Túrik kásipkerleriniń aitqany oiymnan ketpeidi

Túrik kásipkerleriniń aitqany oiymnan ketpeidi

Foto: ashyq derekkóz

Esil aýdandyq ákimdiginde istep júrgen kezim. Bir kúni, ákimdikke eki – úsh túriktiń kásipker jigitteri keldi. Aýdan ákimi A.Muhitbekov óz kabinetinde jinalys ótkizip jatqandyqtan, ekinshi qabatqa, jumys babymen kóterilgen men, typyrshyp júrgen álgilerdi kúte tursyn dep, kabinetime ertip alyp keldim.

Túrik kásipkerleri un tartatyn diermen salýmen ainalysady eken. Bizge kelmes buryn, Qostanai jáne Pavlodar óńirlerinde osyndai ispen ainalysqan kórinedi. Men eńbek etitin Esil aýdanynda bidai saqtaityn elevatorlar kóp bolatyn. Osy elevatorlardyń birnesheýine stanoktar ákelip, joǵary sortty un shyǵarmaq kórinedi.

Tilderi orysshaǵa kóp kelmegenimen, aitqan oilary men sózderin anyq túsinip otyrdym. Tústeri jyly, kóp nárseni biletin, salmaqtai alatyn, azamattyǵy bar jigitter eken. Joǵaryda atalǵan aimaqtardaǵy ashqan diermenderiniń qazir sapaly ónim berip, jaqsy jumys istep turǵandaryn maqtanysh qyldy. Degenmen, ol jaqtyń adamdaryna, ásirese qazaqtaryna kóńilderi múlde tolmaityndyǵyn sóz arasynda aityp ótti. Men, olarǵa nege degendei suraq qoidym. Túrik jigitiniń bireýi kóńili qalǵandai qolyn biraq siltep:

- Oni kapiry (kápirler degeni), - dep qoiyp qalǵany. – Bul aimaqtaǵy, biz kezdesken qazaqtardyń barlyǵy, qatardaǵysy men basshysynyń eshqaisysynyń aýyzynan bizben qazaqsha amandasyp, tildeskenin kórmedik. Osy ólkelerde bir jarym jyldai júrdik qoi. Ne tilderin, ne dástúrlerin bilmeidi. Tipti, ózderiniń musylmandyǵy joq. Bul jaqta júrip, Ait merekesin toilaǵanyń kórmedik. Ait kezinde biz meshit izdep, soǵan baryp júrgenimizde qazaqtardy kórmeisiń, kóbinese meshitke kavkazdyq adamdardyń kóptep kelip júrgenin baiqadyq. Osyǵan qarap, bul jaqtyń qazaqtary múlde musylmanshylyqtan ketip qalǵan-aý dep túsindik. Kásipker jigittiń bireýi kúlip, bul jaq kápirler jaǵy eken (region kapirov), - dedi. 

Birazdan keiin, hatshy qyz aýdan ákiminiń aldy bosaǵanyn aityp, álgilerdi ertip alyp ketti. Degenmen, álgi túrik jigitteriniń "Bul jaq, kápirler jaǵy" eken degeni talai ýaqyt esimnen ketpedi. Syrttan kelgen adam, synshy ǵoi. Barymyz da, kemshiligimiz de olarǵa anyq kórinip turady. Bul, osydan biraz jyldar burynǵy oqiǵa. Alaida, bul óńirdiń turǵyndary qazir de ózgere qoidy deisiń be?! Osynyń barlyǵy halqymyzdy tutastyqqa jumyldyratyn, ulttyq ideologiianyń joqtyǵy desek artyq aitpaǵandyq. Oǵan árine, joǵarǵy jaq kináli.

Beisenǵazy Ulyqbek
Qazaqstan Jýrnalister Odaǵynyń múshesi