Jyl saiyn 24 naýryzda álemde Dúniejúzilik týberkýlezge qarsy kúres kúni atap ótiledi. Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń muryndyq bolýymen ótetin dástúrli shara biyl «Týberkýlezdi joiý, syrqattardy TOLYQ EMDEP JAZÝ» degen uranmen ótpek (Find. Treat. All. #EndTB»).
Qazaqstanda týberkýlez tegin emdeledi. Týberkýlezdiń aldyn alý, anyqtaý men emdeý kepildendirilgen tegin meditsinalyq kómek sheńberinde júrgiziledi. 2019 jyly atalǵan dertke shaldyqqan azamattardy emdeý men áleýmettik kómek kórsetýge memlekettik biýdjetten 47,7 mlrd teńge bólindi.
Resmi statistikaǵa súiensek, 2018 jyly Qazaqstanda 35 myń 181 patsient dispanserlik esepte turǵan bolatyn (onyń 14 myń 874-i týberkýlezdiń belsendi túrimen aýyratyndar). Onyń ishinde 8 myń 942 adam patsientter qataryna jańadan qosylǵandar. Patsientterdiń basym bóligi Túrkistan oblysy men Shymkent qalasynda (3604), Almaty oblysynda (3311), Shyǵys Qazaqstan (2860) jáne Qyzylorda (2495) oblystarynda turady.
Der kezinde anyqtalyp, tiisti em-dom jasalsa týberkýlezdi tolyq emdep jazýǵa bolady. Sondyqtan aýrýdy asqyndyrmai, emdeýshi dárigerdiń nusqaýlaryn oryndaýdyń mańyzy zor. Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymynyń málimetinshe, 2000 jáne 2016 jyldar aralyǵynda týberkýlezdi erte anyqtaý men emdeý nátijesinde álem dárigerleri 53 millionnan astam adamnyń ómirin saqtap qalǵan.
Týberkýlezdiń qarapaiym túrin emdeýge shamamen 6 aiǵa jýyq ýaqyt ketedi. Qazaqstanda bul aýrý integratsiialanǵan baqylaý strategiiasy boiynsha emdeledi. Baqylaýdyń bul túri týberkýlezdiń jabyq túrimen aýyratyn naýqastardyń emhanada ambýlatorlyq em qabyldaýyna múmkindik beredi.
Týberkýlezdiń aldyn alý úshin emhanada turaqty tekserýden ótip turý qajet. Tekserý men ekpe egý kepildendirilgen meditsinalyq kómek sheńberinde tegin júrgiziledi:
• BTsJ vaktsinasy – týǵannan keiin birneshe kún ishinde salynady;
• 7 men 14 jas aralyǵynda BTsJ-dan revaktsinatsiia jasalady (ekpe ekpes buryn – Mantý synamasyn salyp, organizmniń reaktsiiasyn tekseredi);
• fliýorografiialyq skrining (eresekterge, jyl saiyn);
• kórsetilimder bolsa: rentgenografiia jasaý.
