Atyraý, Mańǵystaý, Almaty jáne Túrkistan oblystaryna basqa óńirlerden baratyn muǵalimder eki ese joǵary jalaqy alady. Bul týraly Májilistiń jalpy otyrysynda Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov málim etti, dep habarlaidy QazAqparat.
Búgin palata otyrysynda depýtat Jámilá Nurmanbetova muǵalimderdiń jetispeýshiligi men bilim berý sapasynda úlken alshaqtyq bar óńirlerdi qoldaý maqsatynda úzdik pedagogterdi tartýǵa qatysty áleýmettik qoldaý sharalarynyń tiisti toptamasymen ázirlengen arnaiy baǵdarlama bar ekenin eske saldy.
«Ony iske asyrý úshin naqtylanǵan respýblikalyq biýdjet jobasynda Atyraý, Mańǵystaý, Almaty jáne Túrkistan oblystaryna eki myńǵa jýyq pedagogti tartý úshin 3,9 mlrd teńge kózdelgen. Bul rette atalǵan qarajatta laýazymdyq jalaqyǵa 150 paiyz mólsherinde jalaqyǵa yntalandyrý ústemaqysyn belgileýge ǵana arnalǵan shyǵystar josparlanǵan. Biz áleýmettik qoldaýǵa baǵyttalǵan basqa shyǵystardy kórmei otyrmyz. Osyǵan bailanysty baqa eldi mekenderden kóship kelgen muǵalimder úshin turǵyn úimen qamtamasyz etý máselesin qosa alǵanda, áleýmettik toptama qandai bolady?», - dep surady depýtat.
Óz kezeginde Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov bul baǵdarlama biyl qyrkúiek aiynan bastalatynyn aitty.
«Osy qarastyrylyp otyrǵan 3,9 mlrd teńge eki máseleni de qamtyp otyr. Birinshiden, muǵalimderdiń eki ese jalaqy alýy jáne buǵan qosa turǵyn úi jaldaý men kommýnaldyq shyǵyndardy tóleý eskerilgen. Nege biz bul máseleni jalaqynyń ishinde qarastyryp otyrmyz? Bizdiń zańnamaǵa sáikes, turǵyn úi jaldaý men kommýnaldyq tólemaqyny tek jergilikti biýdjetten bere alamyz. Sondyqtan jergilikti biýdjetke aýyrpalyqty túsirmes úshin jáne zańnamany buzbaý úshin bul máseleni jalaqy arqyly sheship otyrmyz. Máselen, Munaily aýdanyna kóship baratyn muǵalim qyrkúiek aiynda jalaqy alatyn bolsa, onda onyń jalaqysy 790 myń teńgege jýyq bolady. Sol 790 myńnyń 140 myńǵa jýyǵy kommýnaldyq shyǵyndar bolady, al 650 myń teńgege jýyǵy - muǵalimniń óz jalaqysy», - dedi ministr.
Bul turǵyla ol vedomstvonyń buiryǵynda jáne muǵalimniń alǵan túbirteginde osy másele jazylatynyn atap ótti.
Osy taqyrypqa bailanysty Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov atalǵan qadamdar qosymsha suraqtar týdyratynyn aitty.
«Nelikten tórt óńir ǵana qamtylǵan? Ekinshiden, basqa óńirden Munaily aýdanyna kelgen ustaz eki ese jalaqyny artyq alady. Sonda jergilikti ustaz eki ese tómen jalaqy alyp, biraq júktemesi sonymen birdei bolady. Sol jaǵynan jergilikti muǵalimderden narazylyq týyndamai ma? Budan bólek, eki myń bilikti mamandy mektepterge alyp kelemiz dep aityp otyrsyzdar. Osy oraida túpki maqsat qandai, iaǵni ustaz tapshylyǵyn joiý ma, álde solardy úlgi tutyp, jergilikti jerlerdegi mektepterdiń bilim sapasyn arttyrý ma? Sonymen qatar basqa oblystarda tapshylyq joq pa?», - dep surady Májilis tóraǵasy.
Bilim ministri atalǵan tórt óńirge ne sebepti tańdaý jasalǵanyn túsindirdi.
«Tórt óńirdi tańdaý eki kriterige sáikes júrgizildi. Birinshiden, tórt óńirde muǵalim tapshylyǵy joǵary deńgeide. Ekinshiden, bul oblystarda bilim berý sapasy boiynsha halyqaralyq ári ózimizdiń zertteýler aiasynda eń sońǵy qatarda tur. Sondyqtan osy óńirlerdi tańdap aldyq. «Áleýmettik teńsizdik bola ma» degen táýekeline toqtalsaq, meniń oiymsha, mundai táýekel bolmaidy. Nege? Jalpy, bizde 350 myń muǵalimniń jalaqysyn tóleý júiesi birdei. Biraq birdei bolǵannan keiin, eki muǵalim bir mektepte jumys istep jatsa, iaǵni jalaqysy men júktemesi birdei qoiylsa da, biliktiligine sáikes qazirdiń ózinde aiyrmashylyǵy bolady. Mysaly, onyń «sheber» degen biliktiligi bolsa, 50 paiyzǵa jalaqy artyq alady. Al magistratýra dárejesi bolsa, onda ai saiyn 30 myń teńge ústemaqy tólenedi. Sol siiaqty bul jerde de qosymsha sharttar qosylyp otyr. Eger sol mekteptegi muǵalimniń ózi basqa tapshylyǵy bar jerge kóship barsa, ekinshi shart – ol muǵalim bizdiń tiisti emtihannan óte alsa, bul muǵalimde dál osyndai jalaqy alýǵa múmkindigi bar», - dedi Ashat Aimaǵambetov.
Sonymen qatar ministr atalǵan baǵdarlama muǵalim tapshylyǵy men bilim sapasyn kóterýge yqpal etetin bolady.
