Taldyqorǵan qalasynda ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti, Almaty oblysy Ishki saiasat basqarmasy, Almaty oblysynyń óńirlik kommýnikatsiialar qyzmeti, Iliias Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýniversitetiniń uiymdastyrýymen «Turaqty damý maqsatyndaǵy kommýnikatsiia jáne media» atty IV halyqaralyq RR Kóktemgi mektebi ótti.
Kóktemgi mektep qazaqstandyqtardyń sandyq júieni qoldanýdaǵy saýattylyǵyn arttyrýǵa jáne bilim berý, media aqparattyq saýattylyq júiesin damytýǵa arnaldy.
Adamzattyń jahandyq daǵdarystan shyǵýdyń joldaryn izdestirýi zańdy. Jalpy álemdik qaýymdastyq moiyndaǵan daǵdarystan shyǵýdyń negizgi joly – turaqty damý. Onyń basty ideiasy – ysyrapqa jol bermeý, resýrstardy ádiletti ári teń bólý, qaýipsizdikti qamtamasyz etý. Osy úderisterdiń barlyǵynda mańyzdy ról oinaityn, damýdyń negizgi faktory - ǵylym jáne bilim berý ekendigi daý týǵyzbaidy. Turaqty damý tek ekonomikalyq ósý, innovatsiia jáne ónimdilik qana emes, áleýmettik damý men turaqtylyqtyń irgeli mindetterin de qarastyrady. Turaqty damýdyń 17 maqsaty bar. Sonyń 4-shi maqsaty – sapaly bilimge qoljetimdilik jáne ómir boiy oqýǵa (úzdiksiz) múmkindik berý. Óńirlerde turaqty infraqurylym qalyptastyrý qajet. Sol sebepti aimaqtarda turaqty damý maqsatyndaǵy seminar-treningterdiń ótkizilýi qajettilik.
Turaqty damý teoriia men praktikany ushtastyrýdy, iaǵni dýaldy oqytýdy talap etedi. Ýniversitetter endi tek oqý baǵdarlamalarymen ǵana ainalyspaidy, qala, óńir, el deńgeiindegi ózekti máselelerdi sheshýge de belsene qatysady. Iaǵni, ýniversitetterdiń qyzmeti óńirlerdegi turaqtylyqty nyǵaitýǵa baǵyttalǵan ulttyq jáne halyqaralyq baǵdarlamalarmen tyǵyz bailanysty bolýy tiis. Osy oraida, ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń BUU-nyń «Akademiialyq yqpal» Jahandyq habyna jetekshilik etý merzimi 2020 jylǵa deiin uzartylýy oqý ornyna zor jaýapkershilikter júkteidi. Qazirgi tańda Qazaqstannyń 25 joǵary oqý oryndary BUU-nyń «Akademiialyq yqpal» baǵdarlamasyna qosylǵan.
Kóktemgi mektepte «Ádil sóz» sóz bostandyǵyn qorǵaý halyqaralyq qorynyń sarapshysy Ǵ. Ájenova, belgili PR mamany Q. Dombai, «Minber» jýrnalisterdi qoldaý ortalyǵy qoǵamdyq qorynyń prezidenti E. Kápqyzy, Qazaqstan Jýrnalister Odaǵynyń múshesi, aqyn B. Áshirbaev, Factcheck.kz redaktory D. Smaqov, ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ Teleradiokesheniniń direktory D. Muhamedjanov, ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ dotsenti, f.ǵ.k. A. Rojkov, «Medianet» Halyqaralyq jýrnalistika Ortalyǵy, Factcheck.kz saitynyń jýrnalisi J. Tleýhan sheberlik synyptaryn ótkizdi. Qazirgi tańdaǵy mediakeńistik pen RR naryǵyndaǵy ózekti máseleler ortaǵa salynyp, sheshilý joldary kórsetildi.
Kóktemgi mekteptegi alǵashqy sheberlik synypty «Rýhani jańǵyrý jáne ulttyq jýrnalistika» taqyrybymen B. Áshirbaev júrgizdi. Ol zamanǵa sai jańǵyrýdaǵy otandyq mádeniettiń alatyn erekshe ornyna toqtalyp, Qazaqstannyń biregei tarihi jáne mádenieti bar el retindegi álemdik didaryn aiqyndaý, ulttyq brend qalyptastyrýdaǵy qajettilikti jáne ulttyq jýrnalistikaǵa júkteletin mindetterdi, Rýhani jańǵyrý baǵdarlamasy aiasyndaǵy ulttyq jýrnalistika kóteretin taqyryptardy saraptady.
