Jyrtqyshtardyń tym kóbeiip ketkenin jurt ańdardy aýlaýǵa tiis mamandardyń sylbyr jumysymen bailanystyrady. Usaq maldy aitpaǵanda, toǵaiǵa kirgen jylqy men siyr qaityp jatqan joq deidi turǵyndar. Biraq jaýaptylardyń óz ýáji bar, dep habarlaidy "Ult aqparat" KTK telearnasyna silteme jasap.
Syrdariia ózeniniń boiynda qasqyr men shibóri qaptaǵan. Basqa jaiylym jer joq bolǵan soń jurt amalsyz jiberedi. Biraq kirgen mal túgel qaitpaidy eken. Jarty jylda 23 jylqysyn jyrtqyshtarǵa jem qylǵan Rysbai Ábdihalyqov kóktemde tól alýymyz ekitalai dep otyr.
“Tól ala almaimyz. Maldyń ózin tappai qalamyz. Ár alty aida 23 bastan ketse, maldyń ósip-ónýine esh múmkindik joq. Mal bolǵanda jylqy ǵoi. Úlkendi-kishili. Eki jasar men segiz ailyq arasynda”,- deidi ol.
Toǵaidyń irgesindegi aýyldarda shibóriler emin-erkin júretin bolǵan. Jyrtqysh ańnyń basynǵany sondai aýladaǵy ittiń asyn jep ketken kezderi bolǵan. Sondyqtan qas qaraia ájethanaǵa toptanyp shyǵady. Nurman Halyqov balalaryna alańdaitynyn tilge tiek etti.
“Bala-shaǵany syrtqa shyǵarý múmkin emes. Shibóriniń adamǵa shabatyny bar. Kishkentai bala jalǵyz júrse qaýipti. Óitkeni shibóri jalǵyz júrmeidi, top-top bolyp júr. Eresek adamǵa da shabady",- dedi ol.
Máselen, birer kún buryn ǵana turǵyndar Kókmardan aýylyndaǵy balabaqshanyń mańynan bir shibórini jabylyp júrip óltirgen. Tipti videoǵa túsirip ákimdikke de joldapty.
"Balabaqsha men meshittiń janynda shibóriler júrgen. Ainalasynyń bári úi",- deidi Nurman Halyqov.
Negizinen malmen kúneltip otyrǵan Otyrar aýdanynyń kei turǵyndary ańǵa talana bergen soń, malynyń bárin satyp jibergen. Endi taýyq pen iti jem bolmas úshin qorasyn qymtap álek.
“Túnde de, kúndiz de shibóriler torýyldap júr.Tesik-tesikti qymtap qoidyq. Maldan mal qoimaidy”,- dedi turǵyn.
Maly jyrtqyshtarǵa jem bop jatqan jurt onymen kúrese almaitynyn aitady. Sebebi neken-saiaq adamǵa ǵana myltyq ustaýǵa ruqsat berilgen. Onyń ózinde tek eki-úsh ańdy atýǵa bolady. Áitpese qyrýar aiyppul salynady eken. It-qustyń kózin joiýshylardy memlekettik satyp alý arqyly utqyzǵaly shibóri men qasqyr qaptapty. Jyrtqyshtarmen kúresýge tiis mamandar ań aýlaýmen emes, esep jabýmen álek deidi. Erǵali Mahanov tender utyp alǵandar atyp alǵan bir shibórini birneshe jerge súirep fotoǵa túsirip, jalǵan esep berip otyrǵanyn aitady.
“Úsh jyl buryn kórdim. Bir shibórini atyp alǵan, 4-5 jerge fotoǵa túsirip, ketip qaldy. Biz ataiyn desek, orman sharýashylyǵy jaǵynda ustalsań, 180 myń aiyppul tóletedi. Jai ǵana myltyqty atpai-aq qabynan shyǵarsań, aiyppul tóleisiń”,- dedi ol.
Túrkistan oblysy orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúniesi aýmaǵy inspektsiiasynyń bólim basshysy Baqyt Musaliev jyrtqyshtardy joiýdy tenderge salý birneshe jyl buryn bolǵan dep otyr. Sońǵy birer jylda myltyq ustaýǵa ruqsatty avtomattandyrylǵan arnaiy baza beredi. Áýesqoilar bolmasa, jyrtqyshtardy qyratyn arnaiy kásibi mamandar joq deidi.
“Biyl 856 shibóri, 312 bas qasqyrdy atýǵa ruqsat berildi. 485 adamda osyndai ruqsat bar. Byltyrdan az. Alaida mundai jumys úsh-tórt ret uiymdastyryldy,”,- dedi ol.
Orman sharýashylyǵynda jyrtqyshtardyń esebi de bar eken. Sol esep boiynsha ońtústikte 800-den astam qasqyr men 14 myńǵa jýyq shibóri bar. Al onyń sanyn azaitýda birer kúnde ruqsaty bar ańshylardy jumyldyrý jumysyn bastaǵaly otyr.
