Foto: Gov.kz.
Túrkistan oblysyna QR Aýyl sharýashylyǵy ministri Aidarbek Saparov jumys saparymen kelip, Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldymen birge aýdandardy aralap, sharýalarmen kezdesti, dep habarlaidy «Ult aqparat».
Ministrge Ordabasy, Arys jáne Shardara aýdandarynda júzege asyp jatqan iri jobalar tanystyryldy. Oblys ákimi óńirde júzege asyrylyp jatqan jobalardy tanystyryp, sý únemdeý tehnologiiasyn engizý, aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeýge basymdyq berilip jatqanyn jetkizdi.
Óńirde aldaǵy 5 jylda sý únemdeý tehnologiialaryn 216 myń gektarǵa jetkizip, sýarmaly alqaptardyń 40 paiyzyna endirý josparlanǵan. Búginde sý únemdeý tehnologiialary 50 myń gektarǵa endirildi. Sýarý tehnologiialardyń qoljetimdiligin arttyrý úshin, «BNK Group», «Turan sý» sekildi 3 jergilikti kásiporyn iske qosyldy. Nátijesinde, osy kásiporyndar arqyly sý únemdeý tehnologiialarymen oblys jáne kórshiles óńirler tolyq qamtamasyz etiledi.
Túrkistan oblysynda jyl saiyn oblysta 100 myń gektarǵa maqta daqyly egilip, 300 myń tonnadan astam ónim jinalady. Oblysta «aq altynnyń» elitalyq sorttaryn ósirýdi jáne shikizatty tereń óńdeýdi qamtityn maqta- toqyma klasterin qurý qolǵa alyndy. Jobany iske asyrý 141 mlrd. teńge investitsiia tartýǵa jáne maqta ónimdiligin 2,5 ese artýyna múmkindik beredi. 4 myń adam turaqty jumyspen qamtylady.
Biyl tájiribe negizinde jańa ádispen 2 myń gektarǵa egilgen maqta daqyly (sýdy, energiiany, eńbek resýrstaryn jáne mineraldy tyńaitqyshtardy únemdei otyryp) 60 tsentnerden ónim alýǵa múmkindik berip otyr. Bul óńirdiń ortasha kórsetkishinen 2,5 esege joǵary. Jalpy óńirde maqta sharýashylyǵyn damytý boiynsha 2027 jylǵa deiin 9 maqta klasterin qurý kózdelýde. Jobany tolyq iske asyrý nátijesinde maqta baǵasyna táýeldilik tolyǵymen joiylady.
QR Aýyl shaýrashylyǵy ministri men oblys ákimi Arys qalasynda bolyp, sharýalarmen pikir almasty. Arysta maqta sharýashylyǵyn damytý isi bastaldy. «Túrkistan maqta agroónerkásip kesheni» JShS biyl qolǵa alǵan jobaǵa 4,3 mlrd. teńge investitsiia tartylǵan. 1600 gektar jerde júzege asatyn joba arqyly 9000 tonna ónim alynady dep kútilýde. 40 adam turaqty jumyspen, 120 turǵyn maýsymdyq jumyspen qamtylǵan. Munda zamanaýi tamshylatyp sýarý tehnologiialary qoldanylyp, joǵary surypty maqta ósiriledi.
Jumys sapary Shardara aýdanynda jalǵasyn tapty. Búginde Alataý aýyldyq okrýginde ornalasqan «International company of Cotton» JShS-inde maqta talshyǵy shyǵarylady. Atalǵan jobaǵa 5475,0 mln. tenge investitsiia tartylǵan. Jylyna 60 myń tonna ónim shyǵaratyn zaýytta 200 adam jumyspen qamtylǵan. Ónimderiniń basym bóligi QHR-ǵa eksporttalady.
Sharýalarmen kezdesý barysynda QR Aýyl sharýashylyǵy ministri Aidarbek Saparov sý únemdeý tehnologiialaryna kóshý mańyzdy ekenin aitty. Sharýalarǵa osy baǵytta jumys júrgizý jóninde usynysyn jetkizdi. Memlekettik qoldaýlardy túsindirdi. Aimaqtyń maqta klasteri, aýyl sharýashylyǵyn damytýda múmkindigi joǵary ekenin aityp, bastamalarǵa oń baǵasyn berdi. Sharýalardyń barlyq suraqtaryna jaýap berip, kelesi jyly aýyl sharýashylyǵyn jeńildetilgen qarjylandyrý kólemin 900 mlrd. teńgege deiin ulǵaitý josparlanyp otyrǵanyn, onyń alǵashqy 100 mlrd. teńgesi biylǵy jeltoqsan aiynda daiyn bolatynyn aitty. Aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn jylyna 8-10%-ǵa deiin jańartý maqsatyna qol jetkizý úshin aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń lizingige keminde 200 mlrd teńge bólý josparlanýda.
Oblys ákimi Darhan Satybaldy kanaldardy tazalaý, maqta klasterin damytýǵa qoldaý kórsetilip jatqanyn, sharýalar da óz mindetterin sapaly oryndaýy tiis ekenine toqtaldy. Sý únemdeý tehnologiiasyn engizý arqyly ǵana sý tapshylyǵy máselesi sheshiletinin atap ótti. Salyq mádenietin kóterý, aimaqtyń tazalyǵyna mán berý máselesi de nazarda bolýy tiistigin aitty. Kezdesýde sharýalar tarapynan da usynystar aitylyp, olar baqylaýǵa alyndy.
Jumys sapary aiasynda ministrge sondai-aq Ordabasy aýdanyndaǵy «Adelia» sharýa qojalyǵynyń jetistikteri tanystyryldy. Elimizdegi úlken jylyjailardyń biri jylyna 6 myń tonna kókónis shyǵarady. Jer aýmaǵy – 16 gektar. Ministr jylyjai sharýashylyǵynda Túrkistan óńiriniń áleýeti joǵary ekenin aityp, osy baǵyttaǵy jumysty jandandyra túsý kerektigin jetkizdi.
QR Aýyl sharýashylyǵy ministri aimaqtaǵy jobalarmen tanysyp, ózekti máselelerinen de qulaǵdar boldy. Túrkistan oblysynda aýyl sharýashylyǵyn damytý, jańa tehnologiialardy endirý jumystary jalǵasady.
Aita keteiik, biylǵy 9 aida Túrkistan oblysynda aýyl sharýashylyǵynda 747,3 mlrd. teńgeniń ónimi óndirilgen. Bul kórsetkish boiynsha óńir respýblikada kósh bastap tur.
