تالدىقورعان قالاسىندا ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ, الماتى وبلىسى ٸشكٸ ساياسات باسقارماسى, الماتى وبلىسىنىڭ ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸ, ٸليياس جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جەتٸسۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «تۇراقتى دامۋ ماقساتىنداعى كوممۋنيكاتسييا جەنە مەديا» اتتى ٸV حالىقارالىق رR كٶكتەمگٸ مەكتەبٸ ٶتتٸ.
كٶكتەمگٸ مەكتەپ قازاقستاندىقتاردىڭ ساندىق جٷيەنٸ قولدانۋداعى ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا جەنە بٸلٸم بەرۋ, مەديا اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق جٷيەسٸن دامىتۋعا ارنالدى.
ادامزاتتىڭ جاھاندىق داعدارىستان شىعۋدىڭ جولدارىن ٸزدەستٸرۋٸ زاڭدى. جالپى ەلەمدٸك قاۋىمداستىق مويىنداعان داعدارىستان شىعۋدىڭ نەگٸزگٸ جولى – تۇراقتى دامۋ. ونىڭ باستى يدەياسى – ىسىراپقا جول بەرمەۋ, رەسۋرستاردى ەدٸلەتتٸ ەرٸ تەڭ بٶلۋ, قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ. وسى ٷدەرٸستەردٸڭ بارلىعىندا ماڭىزدى رٶل وينايتىن, دامۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورى - عىلىم جەنە بٸلٸم بەرۋ ەكەندٸگٸ داۋ تۋعىزبايدى. تۇراقتى دامۋ تەك ەكونوميكالىق ٶسۋ, يننوۆاتسييا جەنە ٶنٸمدٸلٸك قانا ەمەس, ەلەۋمەتتٸك دامۋ مەن تۇراقتىلىقتىڭ ٸرگەلٸ مٸندەتتەرٸن دە قاراستىرادى. تۇراقتى دامۋدىڭ 17 ماقساتى بار. سونىڭ 4-شٸ ماقساتى – ساپالى بٸلٸمگە قولجەتٸمدٸلٸك جەنە ٶمٸر بويى وقۋعا (ٷزدٸكسٸز) مٷمكٸندٸك بەرۋ. ٶڭٸرلەردە تۇراقتى ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ قاجەت. سول سەبەپتٸ ايماقتاردا تۇراقتى دامۋ ماقساتىنداعى سەمينار-ترەنينگتەردٸڭ ٶتكٸزٸلۋٸ قاجەتتٸلٸك.
تۇراقتى دامۋ تەورييا مەن پراكتيكانى ۇشتاستىرۋدى, ياعني دۋالدى وقىتۋدى تالاپ ەتەدٸ. ۋنيۆەرسيتەتتەر ەندٸ تەك وقۋ باعدارلامالارىمەن عانا اينالىسپايدى, قالا, ٶڭٸر, ەل دەڭگەيٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋگە دە بەلسەنە قاتىسادى. ياعني, ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ قىزمەتٸ ٶڭٸرلەردەگٸ تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ۇلتتىق جەنە حالىقارالىق باعدارلامالارمەن تىعىز بايلانىستى بولۋى تيٸس. وسى ورايدا, ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بۇۇ-نىڭ «اكادەمييالىق ىقپال» جاھاندىق حابىنا جەتەكشٸلٸك ەتۋ مەرزٸمٸ 2020 جىلعا دەيٸن ۇزارتىلۋى وقۋ ورنىنا زور جاۋاپكەرشٸلٸكتەر جٷكتەيدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاننىڭ 25 جوعارى وقۋ ورىندارى بۇۇ-نىڭ «اكادەمييالىق ىقپال» باعدارلاماسىنا قوسىلعان.
كٶكتەمگٸ مەكتەپتە «ەدٸل سٶز» سٶز بوستاندىعىن قورعاۋ حالىقارالىق قورىنىڭ ساراپشىسى ع. ەجەنوۆا, بەلگٸلٸ PR مامانى ق. دومباي, «مٸنبەر» جۋرناليستەردٸ قولداۋ ورتالىعى قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ ە. كەپقىزى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مٷشەسٸ, اقىن ب. ەشٸرباەۆ, Factcheck.kz رەداكتورى د. سماقوۆ, ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ تەلەراديوكەشەنٸنٸڭ ديرەكتورى د. مۇحامەدجانوۆ, ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ دوتسەنتٸ, ف.ع.ك. ا. روجكوۆ, «Medianet» حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى, Factcheck.kz سايتىنىڭ جۋرناليسٸ ج. تلەۋحان شەبەرلٸك سىنىپتارىن ٶتكٸزدٸ. قازٸرگٸ تاڭداعى مەدياكەڭٸستٸك پەن رR نارىعىنداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر ورتاعا سالىنىپ, شەشٸلۋ جولدارى كٶرسەتٸلدٸ.
