Foto: okg.kz
Memleket tarapynan akvaósirýdi sýbsidiialaý balyq sharýashylyǵyn damytýǵa oń yqpalyn tigizýde. Oblysta jasandy jolmen balyq ósirý salasynyń áleýeti óte joǵary. Óńirde taýarly balyq ósirýmen 224 kásipkerlik sýbektisi ainalysady, dep habarlaidy Ult.kz.
Jýyrda oblystyq tabiǵi resýrstar jáne tabiǵatty paidalanýdy retteý basqarmasy basshysynyń orynbasary Aqjaiyq Hametova, basqarmanyń bas mamany Abai Sádirqoja Shardara aýdanynda jańadan ashylǵan balyq sharýashylyqtaryna arnaiy baryp, sharýalarǵa memlekettik baǵdarlamanyń tiimdiligin, «Aýyl amanaty» jobasy arqyly qandai kómek kórsetiletinin aityp, sýbsidiia alý boiynsha túsindirme jumystaryn júrgizdi.
Ótken jyldan beri oblys aýmaǵynda 110-ǵa jýyq balyq ósirý sharýashylyǵy ashylyp, jumystaryn bastap ketti. Biyl 7000 tonna taýarly balyq ósirý josparlanyp otyr. Birinshi jartyjyldyqta 1345 tonna balyq óndirildi. Al, akvaósirýge jergilikti biýdjetten 500 mln. teńge qaraldy. Budan bólek, investitsiialyq salymdardy sýbsidiialaýǵa respýblikalyq biýdjetten 237,5 mln. teńge qarastyrylǵan. «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń balyq sharýashylyǵyn damytý baǵyty boiynsha ótken jyly 24 kásipkerge 168,9 mln. teńge jeńildetilgen nesie berilgen. Búginde jergilikti atqarýshy organdar balyq sharýashylyǵy inspektsiiasymen birlesip, jasandy balyq ósirýge qyzyǵýshylyq tanytýshylarǵa sharýashylyq qurý algoritmin túsindirý jumystary júrgizilýde, – dedi basqarmanyń bas mamany Abai Sádirqojauly.
Basqarma qyzmetkerleri memlekettik baǵdarlama aiasynda sýbsidiia alyp, balyq sharýashylyǵyn órkendetýge óz úlesterin qosyp júrgen kásipkerlerdiń jumysymen tanysty. Solardyń biri – Turysbekov aýyldyq okrýgindegi «Móldir» sharýa qojalyǵy. 10 gektar bolatyn toǵanda balyq ósiretin sharýa qojalyǵy byltyr qurylǵan. Qazirgi tańda onda 6 jasandy kól jumys istep tur. Jaqynda taǵy 4 jasandy kól ashylady dep kútilýde. Kólderdiń árqaisysy 1 gektar aýmaqty alyp jatyr. Ár gektardan 10 tonnaǵa deiin balyq alýǵa múmkinshilik bar, demek jylyna 100 tonna balyq ósirýge qaýqarly. Munda tuqy, aq amýr, sazan sekildi balyq túrleri ósiriledi. Onda óndiriletin balyq ónimderi Shymkent qalasyndaǵy meiramhanalarǵa jóneltilýde. Sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Bekarystanáli Súiinbai ótken jyly bes seriktes birigip, «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aiasynda memleketten 30 mln. teńgege jýyq nesie alyp, balyq ósirýdi bastaǵanyn aitady. Balyq ónimderin bolashaqta Qazaqstannyń kez kelgen oblysy men shetelderge eksporttaýdy josparlap otyrǵanyn da jetkizdi.
Shardaradaǵy «Álibai» sharýa qojalyǵy da ótken jyly «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aiasynda 2,5 paiyzdyq jeńildetilgen nesie alyp, jasandy kól qazyp, balyq sharýashylyǵyn qolǵa alǵan. Kásip iesiniń aitýynsha, aýdanda balyqty óńdep, eksporttaýmen ainalysatyn «Hamit» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperativi bar. Osy mekemeniń balyq sharýashylyǵyn damytýdy úiretetin oqytý kýrsyna baryp, bilim alyp, tájiribe jinaǵan.
– Byltyr 2,8 gektar jer telimindegi toǵanǵa 15 myń dana shabaq jiberildi. Odan 17 tonnaǵa jýyq taýarly balyq alsaq, biyl odan da kóp balyq alýdy josparlap otyrmyz. Búginde jasandy kólderdiń sanyn kóbeitý maqsatynda jumystar atqarylýda. Atap aitqanda, 6 gektar aýmaqta jasandy 3 kóldi qazý jumystary júrgizilýde. Ol tolyq iske qosylǵan soń jyldyq qýattylyqty 100 tonnaǵa jetkizemiz dep otyrmyz, – dedi Asan Álibaev.
Aita ketsek, balyq ósirýmen ainalysqysy keletin azamattar «Shardara balyq mektebinde» tájiribe jinap, kooperativ ókilderimen seriktes bola alady. Túrkistan oblysyndaǵy balyq sharýashylyǵyn úiretetin mektepke elimizdiń túrli aimaqtarynan keletin kásipkerlerdiń qatary jyldan-jylǵa kóbeiýde. Máselen, byltyr aýdanda ornalasqan «Hamit» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperativin 100-ge jýyq kásipker támamdaǵan bolsa, biyl 60 kásipker bilim alýda. Jalpy, Shardara aýdany boiynsha 33 balyq ósirýshi kásipker tirkelgen. Olar 951,35 tonna balyq ósirgen.
Aita keteiik, oblys ákimi Darhan Satybaldynyń tapsyrmasymen «Balyq sharýashylyǵyn damytýdyń óńirlik 2021-2030 jyldarǵa arnalǵan arnaiy baǵdarlamasy» bekitilgen. Iaǵni 2030 jylǵa deiin, 10 jyl ishinde taýarlyq balyq ósirý kólemin 20 myń tonnaǵa, balyq ónimderi eksportyn 7 myń tonnaǵa, qaita óńdeý kásiporyndarynyń júktemesin 100%-ǵa deiin kóterý kózdelip otyr.
