فوتو: Gov.kz.
تٷركٸستان وبلىسىنا قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ايداربەك ساپاروۆ جۇمىس ساپارىمەن كەلٸپ, تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدىمەن بٸرگە اۋدانداردى ارالاپ, شارۋالارمەن كەزدەستٸ, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
مينيسترگە ورداباسى, ارىس جەنە شاردارا اۋداندارىندا جٷزەگە اسىپ جاتقان ٸرٸ جوبالار تانىستىرىلدى. وبلىس ەكٸمٸ ٶڭٸردە جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردى تانىستىرىپ, سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگيياسىن ەنگٸزۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن تەرەڭ ٶڭدەۋگە باسىمدىق بەرٸلٸپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
ٶڭٸردە الداعى 5 جىلدا سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن 216 مىڭ گەكتارعا جەتكٸزٸپ, سۋارمالى القاپتاردىڭ 40 پايىزىنا ەندٸرۋ جوسپارلانعان. بٷگٸندە سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارى 50 مىڭ گەكتارعا ەندٸرٸلدٸ. سۋارۋ تەحنولوگييالاردىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن, «BNK Group», «تۇران سۋ» سەكٸلدٸ 3 جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپورىن ٸسكە قوسىلدى. نەتيجەسٸندە, وسى كەسٸپورىندار ارقىلى سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىمەن وبلىس جەنە كٶرشٸلەس ٶڭٸرلەر تولىق قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
تٷركٸستان وبلىسىندا جىل سايىن وبلىستا 100 مىڭ گەكتارعا ماقتا داقىلى ەگٸلٸپ, 300 مىڭ توننادان استام ٶنٸم جينالادى. وبلىستا «اق التىننىڭ» ەليتالىق سورتتارىن ٶسٸرۋدٸ جەنە شيكٸزاتتى تەرەڭ ٶڭدەۋدٸ قامتيتىن ماقتا- توقىما كلاستەرٸن قۇرۋ قولعا الىندى. جوبانى ٸسكە اسىرۋ 141 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتۋعا جەنە ماقتا ٶنٸمدٸلٸگٸن 2,5 ەسە ارتۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 4 مىڭ ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى.
بيىل تەجٸريبە نەگٸزٸندە جاڭا ەدٸسپەن 2 مىڭ گەكتارعا ەگٸلگەن ماقتا داقىلى (سۋدى, ەنەرگييانى, ەڭبەك رەسۋرستارىن جەنە مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى ٷنەمدەي وتىرىپ) 60 تسەنتنەردەن ٶنٸم الۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر. بۇل ٶڭٸردٸڭ ورتاشا كٶرسەتكٸشٸنەن 2,5 ەسەگە جوعارى. جالپى ٶڭٸردە ماقتا شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بويىنشا 2027 جىلعا دەيٸن 9 ماقتا كلاستەرٸن قۇرۋ كٶزدەلۋدە. جوبانى تولىق ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە ماقتا باعاسىنا تەۋەلدٸلٸك تولىعىمەن جويىلادى.
قر اۋىل شاۋراشىلىعى مينيسترٸ مەن وبلىس ەكٸمٸ ارىس قالاسىندا بولىپ, شارۋالارمەن پٸكٸر الماستى. ارىستا ماقتا شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ٸسٸ باستالدى. «تٷركٸستان ماقتا اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ» جشس بيىل قولعا العان جوباعا 4,3 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلعان. 1600 گەكتار جەردە جٷزەگە اساتىن جوبا ارقىلى 9000 توننا ٶنٸم الىنادى دەپ كٷتٸلۋدە. 40 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن, 120 تۇرعىن ماۋسىمدىق جۇمىسپەن قامتىلعان. مۇندا زاماناۋي تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگييالارى قولدانىلىپ, جوعارى سۇرىپتى ماقتا ٶسٸرٸلەدٸ.
جۇمىس ساپارى شاردارا اۋدانىندا جالعاسىن تاپتى. بٷگٸندە الاتاۋ اۋىلدىق وكرۋگٸندە ورنالاسقان «International company of Cotton» جشس-ٸندە ماقتا تالشىعى شىعارىلادى. اتالعان جوباعا 5475,0 ملن. تەنگە ينۆەستيتسييا تارتىلعان. جىلىنا 60 مىڭ توننا ٶنٸم شىعاراتىن زاۋىتتا 200 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. ٶنٸمدەرٸنٸڭ باسىم بٶلٸگٸ قحر-عا ەكسپورتتالادى.
شارۋالارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ايداربەك ساپاروۆ سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىنا كٶشۋ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى. شارۋالارعا وسى باعىتتا جۇمىس جٷرگٸزۋ جٶنٸندە ۇسىنىسىن جەتكٸزدٸ. مەملەكەتتٸك قولداۋلاردى تٷسٸندٸردٸ. ايماقتىڭ ماقتا كلاستەرٸ, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا مٷمكٸندٸگٸ جوعارى ەكەنٸن ايتىپ, باستامالارعا وڭ باعاسىن بەردٸ. شارۋالاردىڭ بارلىق سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرٸپ, كەلەسٸ جىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن جەڭٸلدەتٸلگەن قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸن 900 ملرد. تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن, ونىڭ العاشقى 100 ملرد. تەڭگەسٸ بيىلعى جەلتوقسان ايىندا دايىن بولاتىنىن ايتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جىلىنا 8-10%-عا دەيٸن جاڭارتۋ ماقساتىنا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ليزينگٸگە كەمٸندە 200 ملرد تەڭگە بٶلۋ جوسپارلانۋدا.
وبلىس ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى كانالداردى تازالاۋ, ماقتا كلاستەرٸن دامىتۋعا قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ جاتقانىن, شارۋالار دا ٶز مٸندەتتەرٸن ساپالى ورىنداۋى تيٸس ەكەنٸنە توقتالدى. سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگيياسىن ەنگٸزۋ ارقىلى عانا سۋ تاپشىلىعى مەسەلەسٸ شەشٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. سالىق مەدەنيەتٸن كٶتەرۋ, ايماقتىڭ تازالىعىنا مەن بەرۋ مەسەلەسٸ دە نازاردا بولۋى تيٸستٸگٸن ايتتى. كەزدەسۋدە شارۋالار تاراپىنان دا ۇسىنىستار ايتىلىپ, ولار باقىلاۋعا الىندى.
جۇمىس ساپارى اياسىندا مينيسترگە سونداي-اق ورداباسى اۋدانىنداعى «ادەليا» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ تانىستىرىلدى. ەلٸمٸزدەگٸ ٷلكەن جىلىجايلاردىڭ بٸرٸ جىلىنا 6 مىڭ توننا كٶكٶنٸس شىعارادى. جەر اۋماعى – 16 گەكتار. مينيستر جىلىجاي شارۋاشىلىعىندا تٷركٸستان ٶڭٸرٸنٸڭ ەلەۋەتٸ جوعارى ەكەنٸن ايتىپ, وسى باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرا تٷسۋ كەرەكتٸگٸن جەتكٸزدٸ.
قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ايماقتاعى جوبالارمەن تانىسىپ, ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸنەن دە قۇلاعدار بولدى. تٷركٸستان وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەندٸرۋ جۇمىستارى جالعاسادى.
ايتا كەتەيٸك, بيىلعى 9 ايدا تٷركٸستان وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىندا 747,3 ملرد. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلگەن. بۇل كٶرسەتكٸش بويىنشا ٶڭٸر رەسپۋبليكادا كٶش باستاپ تۇر.