كٶكتەمگٸ مەكتەپتەگٸ العاشقى شەبەرلٸك سىنىپتى «رۋحاني جاڭعىرۋ جەنە ۇلتتىق جۋرناليستيكا» تاقىرىبىمەن ب. ەشٸرباەۆ جٷرگٸزدٸ. ول زامانعا ساي جاڭعىرۋداعى وتاندىق مەدەنيەتتٸڭ الاتىن ەرەكشە ورنىنا توقتالىپ, قازاقستاننىڭ بٸرەگەي تاريحي جەنە مەدەنيەتٸ بار ەل رەتٸندەگٸ ەلەمدٸك ديدارىن ايقىنداۋ, ۇلتتىق برەند قالىپتاستىرۋداعى قاجەتتٸلٸكتٸ جەنە ۇلتتىق جۋرناليستيكاعا جٷكتەلەتٸن مٸندەتتەردٸ, رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى ۇلتتىق جۋرناليستيكا كٶتەرەتٸن تاقىرىپتاردى ساراپتادى.
بەدەل – ماتەريالدىق بولماعانىمەن, جەكە ادام ٷشٸن دە, بٷتٸندەي ۇجىم ٷشٸن دە اسا ماڭىزدى اكتيۆ. قازٸرگٸ زاماندا بەدەلدٸ باسقارۋعا بولادى. بۇل ۇزاق مەرزٸمدٸ ستراتەگييا – بەدەل مەنەدجمەنتٸ دەپ اتالادى. بەلگٸلٸ PR مامانى ق. دومباي ابىروي-بەدەل مەنەدجمەنتٸ تاقىرىبىنا توقتالىپ, كومپانييا بەدەلٸن قالىپتاستىرۋدىڭ جولدارىن باياندادى. كومپانييانىڭ نارىقتاعى دۇرىس پوزيتسييالانۋى, اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتەگٸ تيٸمدٸ ٸس-ەرەكەتٸ دەرٸستٸڭ نەگٸزگٸ ٶزەگٸن قۇرادى. PR سالاسىندا ۇزاق جىلدىق تەجٸريبەسٸ بار ماماننىڭ: «كومپانييانىڭ قۇنىنا بەدەلٸ دە كٸرەدٸ. بەدەلدٸ كومپانييانىڭ باعاسى دا جوعارى. ولاي بولسا, بەدەل قارجىمەن ٶلشەنەدٸ. كٶپ جاعدايدا كومپانييانىڭ بەدەلٸن باسشىسى ەمەس, قىزمەتكەرٸ قالىپتاستىرادى», - دەۋٸ كٶڭٸلگە قونىمدى. ق. دومباي شەبەرلٸك سىنىبى تىڭداۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزىپ, اۋديتورييا تاراپىنان قويىلعان ساۋالدار كٶپ بولدى.
د. مۇحامەدجانوۆ قازٸرگٸ تاڭداعى زاماناۋي تەحنولوگييالارعا توقتالىپ, مەكتەپ قاتىسۋشىلارىن حابار جاساۋدىڭ قىر-سىرلارىنا قانىقتىردى. ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ تەلەراديوكەشەنٸنٸڭ مىسالىندا ستۋدەنتتٸك تەلەۆيدەنيەنٸڭ اقپارات بەرۋدەگٸ ەرەكشەلٸكتەرٸن سيپاتتادى.
