اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, الماتى جەنە تٷركٸستان وبلىستارىنا باسقا ٶڭٸرلەردەن باراتىن مۇعالٸمدەر ەكٸ ەسە جوعارى جالاقى الادى. بۇل تۋرالى مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ اسحات ايماعامبەتوۆ مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
بٷگٸن پالاتا وتىرىسىندا دەپۋتات جەميلە نۇرمانبەتوۆا مۇعالٸمدەردٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ مەن بٸلٸم بەرۋ ساپاسىندا ٷلكەن الشاقتىق بار ٶڭٸرلەردٸ قولداۋ ماقساتىندا ٷزدٸك پەداگوگتەردٸ تارتۋعا قاتىستى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارىنىڭ تيٸستٸ توپتاماسىمەن ەزٸرلەنگەن ارنايى باعدارلاما بار ەكەنٸن ەسكە سالدى.
«ونى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ناقتىلانعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىندا اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, الماتى جەنە تٷركٸستان وبلىستارىنا ەكٸ مىڭعا جۋىق پەداگوگتٸ تارتۋ ٷشٸن 3,9 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن. بۇل رەتتە اتالعان قاراجاتتا لاۋازىمدىق جالاقىعا 150 پايىز مٶلشەرٸندە جالاقىعا ىنتالاندىرۋ ٷستەماقىسىن بەلگٸلەۋگە عانا ارنالعان شىعىستار جوسپارلانعان. بٸز ەلەۋمەتتٸك قولداۋعا باعىتتالعان باسقا شىعىستاردى كٶرمەي وتىرمىز. وسىعان بايلانىستى باقا ەلدٸ مەكەندەردەن كٶشٸپ كەلگەن مۇعالٸمدەر ٷشٸن تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن قوسا العاندا, ەلەۋمەتتٸك توپتاما قانداي بولادى?», - دەپ سۇرادى دەپۋتات.
ٶز كەزەگٸندە بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ اسحات ايماعامبەتوۆ بۇل باعدارلاما بيىل قىركٷيەك ايىنان باستالاتىنىن ايتتى.
«وسى قاراستىرىلىپ وتىرعان 3,9 ملرد تەڭگە ەكٸ مەسەلەنٸ دە قامتىپ وتىر. بٸرٸنشٸدەن, مۇعالٸمدەردٸڭ ەكٸ ەسە جالاقى الۋى جەنە بۇعان قوسا تۇرعىن ٷي جالداۋ مەن كوممۋنالدىق شىعىنداردى تٶلەۋ ەسكەرٸلگەن. نەگە بٸز بۇل مەسەلەنٸ جالاقىنىڭ ٸشٸندە قاراستىرىپ وتىرمىز? بٸزدٸڭ زاڭناماعا سەيكەس, تۇرعىن ٷي جالداۋ مەن كوممۋنالدىق تٶلەماقىنى تەك جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن بەرە الامىز. سوندىقتان جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتكە اۋىرپالىقتى تٷسٸرمەس ٷشٸن جەنە زاڭنامانى بۇزباۋ ٷشٸن بۇل مەسەلەنٸ جالاقى ارقىلى شەشٸپ وتىرمىز. مەسەلەن, مۇنايلى اۋدانىنا كٶشٸپ باراتىن مۇعالٸم قىركٷيەك ايىندا جالاقى الاتىن بولسا, وندا ونىڭ جالاقىسى 790 مىڭ تەڭگەگە جۋىق بولادى. سول 790 مىڭنىڭ 140 مىڭعا جۋىعى كوممۋنالدىق شىعىندار بولادى, ال 650 مىڭ تەڭگەگە جۋىعى - مۇعالٸمنٸڭ ٶز جالاقىسى», - دەدٸ مينيستر.
بۇل تۇرعىلا ول ۆەدومستۆونىڭ بۇيرىعىندا جەنە مۇعالٸمنٸڭ العان تٷبٸرتەگٸندە وسى مەسەلە جازىلاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
وسى تاقىرىپقا بايلانىستى مەجٸلٸس تٶراعاسى ەرلان قوشانوۆ اتالعان قادامدار قوسىمشا سۇراقتار تۋدىراتىنىن ايتتى.
