Búgin QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasynyń orynbasary Nurlan Ábdirahmanov tótenshe jaǵdai kezeńinde turǵyndardy jáne biznesti qoldaý boiynsha qabyldanǵan sharalar týraly aityp berdi.
Qazaqstan Respýblikasynyń Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi Qazaqstan Prezidentiniń tapsyrmasyn iske asyrý úshin tótenshe jaǵdai kezeńinde turǵyndar men kásipkerlerdi qoldaý boiynsha birqatar sharalar qabyldady.
«Agenttik qaýly qabyldady, odan soń qosymsha ereje qabyldandy, ol 3 aiǵa, iaǵni biyl 16 naýryzdan 15 maýsym aralyǵynda negizgi qaryz ben syiaqylardy tóleýdi toqtata turý týraly buiryǵymen bekitilgen», —dedi N. Ábdirahmanov.
Máselen, turǵyndardyń áleýmettik áljýaz tobyna jatatyn jeke tulǵalar nemese AÁK alýshylar nemese resmi jumyssyzdar ótinim usynbai, rastaýshy qujattardy tapsyrmai, qosymsha kelisimderge qol qoimai-aq negizgi qaryz ben paiyz somasyn tóleý boiynsha tólemdi shegerýge múmkindik alady.
«Qandai da bir qujatty tapsyrmai-aq, kelisim bildirý negizinde tólemdi toqtata turý júrgiziledi. Bul bankterdiń mobildi qosymshalar, SMS arqyly osy sanattaǵy adamdardy olarǵa tólem boiynsha keiinge shegerý múmkindigi usynylatyny týraly qulaqtandyrýy arqyly júzege asyrylady. 16 naýryzdan 15 maýsym aralyǵynda osy kezeńdegi kez kelgen jumys kúni kásipkerler tólemdi toqtata turý týraly ótinishpen bankterge júgine alady», — dep túsindirdi QR agenttigi tóraǵasynyń orynbasary.
Áleýmettik áljýaz topqa jatpaityn nemese ataýly áleýmettik kómek almaityn nemese jumyssyz bolyp sanalmaityn jáne basqa da azamattar boiynsha. Olarǵa qatysty tártip mynadai:
«Olar ótinim berip, onda qarjylyq jaǵdaiynyń nasharlaýy sebepteriniń birin kórsetedi. Bul da qashyqtan, qandai da bir qujattarǵa nemese kelisimsharttarǵa qol qoiýsyz, rastaýshy qujattardy usynýsyz iske asyrylady, tek bankke qarjylyq jaǵdaiynyń nasharlaý sebebin kórsetken habarlamasyn joldasa jetkilikti», — dep túsindirdi N. Ábdirahmanov.
Qarjylyq jaǵdaiynyń nasharlaý sebebin kórsetýmen ótinimde kelesi sebepter kórsetilýi múmkin:
● karantinniń engizilýine bailanysty ýaqytqa eńbekke jaramsyzdyǵy;
● aqysy tólenbeitin eńbek demalysynda bolýy;
● eńbek kelisimshartyn buzýy, jumystany shyǵýy jáne basqa da eńbek qatynastaryn toqtatýy;
● eńbekaqy nemese basqa da tabys túrin tóleýdi azaitý nemese toqtatý ;
● eger qyzmetker tótenshe jaǵdai jáne (nemese) karantin engizilgen jerge kirýge (shyǵýǵa) shekteý salynýyna bailanysty jumys ornyna bola almaityn jaǵdaida;
qarjylyq jai-kúidiń nasharlaýyn kórsetetin ózge de sebepter.
«Bul jerde men bankterdiń ótinimdi 10 jumys kúni ishinde qaraýy tiis ekenin atap ótkim keledi, biraq is júzinde odan jyldam qaralady. Bank eger olarda qaryz alýshynyń qarjylyq jaǵdaiynyń nasharlamaǵany týraly aqparat bolsa, onda bas tartýy múmkin», — dedi QR Agenttigi tóraǵasynyń orynbasary.
Koronavirýs infektsiiasynyń taralýyna bailanysty QR aýmaǵynda tótenshe jaǵdai rejiminiń engizilýi jeke kásipkerler men shaǵyn jáne orta biznes sýbektileriniń de qarjylyq jaǵdaiyna jaǵymsyz áser etýde. Taýarlar men shikizatty jetkizýdegi irkilister, óndiriletin jáne satylatyn ónimge degen suranystyń tómendeýi, aqsha aǵynynyń qysqarýy – biznes ieleri búgingi kúni ushyrap jatqan qiyndyqtyń bir bóligi ǵana.
«Aǵymdaǵy jaǵdaida biz bizneske jáne, tiisinshe, jalpy alǵanda, elimizdiń ekonomikasyna qoldaý kórsetý qajet ekenin tolyq túsinemiz. Sondyqtan da biz biznes úshin kredit boiynsha negizgi borysh jáne paiyzdar boiynsha somalardy, talaptardyń biri saqtalǵan jaǵdaida, tóleýdi toqtatý turý úshin normalar bekittik», — dedi spiker.