Factcheck.kz رەداكتورى د. سماقوۆ پەن وسى سايتتىڭ جۋرناليسٸ ج. تلەۋحان جالعان اقپاراتتى انىقتاۋ, تەكسەرۋ, ناقتى دەرەككٶزدەرٸن بٸلۋ, فاكتٸلەرمەن جۇمىس ٸستەۋ تەسٸلدەرٸن كٶرسەتٸپ, اقپاراتتى تەكسەرۋدٸڭ تەورييالىق جەنە پراكتيكالىق ەدٸستەرٸ تۋرالى ٶز تەجٸريبەلەرٸمەن بٶلٸستٸ. تىڭداۋشىلارعا: «ەربٸر ادامنىڭ شىندىققا تالاسى بار. سٸزدەر اقپاراتتاعى ناقتى فاكتٸلەرگە نازار اۋدارىپ, قانشالىقتى تەكسەرٸلگەنٸن, قانداي دەرەككٶزدەرگە جٷگٸنگەندٸگٸن, اقپاراتتىڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزدىلىعىن انىقتاي بٸلۋلەرٸڭٸز كەرەك. ەربٸر ماقالانى تەكسەرۋدەن قورىقپاۋ كەرەك. ايتىلعان پٸكٸردٸ رەسمي, اشىق رەسۋرستار ارقىلى تەكسەرۋگە بولادى», - دەگەن كەڭەستەر ايتتى.
كٶكتەمگٸ مەكتەپتٸڭ ەكٸنشٸ كٷنٸ مازمۇندى دەرٸستەرمەن جالعاستى.
ع. ەجەنوۆا مەديامەتٸندەردەگٸ قورلاۋ مەن جالا جابۋعا توقتالىپ, بەينەسيۋجەتتەردٸ مىسالعا كەلتٸرە وتىرىپ, تىڭداۋشىلارعا مول اقپارات بەردٸ.
ە. كەپقىزىنىڭ جاسىرىن كامەرانى پايدالانۋ تۋرالى ۇتىمدى كەيستەرٸ اۋديتوريياعا ٶتە قىزىقتى بولدى. اقپاراتتى دەرەككٶزدەن, اشىق رەسۋرستاردان الۋ ەدٸستەرٸ, سەنٸمدٸلٸگٸنە كٶز جەتكٸزۋ, اقپاراتتى زاڭسىز جەنە الداۋ ارقىلى الماۋ, جاسىرىن كامەرانى پايدالانۋعا مەجبٷرلەيتٸن جاعدايلار, قوعام بٸلۋٸ تيٸس اقپاراتتى تاراتۋ جەنە اقپاراتتىڭ قاينار كٶزٸن كٶرسەتۋ قاجەتتٸلٸگٸ, اقپاراتتىڭ جەكە ادامدارعا زييانىن تيگٸزبەۋ مەسەلەلەرٸ جان-جاقتى تالقىلاندى. ە. كەپقىزى ٶزٸنٸڭ شەبەرلٸك سىنىبىن: «جاسىرىن كامەراعا بارۋ ٷشٸن, ول اقپاراتتىڭ قوعامعا قانشالىقتى پايدالى ەكەندٸگٸن ەكشەپ الۋىمىز كەرەك. ياعني, اقپارات الۋ بٸزدٸڭ شىندىق پرينتسيپٸمٸزبەن سەيكەسۋٸ تيٸس», - دەگەن پٸكٸرمەن اياقتادى.
ا. روجكوۆ تىڭداۋشىلارعا جاڭا مەدياعا ارنالعان كوممۋنيكاتيۆتٸك فورماتتار تۋرالى اقپارات بەردٸ. باق-تىڭ قوعامعا ىقپال ەتۋ ەدٸستەرٸ, اقپاراتتى قابىلداۋدىڭ جاڭا فورمالارى, ستوريتەللينگ, PR-دىڭ دەستٷرلٸ جەنە يننوۆاتسييالىق قۇرالدارى تۋرالى شەبەرلٸك سىنىبى دا قىزىقتىلىعىمەن ەرەكشەلەندٸ.
ينتەراكتيۆتٸ فورماتتا ٶتكەن كٶكتەمگٸ مەكتەپ قاتىسۋشىلارعا مول اقپاراتتار بەرۋٸمەن, پراكتيكالىق ترەنينگتەر ٶتكٸزۋٸمەن قۇندى بولدى.
قوعامدى اقپاراتتى اق-قاراسىن ايىرىپ, دۇرىس قابىلداۋعا, سۇرىپتاۋعا داعدىلاندىرۋدى ماقسات ەتكەن كٶكتەمگٸ مەكتەپ سوڭىندا قاتىسۋشىلارعا سەرتيفيكاتتار تاپسىرىلدى.
نازگٷل شىڭعىسوۆا
فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ.
.jpeg)