Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev beinekonferentsiia formatynda «SOVID-19 pandemiiasymen kúresýdegi niettestik jáne yntymaqtastyq» taqyrybynda ótken Túrki tildes memleketteri yntymaqtastyq keńesiniń (TTMYK) tótenshe sammitine qatysty, dep habarlaidy Aqorda.
Jiynnyń kúntártibinde ulttyq deńgeide qabyldanatyn sharalar boiynsha tájiribe almasý, saýda jáne tranzit-kóliktik bailanystardyń úzilip qalmaýyn qamtamasyz etý, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyqty kúsheitý jáne TTMYK-ǵa qatysýshy elderdegi azamattarǵa ózara kómek kórsetý máseleleri talqylandy.
Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtan bólek sharaǵa TTMYK-ǵa múshe memleketterdiń basshylary – Ázerbaijan Prezidenti Ilham Áliev, Qyrǵyzstan Prezidenti Sooronbai Jeenbekov, Túrkiia Prezidenti Redjep Taiip Erdoǵan, Ózbekstan Prezidenti Shavkat Mirziioev, shaǵyrylǵan qonaq retinde Túrikmenstan Prezidenti Gýrbangýly Berdimuhamedov, sondai-aq Túrki keńesine baqylaýshy mártebesine ie Majarstan Premer-Ministri Viktor Orban jáne Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń Bas direktory Tedros Adhanom Gebreiesýs qatysty.
Memleket basshysy sharaǵa qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde osy tótenshe sammitke bastamashy bolǵany úshin Ázerbaijan Prezidenti Ilham Álievke rizashylyǵyn bildirdi. Sondai-aq, Prezident TTMYK kóshbasshylarymen birge bailanysqa shyqqan DSU Bas direktory Tedros Adhanom Gebreiesýske alǵys aityp, jahanǵa qater tóngen syn saǵatta ol basqaryp otyrǵan Uiymǵa álem jurtshylyǵy qulaq asyp, erekshe úmit artatynyn aitty.
Qazaqstan Prezidenttiń aitýynsha, búgingi tańda Túrki keńesi tolyqqandy kópjaqty alańǵa ainalyp, uiymnyń halyqaralyq bedeli men yqpaly artyp, baýyrlas elder arasyndaǵy yntymaqtastyq nyǵaiyp keledi.
Qasym-Jomart Toqaev Túrki keńesiniń tótenshe sammiti dúniejúzine koronavirýs indeti taraǵan kúrdeli kezeńde ótip jatqanyna nazar aýdardy.
– Qazaqta «Altaý ala bolsa aýyzdaǵy ketedi, tórteý túgel bolsa tóbedegi keledi» degen maqal bar. Dál osyndai qiyn-qystaý sátte barlyq memleketter kúsh-jigerin jumyldyrýy tiis. Biz de sol kóshten qalmaýymyz kerek, – dedi Memleket basshysy.
Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń paiymdaýynsha, koronavirýs pandemiiasyn aýyzdyqtaý jáne ony eńserý úshin jedel aqparat almasý, koronavirýsqa qarsy is-sharalar júrgizý, diagnostika jasaý jáne innovatsiialyq emdeý tásilderin oilastyrý, ǵylymi yntymaqtastyqty kúsheitý asa qajet.
Sonymen qatar, Memleket basshysy COVID-19 pandemiiasy jaǵdaiynda elimiz úshin baýyrlas memleketterdiń azamattaryna barynsha qolǵabys kórsetetýdiń mańyzdylyǵyn aita kele, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin Qyrǵyzstan men Tájikstanǵa (ár elge 5 myń tonnadan un beriledi) qoldaý kórsetiletini týraly aitty.
Sonymen qatar, Qazaqstan Prezidenti sammit qatysýshylaryn elimizde koronavirýs indetine qarsy qabyldanyp jatqan sharalar, halyq aldyndaǵy áleýmettik mindettemelerdi oryndaý jáne ekonomikany yntalandyrý týraly egjei-tegjei habardar etti.
Qasym-Jomart Toqaev qazirgi tańdaǵy jahandyq daǵdarysqa toitarys berý úshin TTMYK elderiniń basshylaryn ortaq kúsh jumyldyrýǵa shaqyryp, birqatar bastamalarǵa toqtaldy.
Birinshiden, Memleket basshysy qoǵamdyq densaýlyq saqtaý júiesin jetildirip, naqty sharalar qabyldaý qajettiligin attap ótti.
– Búginde álemniń barlyq damyǵan elderi vaktsina daiyndaýmen ainalysyp jatyr. Menińshe, bizdiń de osy úrdiske barynsha úles qosýǵa múmkindigimiz bar. Jaqynda Qazaqstannyń ǵylymi institýttary koronavirýsty anyqtaityn diagnostikalyq test júiesin ázirledi. Biz osy tájiribeni bólisýge daiynbyz, – dep málimdedi Qazaqstan Prezidenti.
Ekinshiden, Qasym-Jomart Toqaev qazirgi tańda Túrki Keńesiniń Hatshylyǵymen ázirlenip jatqan, ótken jyly Uiymnyń jetinshi sammitinde Elbasy, Túrki keńesiniń Qurmetti tóraǵasy Nursultan Nazarbaev usynǵan «Túrki keleshegi – 2040» atty baǵdarlamasyn eske saldy.
– Osy strategiialyq qujatty ázirleý kezinde meditsina salasyna basa mán berý qajettigine nazar aýdarǵym keledi, — dedi Prezident.
Sonymen qatar, Qazaqstan Prezidenti koronavirýstyń teris saldary Túrki keńesine múshe elderi arasyndaǵy saýda-ekonomikalyq bailanystaryna keri áserin tigizetinin aityp, onyń aldyn-alý úshin birlesken «Is-sharalar josparyn» ázirleýdi usyndy.
– Bul qujatta ózara saýdany jáne investitsiiany yntalandyrý sharalary kórsetilýi tiis. Bul turǵyda, Túrki saýda-ónerkásip palatasynyń jáne Túrki investitsiialyq qorynyń jumysyn jańǵyrtsaq, bárimizge tiimdi bolary anyq, — dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Ekonomikalyq yntymaqtastyq salasyn jalǵastyra kele, Qasym-Jomart Toqaev qazirgi daǵdarystan keiin búkil álem boiynsha múldem basqa ekonomika qalyptasatyny týraly oi bildirdi.
– Qazirdiń ózinde ekonomika jedel túrde tsifrlyq platformaǵa kóshirilýde. Halyqaralyq sarapshylardyń boljamyna sáikes eki myń jiyrma úshinshi jyly álemde elektrondyq kommertsiia naryǵy 2,8 trillion dollarǵa deiin ósedi. Soǵan daiyn bolý – bolashaqta turaqty damýdyń jáne básekege qabiletti bolýdyń kepili, — dedi Prezident.
Sóz sońynda Qazaqstan Prezidenti koronavirýs indetin eńsergennen keiin yntymaqtastyqqa jańa serpin berýdiń jaiyn oilastyrýdy, halyqtarymyzdyń qaýipsizdigi men elderimizdiń áleýmettik-ekonomikalyq damýyn baiandy etý úshin Túrki keńesi elderimen tize qosyp jumys isteýge daiyn ekenin aitty.
Beinesammit qorytysynda memleketter basshylary birlesken Deklaratsiia qabyldady. Qujattyń tolyq nusqasymen myna siltemeden tanysýǵa bolady.