Ekonomika salalarynda qyzmetti júzege asyrý: SOO-ny jaldaýshylardy qosa alǵanda, saýda sektory; halyq tutynatyn taýarlar dúkenderi; azyq-túlik dúkenderin, dárihanalardy jáne olarmen bailanysty jetkizýlerdi qospaǵanda, taýarlar jetkizý jelisi; sport; týroperatorlar men týragentterdi qosa alǵanda, týrizm jáne qonaq úi biznesi; azyq-túlik pen dári-dármekti tasymaldaýdy qospaǵanda, jolaýshylar jáne júk tasymaldaý sektory; meiramhanalar men kafelerdi qosa alǵanda, qoǵamdyq tamaqtaný sektory; turmystyq kórsetiletin qyzmetter sektory; teatrlardy, kinoteatrlardy, foto- jáne beinetúsirýdi, kórmeler men konferentsiialardy, saltanat uiymdastyrýdy, sulýlyq salondaryn jáne fitnes-ortalyqtardy qosa alǵanda, bos ýaqyt pen demalysty uiymdastyrý.
Ne bolmasa, qarjylyq jaǵdaiy myna jaǵdailarda nasharlaǵan, satylǵan taýarlar jáne (nemese) kórsetiletin qyzmetter kólemi tómendegen kezde, satyp alýshylardyń aqy tóleýi keshiktirilgeni, toqtala turǵany, tóleý merzimi aýystyrylǵany (keiinge qaldyrylǵany) rastalǵan jaǵdaida; qyzmetkerlerdiń shtat sanynyń qysqarýy; tótenshe jaǵdai rejimi qoldanysta bolǵan kezeńdegi basqa da obektivti sebepter.
Osylaisha, jeke jáne zańdy tulǵalar ótinishti kez kelgen ýaqytta 2020 jylǵy 16 naýryzdan bastap 15 maýsymǵa deiin aralyqtaǵy kezeńde bere alady, ony qaraý úshin qarjy uiymyna 10 jumys kúni beriledi.
2020 jylǵy 16 naýryzdan 15 maýsymǵa deiingi kezeńde qarjy uiymdary qaryz alýshydan tólemderdi toqtata turý jáne tiisti sharttardy ózgertý týraly ótinishti qaraý úshin komissiialar men ózge de tólemderdi almaidy.
ShOB sýbektilerin jeńildikpen nesieleý baǵdarlamasy
Koronavirýs infektsiiasynyń pandemiiasyna jáne onyń Qazaqstan ekonomikasyna tigizip jatqan teris yqpalyna bailanysty tótenshe jaǵdai saldarynan zardap shekken shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin, jeke kásipkerlerdi qoldaý úshin QR Prezidentiniń tapsyrmasy boiynsha Ulttyq bank QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigimen birlesip, Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin jeńildikpen nesielendirý baǵdarlamasyn ázirledi.
QR Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasynyń orynbasary habarlaǵandai, osy Baǵdarlamany iske asyrý úshin shaǵyn, orta kásipkerlik sýbektilerine jáne jeke kásipkerlerge ekinshi deńgeidegi bankterge shartty salymdar ornalastyrý arqyly 600 mlrd teńge bólinedi.
«Biznesti qoldaý tetigi ekinshi deńgeidegi bankterdiń tótenshe jaǵdai engizý nátijesinde zardap shekken shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerine, jeke kásipkerlerge ainalym kapitalyn tolyqtyrýǵa jyldyq 8%-dan paiyzdan aspaityn mólsherleme boiynsha 12 aiǵa deiin merzimge jeńildikpen kreditter berý arqyly iske asyrylady. Ekinshi deńgeidegi bankterdiń qarajatty igerý merzimi 3 aidy quraidy», — dedi N. Ábdirahmanov.
Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri úshin shekteý 3 mlrd teńgeden, jeke kásipkerler úshin 50 mln teńgeden artyq emes.
Bank emes uiymdardy tekserý
«Olardyń qyzmetimen bailanysty kóptegen máseleler rezonanstyq-áleýmettik áser aldy, sondyqtan biz óz tarapymyzdan múddeli memlekettik organdarmen birlesip, tekserý josparyn qabyldadyq. Biz karantin aiaqtalǵannan keiin ony iske asyrýǵa kirisemiz. Tekserýge 1100 lombard anyqtaldy. Sondai-aq shamamen 50 onlain-kreditteý kompaniiasy jáne 200 mikroqarjy uiymy sýbektisi tekseriledi», — dedi N. Ábdirahmanov.
Tekserý 17 qalada aǵymdaǵy jylǵy naýryzdan bastap maýsym aralyǵynda ótetin bolady, tekseriletin lombardtardyń negizgi bóligi mikroqarjy uiymdarynyń kóbi shoǵyrlandyrylǵan Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynda ornalasqan.
Agenttiktiń, QR Ishki ister ministrliginiń, QR Qarjy ministrliginiń Memlekettik kirister komiteti qyzmetkerleriniń qatysýymen 39 tekserý toby quryldy.
Birinshi kezekte tekserý toptary QR Prezidentiniń tótenshe jaǵdaidy engizý saldarynan zardap shekken halyqtyń, shaǵyn jáne orta biznes sýbektileriniń qaryzdary boiynsha negizgi borysh pen syiaqy somalaryn tóleýdi toqtata turý týraly tapsyrmasyn oryndaý mánine tekserý júrgizetin bolady.
Tekserýge kiristi jylystatý jáne terrorizmdi qarjylandyrýǵa, qarjy piramidasyn uiymdastyrýǵa qarsy is-qimyl, borysh júktemesiniń koeffitsientine, syiaqynyń jyldyq tiimdi mólsherlemesiniń mólsherine jáne mikroqaryzdar boiynsha shekti syiaqynyń mánine, syiaqyny, aiyppuldar men ósimpuldardy durys esepteýge, mikrokredit boiynsha bereshekti óteý kezektiliginiń tártibine qoiylatyn talaptar bóliginde zańnamany saqtaý týraly derekter de tekseriledi.