Bedel – materialdyq bolmaǵanymen, jeke adam úshin de, bútindei ujym úshin de asa mańyzdy aktiv. Qazirgi zamanda bedeldi basqarýǵa bolady. Bul uzaq merzimdi strategiia – bedel menedjmenti dep atalady. Belgili PR mamany Q. Dombai abyroi-bedel menedjmenti taqyrybyna toqtalyp, kompaniia bedelin qalyptastyrýdyń joldaryn baiandady. Kompaniianyń naryqtaǵy durys pozitsiialanýy, aqparattyq keńistiktegi tiimdi is-áreketi dáristiń negizgi ózegin qurady. PR salasynda uzaq jyldyq tájiribesi bar mamannyń: «Kompaniianyń qunyna bedeli de kiredi. Bedeldi kompaniianyń baǵasy da joǵary. Olai bolsa, bedel qarjymen ólshenedi. Kóp jaǵdaida kompaniianyń bedelin basshysy emes, qyzmetkeri qalyptastyrady», - deýi kóńilge qonymdy. Q. Dombai sheberlik synyby tyńdaýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzyp, aýditoriia tarapynan qoiylǵan saýaldar kóp boldy.
D. Muhamedjanov qazirgi tańdaǵy zamanaýi tehnologiialarǵa toqtalyp, mektep qatysýshylaryn habar jasaýdyń qyr-syrlaryna qanyqtyrdy. Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ teleradiokesheniniń mysalynda stýdenttik televidenieniń aqparat berýdegi erekshelikterin sipattady.
Factcheck.kz redaktory D. Smaqov pen osy saittyń jýrnalisi J. Tleýhan jalǵan aqparatty anyqtaý, tekserý, naqty derekkózderin bilý, faktilermen jumys isteý tásilderin kórsetip, aqparatty tekserýdiń teoriialyq jáne praktikalyq ádisteri týraly óz tájiribelerimen bólisti. Tyńdaýshylarǵa: «Árbir adamnyń shyndyqqa talasy bar. Sizder aqparattaǵy naqty faktilerge nazar aýdaryp, qanshalyqty tekserilgenin, qandai derekkózderge júgingendigin, aqparattyń áleýmettik mańyzdylyǵyn anyqtai bilýlerińiz kerek. Árbir maqalany tekserýden qoryqpaý kerek. Aitylǵan pikirdi resmi, ashyq resýrstar arqyly tekserýge bolady», - degen keńester aitty.
Kóktemgi mekteptiń ekinshi kúni mazmundy dáristermen jalǵasty.
Ǵ. Ájenova mediamátinderdegi qorlaý men jala jabýǵa toqtalyp, beinesiýjetterdi mysalǵa keltire otyryp, tyńdaýshylarǵa mol aqparat berdi.
E. Kápqyzynyń jasyryn kamerany paidalaný týraly utymdy keisteri aýditoriiaǵa óte qyzyqty boldy. Aqparatty derekkózden, ashyq resýrstardan alý ádisteri, senimdiligine kóz jetkizý, aqparatty zańsyz jáne aldaý arqyly almaý, jasyryn kamerany paidalanýǵa májbúrleitin jaǵdailar, qoǵam bilýi tiis aqparatty taratý jáne aqparattyń qainar kózin kórsetý qajettiligi, aqparattyń jeke adamdarǵa ziianyn tigizbeý máseleleri jan-jaqty talqylandy. E. Kápqyzy óziniń sheberlik synybyn: «Jasyryn kameraǵa barý úshin, ol aqparattyń qoǵamǵa qanshalyqty paidaly ekendigin ekshep alýymyz kerek. Iaǵni, aqparat alý bizdiń shyndyq printsipimizben sáikesýi tiis», - degen pikirmen aiaqtady.
A. Rojkov tyńdaýshylarǵa jańa mediaǵa arnalǵan kommýnikativtik formattar týraly aqparat berdi. BAQ-tyń qoǵamǵa yqpal etý ádisteri, aqparatty qabyldaýdyń jańa formalary, storitelling, PR-dyń dástúrli jáne innovatsiialyq quraldary týraly sheberlik synyby da qyzyqtylyǵymen erekshelendi.
Interaktivti formatta ótken Kóktemgi mektep qatysýshylarǵa mol aqparattar berýimen, praktikalyq treningter ótkizýimen qundy boldy.
Qoǵamdy aqparatty aq-qarasyn aiyryp, durys qabyldaýǵa, suryptaýǵa daǵdylandyrýdy maqsat etken Kóktemgi mektep sońynda qatysýshylarǵa sertifikattar tapsyryldy.
Nazgúl Shyńǵysova
filologiia ǵylymdarynyń doktory
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ.
.jpeg)