«نەلٸكتەن تٶرت ٶڭٸر عانا قامتىلعان? ەكٸنشٸدەن, باسقا ٶڭٸردەن مۇنايلى اۋدانىنا كەلگەن ۇستاز ەكٸ ەسە جالاقىنى ارتىق الادى. سوندا جەرگٸلٸكتٸ ۇستاز ەكٸ ەسە تٶمەن جالاقى الىپ, بٸراق جٷكتەمەسٸ سونىمەن بٸردەي بولادى. سول جاعىنان جەرگٸلٸكتٸ مۇعالٸمدەردەن نارازىلىق تۋىنداماي ما? بۇدان بٶلەك, ەكٸ مىڭ بٸلٸكتٸ ماماندى مەكتەپتەرگە الىپ كەلەمٸز دەپ ايتىپ وتىرسىزدار. وسى ورايدا تٷپكٸ ماقسات قانداي, ياعني ۇستاز تاپشىلىعىن جويۋ ما, ەلدە سولاردى ٷلگٸ تۇتىپ, جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردەگٸ مەكتەپتەردٸڭ بٸلٸم ساپاسىن ارتتىرۋ ما? سونىمەن قاتار باسقا وبلىستاردا تاپشىلىق جوق پا?», - دەپ سۇرادى مەجٸلٸس تٶراعاسى.
بٸلٸم مينيسترٸ اتالعان تٶرت ٶڭٸرگە نە سەبەپتٸ تاڭداۋ جاسالعانىن تٷسٸندٸردٸ.
«تٶرت ٶڭٸردٸ تاڭداۋ ەكٸ كريتەريگە سەيكەس جٷرگٸزٸلدٸ. بٸرٸنشٸدەن, تٶرت ٶڭٸردە مۇعالٸم تاپشىلىعى جوعارى دەڭگەيدە. ەكٸنشٸدەن, بۇل وبلىستاردا بٸلٸم بەرۋ ساپاسى بويىنشا حالىقارالىق ەرٸ ٶزٸمٸزدٸڭ زەرتتەۋلەر اياسىندا ەڭ سوڭعى قاتاردا تۇر. سوندىقتان وسى ٶڭٸرلەردٸ تاڭداپ الدىق. «ەلەۋمەتتٸك تەڭسٸزدٸك بولا ما» دەگەن تەۋەكەلٸنە توقتالساق, مەنٸڭ ويىمشا, مۇنداي تەۋەكەل بولمايدى. نەگە? جالپى, بٸزدە 350 مىڭ مۇعالٸمنٸڭ جالاقىسىن تٶلەۋ جٷيەسٸ بٸردەي. بٸراق بٸردەي بولعاننان كەيٸن, ەكٸ مۇعالٸم بٸر مەكتەپتە جۇمىس ٸستەپ جاتسا, ياعني جالاقىسى مەن جٷكتەمەسٸ بٸردەي قويىلسا دا, بٸلٸكتٸلٸگٸنە سەيكەس قازٸردٸڭ ٶزٸندە ايىرماشىلىعى بولادى. مىسالى, ونىڭ «شەبەر» دەگەن بٸلٸكتٸلٸگٸ بولسا, 50 پايىزعا جالاقى ارتىق الادى. ال ماگيستراتۋرا دەرەجەسٸ بولسا, وندا اي سايىن 30 مىڭ تەڭگە ٷستەماقى تٶلەنەدٸ. سول سيياقتى بۇل جەردە دە قوسىمشا شارتتار قوسىلىپ وتىر. ەگەر سول مەكتەپتەگٸ مۇعالٸمنٸڭ ٶزٸ باسقا تاپشىلىعى بار جەرگە كٶشٸپ بارسا, ەكٸنشٸ شارت – ول مۇعالٸم بٸزدٸڭ تيٸستٸ ەمتيحاننان ٶتە السا, بۇل مۇعالٸمدە دەل وسىنداي جالاقى الۋعا مٷمكٸندٸگٸ بار», - دەدٸ اسحات ايماعامبەتوۆ.
سونىمەن قاتار مينيستر اتالعان باعدارلاما مۇعالٸم تاپشىلىعى مەن بٸلٸم ساپاسىن كٶتەرۋگە ىقپال ەتەتٸن بولادى.
