev, Reseidiń Densaýlyq saqtaý ministriniń orynbasary Mihail Mýrashko, Tájikstan Densaýlyq saqtaý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministriniń orynbasary Abdýholik Amirzoda.
Is-shara barysynda qatysýshylar qant diabetiniń, onkologiialyq aýrýlardyń aldyn alý jáne emdeý, týberkýlezdiń taralýynyń aldyn alý boiynsha yntymaqtastyq máselelerin talqylaidy dep josparlanýda.
Otyrys aiasynda kóptegen suraqtar COVID-19-ǵa qatysty taqyryptarǵa arnalady, olar: koronavirýstyń órshýi kezindegi psihikalyq densaýlyq jáne psihoáleýmettik qoldaý, pandemiia kezinde patsientterge meditsinalyq kómek kórsetý kezinde meditsinalyq qyzmetkerlerdiń emotsionaldy kúizelisi, sondai-aq COVID-19-ben aýyratyn naýqastardaǵy psihikalyq buzylýlardyń aldyn alý, diagnoz qoiý, emdeý jáne qalpyna keltirý.
Otyrysta sondai-aq ulttyq qan qyzmetterin uiymdastyrý jáne olardyń jumys isteýi, TMD aimaǵynda turaqty damý maqsattaryn oryndaý, infektsiialyq emes aýrýlardyń aldyn alý jáne emdeý, tsifrlyq densaýlyq saqtaý men telemeditsinany damytý, sondai-aq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kadrlyq áleýetti arttyrý jáne t.b. máselelerdi talqylaý josparlanýda.
Sonymen qatar, otyrysta 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan Ortalyq Aziiadaǵy densaýlyq pen ál-aýqatty qoldaýdyń Jol kartasy tanystyrylady.
Aita keteri, forým aiasynda QR Densaýlyq saqtaý ministri Ajar Ǵiniiat ózbek áriptesi Behzod Musaevpen ekijaqty kezdesý ótkizip, onyń barysynda 2023 jylǵa deiin densaýlyq saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń negizgi baǵyttaryn damytý boiynsha Jol kartasyna qol qoiyldy.
Budan ári otyrysqa qatysýshylar DDSU-nyń Eýropalyq óńirlik biýrosynyń direktory Hans Klýge jáne TMD-ǵa qatysýshy memleketter delegatsiialarynyń basshylary atynan «TMD elderinde densaýlyq saqtaý qyzmetkerleri úshin yntalandyratyn jumys ortasyn qurý jáne janý problemasyn sheshý» taqyrybyndaǵy tok-shoýǵa qatysty.
