مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بەينەكونفەرەنتسييا فورماتىندا «سوVID-19 پاندەميياسىمەن كٷرەسۋدەگٸ نيەتتەستٸك جەنە ىنتىماقتاستىق» تاقىرىبىندا ٶتكەن تٷركٸ تٸلدەس مەملەكەتتەرٸ ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸنٸڭ (تتمىك) تٶتەنشە سامميتٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى اقوردا.
جيىننىڭ كٷنتەرتٸبٸندە ۇلتتىق دەڭگەيدە قابىلداناتىن شارالار بويىنشا تەجٸريبە الماسۋ, ساۋدا جەنە ترانزيت-كٶلٸكتٸك بايلانىستاردىڭ ٷزٸلٸپ قالماۋىن قامتاماسىز ەتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كٷشەيتۋ جەنە تتمىك-عا قاتىسۋشى ەلدەردەگٸ ازاماتتارعا ٶزارا كٶمەك كٶرسەتۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتان بٶلەك شاراعا تتمىك-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ باسشىلارى – ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سوورونباي جەەنبەكوۆ, تٷركييا پرەزيدەنتٸ رەدجەپ تاييپ ەردوعان, ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ, شاعىرىلعان قوناق رەتٸندە تٷرٸكمەنستان پرەزيدەنتٸ گۋربانگۋلى بەردٸمۇحامەدوۆ, سونداي-اق تٷركٸ كەڭەسٸنە باقىلاۋشى مەرتەبەسٸنە يە ماجارستان پرەمەر-مينيسترٸ ۆيكتور وربان جەنە دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋس قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى شاراعا قاتىسۋشىلارعا ارناعان سٶزٸندە وسى تٶتەنشە سامميتكە باستاماشى بولعانى ٷشٸن ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆكە ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. سونداي-اق, پرەزيدەنت تتمىك كٶشباسشىلارىمەن بٸرگە بايلانىسقا شىققان دسۇ باس ديرەكتورى تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋسكە العىس ايتىپ, جاھانعا قاتەر تٶنگەن سىن ساعاتتا ول باسقارىپ وتىرعان ۇيىمعا ەلەم جۇرتشىلىعى قۇلاق اسىپ, ەرەكشە ٷمٸت ارتاتىنىن ايتتى.
قازاقستان پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, بٷگٸنگٸ تاڭدا تٷركٸ كەڭەسٸ تولىققاندى كٶپجاقتى الاڭعا اينالىپ, ۇيىمنىڭ حالىقارالىق بەدەلٸ مەن ىقپالى ارتىپ, باۋىرلاس ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق نىعايىپ كەلەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ تٶتەنشە سامميتٸ دٷنيەجٷزٸنە كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ تاراعان كٷردەلٸ كەزەڭدە ٶتٸپ جاتقانىنا نازار اۋداردى.
– قازاقتا «التاۋ الا بولسا اۋىزداعى كەتەدٸ, تٶرتەۋ تٷگەل بولسا تٶبەدەگٸ كەلەدٸ» دەگەن ماقال بار. دەل وسىنداي قيىن-قىستاۋ سەتتە بارلىق مەملەكەتتەر كٷش-جٸگەرٸن جۇمىلدىرۋى تيٸس. بٸز دە سول كٶشتەن قالماۋىمىز كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پايىمداۋىنشا, كوروناۆيرۋس پاندەميياسىن اۋىزدىقتاۋ جەنە ونى ەڭسەرۋ ٷشٸن جەدەل اقپارات الماسۋ, كوروناۆيرۋسقا قارسى ٸس-شارالار جٷرگٸزۋ, دياگنوستيكا جاساۋ جەنە يننوۆاتسييالىق ەمدەۋ تەسٸلدەرٸن ويلاستىرۋ, عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى كٷشەيتۋ اسا قاجەت.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى COVID-19 پاندەميياسى جاعدايىندا ەلٸمٸز ٷشٸن باۋىرلاس مەملەكەتتەردٸڭ ازاماتتارىنا بارىنشا قولعابىس كٶرسەتەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن ايتا كەلە, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قىرعىزستان مەن تەجٸكستانعا (ەر ەلگە 5 مىڭ توننادان ۇن بەرٸلەدٸ) قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸنٸ تۋرالى ايتتى.
سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتٸ سامميت قاتىسۋشىلارىن ەلٸمٸزدە كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنە قارسى قابىلدانىپ جاتقان شارالار, حالىق الدىنداعى ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ جەنە ەكونوميكانى ىنتالاندىرۋ تۋرالى ەگجەي-تەگجەي حاباردار ەتتٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازٸرگٸ تاڭداعى جاھاندىق داعدارىسقا تويتارىس بەرۋ ٷشٸن تتمىك ەلدەرٸنٸڭ باسشىلارىن ورتاق كٷش جۇمىلدىرۋعا شاقىرىپ, بٸرقاتار باستامالارعا توقتالدى.
بٸرٸنشٸدەن, مەملەكەت باسشىسى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرٸپ, ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸلٸگٸن اتتاپ ٶتتٸ.
– بٷگٸندە ەلەمنٸڭ بارلىق دامىعان ەلدەرٸ ۆاكتسينا دايىنداۋمەن اينالىسىپ جاتىر. مەنٸڭشە, بٸزدٸڭ دە وسى ٷردٸسكە بارىنشا ٷلەس قوسۋعا مٷمكٸندٸگٸمٸز بار. جاقىندا قازاقستاننىڭ عىلىمي ينستيتۋتتارى كوروناۆيرۋستى انىقتايتىن دياگنوستيكالىق تەست جٷيەسٸن ەزٸرلەدٸ. بٸز وسى تەجٸريبەنٸ بٶلٸسۋگە دايىنبىز, – دەپ مەلٸمدەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
ەكٸنشٸدەن, قاسىم-جومارت توقاەۆ قازٸرگٸ تاڭدا تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ حاتشىلىعىمەن ەزٸرلەنٸپ جاتقان, ٶتكەن جىلى ۇيىمنىڭ جەتٸنشٸ سامميتٸندە ەلباسى, تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ قۇرمەتتٸ تٶراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنعان «تٷركٸ كەلەشەگٸ – 2040» اتتى باعدارلاماسىن ەسكە سالدى.
– وسى ستراتەگييالىق قۇجاتتى ەزٸرلەۋ كەزٸندە مەديتسينا سالاسىنا باسا مەن بەرۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋدارعىم كەلەدٸ, — دەدٸ پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتٸ كوروناۆيرۋستىڭ تەرٸس سالدارى تٷركٸ كەڭەسٸنە مٷشە ەلدەرٸ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەتٸنٸن ايتىپ, ونىڭ الدىن-الۋ ٷشٸن بٸرلەسكەن «ٸس-شارالار جوسپارىن» ەزٸرلەۋدٸ ۇسىندى.
– بۇل قۇجاتتا ٶزارا ساۋدانى جەنە ينۆەستيتسييانى ىنتالاندىرۋ شارالارى كٶرسەتٸلۋٸ تيٸس. بۇل تۇرعىدا, تٷركٸ ساۋدا-ٶنەركەسٸپ پالاتاسىنىڭ جەنە تٷركٸ ينۆەستيتسييالىق قورىنىڭ جۇمىسىن جاڭعىرتساق, بەرٸمٸزگە تيٸمدٸ بولارى انىق, — دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىن جالعاستىرا كەلە, قاسىم-جومارت توقاەۆ قازٸرگٸ داعدارىستان كەيٸن بٷكٸل ەلەم بويىنشا مٷلدەم باسقا ەكونوميكا قالىپتاساتىنى تۋرالى وي بٸلدٸردٸ.
– قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەكونوميكا جەدەل تٷردە تسيفرلىق پلاتفورماعا كٶشٸرٸلۋدە. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا سەيكەس ەكٸ مىڭ جيىرما ٷشٸنشٸ جىلى ەلەمدە ەلەكتروندىق كوممەرتسييا نارىعى 2,8 تريلليون دوللارعا دەيٸن ٶسەدٸ. سوعان دايىن بولۋ – بولاشاقتا تۇراقتى دامۋدىڭ جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ بولۋدىڭ كەپٸلٸ, — دەدٸ پرەزيدەنت.
سٶز سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸ كوروناۆيرۋس ٸندەتٸن ەڭسەرگەننەن كەيٸن ىنتىماقتاستىققا جاڭا سەرپٸن بەرۋدٸڭ جايىن ويلاستىرۋدى, حالىقتارىمىزدىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ەلدەرٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىن باياندى ەتۋ ٷشٸن تٷركٸ كەڭەسٸ ەلدەرٸمەن تٸزە قوسىپ جۇمىس ٸستەۋگە دايىن ەكەنٸن ايتتى.
بەينەسامميت قورىتىسىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى بٸرلەسكەن دەكلاراتسييا قابىلدادى. قۇجاتتىڭ تولىق نۇسقاسىمەن مىنا سٸلتەمەدەن تانىسۋعا بولادى.
