جىرتقىشتاردىڭ تىم كٶبەيٸپ كەتكەنٸن جۇرت اڭداردى اۋلاۋعا تيٸس مامانداردىڭ سىلبىر جۇمىسىمەن بايلانىستىرادى. ۇساق مالدى ايتپاعاندا, توعايعا كٸرگەن جىلقى مەن سيىر قايتىپ جاتقان جوق دەيدٸ تۇرعىندار. بٸراق جاۋاپتىلاردىڭ ٶز ۋەجٸ بار, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" كتك تەلەارناسىنا سٸلتەمە جاساپ.
سىردارييا ٶزەنٸنٸڭ بويىندا قاسقىر مەن شيبٶرٸ قاپتاعان. باسقا جايىلىم جەر جوق بولعان سوڭ جۇرت امالسىز جٸبەرەدٸ. بٸراق كٸرگەن مال تٷگەل قايتپايدى ەكەن. جارتى جىلدا 23 جىلقىسىن جىرتقىشتارعا جەم قىلعان رىسباي ەبدٸحالىقوۆ كٶكتەمدە تٶل الۋىمىز ەكٸتالاي دەپ وتىر.
“تٶل الا المايمىز. مالدىڭ ٶزٸن تاپپاي قالامىز. ەر التى ايدا 23 باستان كەتسە, مالدىڭ ٶسٸپ-ٶنۋٸنە ەش مٷمكٸندٸك جوق. مال بولعاندا جىلقى عوي. ٷلكەندٸ-كٸشٸلٸ. ەكٸ جاسار مەن سەگٸز ايلىق اراسىندا”,- دەيدٸ ول.
توعايدىڭ ٸرگەسٸندەگٸ اۋىلداردا شيبٶرٸلەر ەمٸن-ەركٸن جٷرەتٸن بولعان. جىرتقىش اڭنىڭ باسىنعانى سونداي اۋلاداعى يتتٸڭ اسىن جەپ كەتكەن كەزدەرٸ بولعان. سوندىقتان قاس قارايا ەجەتحاناعا توپتانىپ شىعادى. نۇرمان حالىقوۆ بالالارىنا الاڭدايتىنىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
“بالا-شاعانى سىرتقا شىعارۋ مٷمكٸن ەمەس. شيبٶرٸنٸڭ ادامعا شاباتىنى بار. كٸشكەنتاي بالا جالعىز جٷرسە قاۋٸپتٸ. ٶيتكەنٸ شيبٶرٸ جالعىز جٷرمەيدٸ, توپ-توپ بولىپ جٷر. ەرەسەك ادامعا دا شابادى",- دەدٸ ول.
مەسەلەن, بٸرەر كٷن بۇرىن عانا تۇرعىندار كٶكماردان اۋىلىنداعى بالاباقشانىڭ ماڭىنان بٸر شيبٶرٸنٸ جابىلىپ جٷرٸپ ٶلتٸرگەن. تٸپتٸ ۆيدەوعا تٷسٸرٸپ ەكٸمدٸككە دە جولداپتى.
"بالاباقشا مەن مەشٸتتٸڭ جانىندا شيبٶرٸلەر جٷرگەن. اينالاسىنىڭ بەرٸ ٷي",- دەيدٸ نۇرمان حالىقوۆ.
نەگٸزٸنەن مالمەن كٷنەلتٸپ وتىرعان وتىرار اۋدانىنىڭ كەي تۇرعىندارى اڭعا تالانا بەرگەن سوڭ, مالىنىڭ بەرٸن ساتىپ جٸبەرگەن. ەندٸ تاۋىق پەن يتٸ جەم بولماس ٷشٸن قوراسىن قىمتاپ ەلەك.
“تٷندە دە, كٷندٸز دە شيبٶرٸلەر تورۋىلداپ جٷر.تەسٸك-تەسٸكتٸ قىمتاپ قويدىق. مالدان مال قويمايدى”,- دەدٸ تۇرعىن.
مالى جىرتقىشتارعا جەم بوپ جاتقان جۇرت ونىمەن كٷرەسە المايتىنىن ايتادى. سەبەبٸ نەكەن-ساياق ادامعا عانا مىلتىق ۇستاۋعا رۇقسات بەرٸلگەن. ونىڭ ٶزٸندە تەك ەكٸ-ٷش اڭدى اتۋعا بولادى. ەيتپەسە قىرۋار ايىپپۇل سالىنادى ەكەن. يت-قۇستىڭ كٶزٸن جويۋشىلاردى مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ ارقىلى ۇتقىزعالى شيبٶرٸ مەن قاسقىر قاپتاپتى. جىرتقىشتارمەن كٷرەسۋگە تيٸس ماماندار اڭ اۋلاۋمەن ەمەس, ەسەپ جابۋمەن ەلەك دەيدٸ. ەرعالي ماحانوۆ تەندەر ۇتىپ العاندار اتىپ العان بٸر شيبٶرٸنٸ بٸرنەشە جەرگە سٷيرەپ فوتوعا تٷسٸرٸپ, جالعان ەسەپ بەرٸپ وتىرعانىن ايتادى.
“ٷش جىل بۇرىن كٶردٸم. بٸر شيبٶرٸنٸ اتىپ العان, 4-5 جەرگە فوتوعا تٷسٸرٸپ, كەتٸپ قالدى. بٸز اتايىن دەسەك, ورمان شارۋاشىلىعى جاعىندا ۇستالساڭ, 180 مىڭ ايىپپۇل تٶلەتەدٸ. جاي عانا مىلتىقتى اتپاي-اق قابىنان شىعارساڭ, ايىپپۇل تٶلەيسٸڭ”,- دەدٸ ول.
تٷركٸستان وبلىسى ورمان شارۋاشىلىعى جەنە جانۋارلار دٷنيەسٸ اۋماعى ينسپەكتسيياسىنىڭ بٶلٸم باسشىسى باقىت مۇساليەۆ جىرتقىشتاردى جويۋدى تەندەرگە سالۋ بٸرنەشە جىل بۇرىن بولعان دەپ وتىر. سوڭعى بٸرەر جىلدا مىلتىق ۇستاۋعا رۇقساتتى اۆتوماتتاندىرىلعان ارنايى بازا بەرەدٸ. ەۋەسقويلار بولماسا, جىرتقىشتاردى قىراتىن ارنايى كەسٸبي ماماندار جوق دەيدٸ.
“بيىل 856 شيبٶرٸ, 312 باس قاسقىردى اتۋعا رۇقسات بەرٸلدٸ. 485 ادامدا وسىنداي رۇقسات بار. بىلتىردان از. الايدا مۇنداي جۇمىس ٷش-تٶرت رەت ۇيىمداستىرىلدى,”,- دەدٸ ول.
ورمان شارۋاشىلىعىندا جىرتقىشتاردىڭ ەسەبٸ دە بار ەكەن. سول ەسەپ بويىنشا وڭتٷستٸكتە 800-دەن استام قاسقىر مەن 14 مىڭعا جۋىق شيبٶرٸ بار. ال ونىڭ سانىن ازايتۋدا بٸرەر كٷندە رۇقساتى بار اڭشىلاردى جۇمىلدىرۋ جۇمىسىن باستاعالى وتىر.
