جىل سايىن 24 ناۋرىزدا ەلەمدە دٷنيەجٷزٸلٸك تۋبەركۋلەزگە قارسى كٷرەس كٷنٸ اتاپ ٶتٸلەدٸ. دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن ٶتەتٸن دەستٷرلٸ شارا بيىل «تۋبەركۋلەزدٸ جويۋ, سىرقاتتاردى تولىق ەمدەپ جازۋ» دەگەن ۇرانمەن ٶتپەك (Find. Treat. All. #EndTB»).
قازاقستاندا تۋبەركۋلەز تەگٸن ەمدەلەدٸ. تۋبەركۋلەزدٸڭ الدىن الۋ, انىقتاۋ مەن ەمدەۋ كەپٸلدەندٸرٸلگەن تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەك شەڭبەرٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ. 2019 جىلى اتالعان دەرتكە شالدىققان ازاماتتاردى ەمدەۋ مەن ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋگە مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتەن 47,7 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ.
رەسمي ستاتيستيكاعا سٷيەنسەك, 2018 جىلى قازاقستاندا 35 مىڭ 181 پاتسيەنت ديسپانسەرلٸك ەسەپتە تۇرعان بولاتىن (ونىڭ 14 مىڭ 874-ٸ تۋبەركۋلەزدٸڭ بەلسەندٸ تٷرٸمەن اۋىراتىندار). ونىڭ ٸشٸندە 8 مىڭ 942 ادام پاتسيەنتتەر قاتارىنا جاڭادان قوسىلعاندار. پاتسيەنتتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ تٷركٸستان وبلىسى مەن شىمكەنت قالاسىندا (3604), الماتى وبلىسىندا (3311), شىعىس قازاقستان (2860) جەنە قىزىلوردا (2495) وبلىستارىندا تۇرادى.
دەر كەزٸندە انىقتالىپ, تيٸستٸ ەم-دوم جاسالسا تۋبەركۋلەزدٸ تولىق ەمدەپ جازۋعا بولادى. سوندىقتان اۋرۋدى اسقىندىرماي, ەمدەۋشٸ دەرٸگەردٸڭ نۇسقاۋلارىن ورىنداۋدىڭ ماڭىزى زور. دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2000 جەنە 2016 جىلدار ارالىعىندا تۋبەركۋلەزدٸ ەرتە انىقتاۋ مەن ەمدەۋ نەتيجەسٸندە ەلەم دەرٸگەرلەرٸ 53 ميلليوننان استام ادامنىڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالعان.
تۋبەركۋلەزدٸڭ قاراپايىم تٷرٸن ەمدەۋگە شامامەن 6 ايعا جۋىق ۋاقىت كەتەدٸ. قازاقستاندا بۇل اۋرۋ ينتەگراتسييالانعان باقىلاۋ ستراتەگيياسى بويىنشا ەمدەلەدٸ. باقىلاۋدىڭ بۇل تٷرٸ تۋبەركۋلەزدٸڭ جابىق تٷرٸمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ ەمحانادا امبۋلاتورلىق ەم قابىلداۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
تۋبەركۋلەزدٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن ەمحانادا تۇراقتى تەكسەرۋدەن ٶتٸپ تۇرۋ قاجەت. تەكسەرۋ مەن ەكپە ەگۋ كەپٸلدەندٸرٸلگەن مەديتسينالىق كٶمەك شەڭبەرٸندە تەگٸن جٷرگٸزٸلەدٸ:
• بتسج ۆاكتسيناسى – تۋعاننان كەيٸن بٸرنەشە كٷن ٸشٸندە سالىنادى;
• 7 مەن 14 جاس ارالىعىندا بتسج-دان رەۆاكتسيناتسييا جاسالادى (ەكپە ەكپەس بۇرىن – مانتۋ سىناماسىن سالىپ, ورگانيزمنٸڭ رەاكتسيياسىن تەكسەرەدٸ);
• فليۋوروگرافييالىق سكرينينگ (ەرەسەكتەرگە, جىل سايىن);
• كٶرسەتٸلٸمدەر بولسا: رەنتگەنوگرافييا جاساۋ.
