Foto: Qorǵanys ministrligi
Qorǵanys ministrligi Qazaqstan armiiasyndaǵy ózine qol jumsaýdyń jii kezdesetin sebepteriniń biri tuqym qýalaýshylyq dep málimdedi. Vedomstvonyń aitýynsha, áskerge shaqyrylǵan jastar otbasynda alǵan ártúrli tárbiemen keledi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Buzyq arnasyna silteme jasap.
Redaktsiia keiingi 5 jyldaǵy Qazaqstan qarýly kúshterindegi ólim-jitimderdiń naqty sany men sebepterin kórsetýdi suraǵan.
"Biraq qandai da bir sebeptermen ministrlik tikelei suraqqa jaýap berýdiń ornyna uzaq mátin jazyp jibergen. Negizinen olar ólim-jitim deńgeiin qalai sátti tómendetip jatqany týraly aqparat bergen. Ádettegidei pikir bildirdi", – delingen arna habarlamasynda.
Qorǵanys ministrligi armiiany ómir súrý jaǵdaiy qiyn, kúndelikti ómirge qaýip tónetin erekshe áleýmettik organizm dep aitty.
"Bul – áskeri tehnikany paidalaný, atys jattyǵýlaryn, manevrlerdi jáne marshtardy ótkizý. Sonymen qatar búginde jaýyngerlik daiyndyqtyń qarqyny artyp, nátijesinde táýekelder artty. Biz muny jaqsy bilemiz jáne kóremiz. Túsindirý jumysy, qaýipsizdik sharalary boiynsha nusqaýlyqtar, saqtyq jáne aldyn alý sharalary arqyly olardy barynsha azaitýǵa tyrysamyz. Buǵan qaramastan oń dinamika bar. Osylaisha, jeke quramnyń ólimi (basqa quqyq qorǵaý organdaryndaǵy áskeri qyzmetkerlerdiń ólimin esepke almaǵanda, tek qarýly kúshter boiynsha ǵana statistika) ótken jylmen salystyrǵanda 30% qysqardy", – dedi ministrlik.
Ministrliktiń jaýabynda keiingi úsh jyldaǵy orny tolmas shyǵyndardyń statistikasyn alsaq, jalpy alǵanda 19%, sonyń ishinde qaýipsizdik sharalaryn buzý nátijesinde 43%, jol-kólik oqiǵalary 27% jáne syrqattaný 24% kóleminde tómendeý dinamikasyn kórýge bolatyny týraly aityldy.
"Sýitsidke kelsek, sýitsidtik jaǵdaidy týdyrýǵa tikelei nemese janama yqpal etetin birqatar obektivti jáne sýbektivti sebepter bar. Áskeri qyzmette óz-ózine qol jumsaýdyń eń kóp taraǵan sebepteri – otbasylyq máseleler jáne tuqym qýalaityn beiimdilik. Áskeri qyzmettiń ózindik erekshelikteri fizikalyq jáne psihoemotsionaldy strestiń joǵarylaýymen jáne jii kúizelis jaǵdailarymen bailanysty. Áskeri qyzmetkerlerde psihologiialyq sharshaý jinaqtalyp, bul sýitsidpen aiaqtalatyn turaqty depressiialyq kúige ákelýi múmkin", – delingen vedomstvo habarlamasynda.
Ministrliktiń sózinshe, komandirler, tárbieshiler, psihologtar júrgizip jatqan jumystarǵa qaramastan, áskerge shaqyrylǵandar óz máselelerin jasyryp, adam sengisiz áreketterge barady.
Qazaqstannyń qarýly kúshterindegi sýitsidtik jaǵdaidy basqa eldermen salystyrǵanda tómen ekeni baiqalady.
Osylaisha, ótken jylmen salystyrǵanda áskerge shaqyrylǵandar arasynda óz-ózine qol jumsaý faktileriniń jalpy sany 66% (3-ten 1 jaǵdaiǵa) qysqardy.
"Aita ketý kerek, óz-ózine qol jumsaý faktileriniń kóbi áskeri qyzmetke bailanysty emes. Sonymen qatar basqa sanattaǵy áskeri qyzmetkerlerge qaraǵanda, sarbazdardyń ózine qol jumsaýy aitarlyqtai azyraq. Biz óz kezegimizde Qarýly kúshterdegi ár ólim úshin jaýapkershilikten bosamaimyz jáne onyń otbasy men dostary úshin, onyń ishinde komandirler úshin jáne jalpy armiia úshin qandai shyǵyn ekenin anyq túsinemiz. Ókinishke qarai, áskerge shaqyrylǵan áriptesterine de qol suǵý faktileri bar. Statistikalyq málimetterge kóz júgirtsek, keiingi úsh jylda álimjettikke negizdelgen qylmystar sany 28% azaiǵan. Áskerge shaqyrylǵan jastar otbasynda, mektepten, dostarynyń ortasynda alǵan ártúrli tárbiemen keletinin umytpaǵan jón", – dep túsindirdi qorǵanys ministrligi.
Búginde mundai buzýshylyqtar jeke janjaldarǵa (bir shaqyrylymdaǵy eki áskeri qyzmetker arasyndaǵy) negizdeledi jáne aýyr zardaptarsyz, bolmashy sebeptermen bolady. Bul faktilerdiń barlyǵyna bólimshelerdiń qolbasshylyǵy men áskeri quqyq qorǵaý organdary der kezinde jaýap alyp jatyr. Barlyq bólimshelerde turaqty jaýapty ofitserler men serjanttar, psihologtar, áskeri politsiia ókilderi jumys isteidi, kúndelikti fizikalyq tekserýler júrgiziledi, táýlik boiy beinebaqylaý júrgiziledi.
"Biz barlyq oqiǵany muqiiat tekserip, qatań tártiptik jáne kadrlyq sheshimder qabyldaimyz. Onyń ishinde áskeri basqarý organdarynyń birinshi basshylaryna qatysty sheshimder bolady. Aýrýlardyń aldyn alý maqsatynda áskeri qyzmetkerler jyl saiyn tereńdetilgen meditsinalyq tekserýden ótip, aýrýǵa shaldyqqandar áskeri qyzmetke jaramdylyǵyn anyqtaý úshin áskeri-dárigerlik komissiiaǵa jiberiledi", – dep pikir bildirdi ministrlik.
Eske salaiyq, buǵan deiin Almatyda Qurlyq áskerleri áskeri institýtynyń aýmaǵynan 44 jastaǵy serjanttyń denesi tabylǵany týraly jazǵan edik. Aqparatty ishki ister ministrligi rastady. Tergeý adamdy óz-ózine qol jumsaý faktisi boiynsha bastalǵan.
