تٷركٸستان وبلىسىندا 17 ادام از قامتىلعان وتباسىلارعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸ الۋ ٷشٸن ٶزدەرٸنە تيەسٸلٸ ەمەس بٸر ٷيدٸڭ مەكەنجايىن كٶرسەتكەن, دەپ حابارلايدى ult.kz.
جەتٸساي اۋدانىنداعى بۇل ٷي شىنىمەن بار. وندا راسىندا دا تۇرمىسى تٶمەن وتباسى تۇرعان. الايدا 2022–2023 جىلدارى مٷلدە باسقا جەرلەردە تۇراتىن تاعى 17 ادام ەلەۋمەتتٸك كٶمەك رەسٸمدەۋ كەزٸندە وسى وتباسىنىڭ مەكەنجايىن كٶرسەتكەن.
مۇنى وبلىستىق پروكۋراتۋرا انىقتادى. ال ٶتٸنٸشتەردٸ قابىلداعان قىزمەتكەرلەردە بٸر مەكەنجايدى وسىنشاما ادامنىڭ كٶرسەتۋٸ كٷمەن تۋدىرماعانى ما?
ەندٸ وسى وبلىستىڭ تاعى بٸر اۋدانىنا - وتىرار اۋدانىنا نازار اۋدارايىق. مۇندا مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالارعا 9 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قاراجات تولىق تٶلەنبەگەن. بۇل تۋرالى پروكۋراتۋرا 2 قاراشادا حابارلادى. اۋداندىق مەسليحات اي سايىنعى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تاعايىنداعانىمەن, 96 بالا ٶزدەرٸنە تيەسٸلٸ قاراجاتتى تەك پروكۋرورلاردىڭ ارالاسۋىنان كەيٸن عانا تولىق كٶلەمدە العان.
الىسقا بارۋدىڭ قاجەتٸ جوق. وسى ەكٸ جاعدايدىڭ ٶزٸ جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە تەرتٸپ ورناتۋدىڭ تاڭدامالى سيپات العانىن جەنە ەلەۋمەتتٸك كٶمەك جٷيەسٸندەگٸ ولقىلىقتاردى پايدالانىپ, مەملەكەتتٸك جەردەماقىعا ارقا سٷيەۋگە داعدىلانعان ادامداردىڭ ونى وڭاي اينالىپ ٶتە الاتىنىن ايقىن كٶرسەتەدٸ.
جالعان مەلٸمەت ۇسىنعان ادامداردان جاۋاپكەرشٸلٸك تالاپ ەتٸلەتٸنٸ تٷسٸنٸكتٸ. بٸراق ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ تاعايىنداۋعا دا بٸرەۋ جاۋاپتى ەمەس پە? قالايشا ٶزگەنٸڭ مەكەنجايى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك رەسٸمدەۋگە جارامدى بولىپ شىعادى دا, بالاعا تيەسٸلٸ قاراجاتتى تٶلەۋگە مەسليحاتتىڭ شەشٸمٸ جەتكٸلٸكسٸز بولادى?
قازان ايىنداعى جولداۋىندا توقاەۆ شەنەۋنٸكتەردٸ قاتاڭ سىنعا العان بولاتىن. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, جىلدار بويى مەملەكەتتٸك باسقارۋداعى قاتەلٸكتەر جاڭا جەڭٸلدٸكتەر مەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸڭ تاساسىندا قالىپ كەلگەن.
تٸپتٸ اۋقاتتى وتباسىلار دا مەملەكەتتەن قارجى الىپ جاتقاندا, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردىڭ تاپشىلىعى بارعان سايىن كٷشەيە تٷستٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبٸنەن حالىققا جالعان قامقورلىق كٶرسەتۋ» تۋرالى ايتقان سٶزٸ دەل وسى جاعدايعا ساي كەلەدٸ.
جىلدار بويى (تٸپتٸ جىلدار ەمەس, ونداعان جىلدار بويى) بٸزدە ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ تاعايىنداۋ تەرتٸبٸنٸڭ ٶزٸندە تەرتٸپ بولمادى. بۇل جەردە سٶزدٸ ەدەيٸ قايتالاپ وتىرمىن.
ەندٸگٸ ماقسات - وتىرار اۋدانىنداعى بالا كەلەسٸ جولى ٶزٸنە تيەسٸلٸ قاراجاتتى ۋاقىتىلى, ەشبٸر پروكۋروردىڭ ارالاسۋىنسىز الاتىنداي جٷيە قالىپتاستىرۋ.
ەلەۋمەتتٸك سالاعا ٷستٸرت تٷزەتۋلەر ەمەس, تٷبەگەيلٸ جاڭعىرتۋ قاجەت:
- بٶلٸنگەن ەربٸر تەڭگەنٸڭ جۇمسالۋىن اشىق ەرٸ مۇقييات باقىلاۋ;
- ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ اتاۋلىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ياعني قولداۋدى تەك وعان شىن مەنٸندە مۇقتاج ازاماتتارعا كٶرسەتۋ;
- جاسىرىن كٸرٸستەردٸ انىقتايتىن جەنە تٶلەمدەردٸڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەيتٸن تسيفرلىق تەتٸكتەردٸ ەنگٸزۋ;
- جٷيەلٸ مەسەلەلەردٸ بٸر رەتتٸك قارجى بٶلۋمەن «جابۋ» تەجٸريبەسٸنەن باس تارتۋ;
- بيۋدجەت قاراجاتىن ۇزاق مەرزٸمدٸ نەتيجەلەرگە — مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سالۋعا, جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جەنە ازاماتتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا باعىتتاۋ.
ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت دەگەنٸمٸز — ادامداردى جەردەماقىعا تەۋەلدٸ ەتۋ ەمەس. بۇل — ەر ازاماتتىڭ ٶزٸن جەنە وتباسىن قامتاماسىز ەتۋٸنە جاعداي جاساۋ. ال مەملەكەتتٸك كٶمەك تەرٸس پايدالانۋدىڭ كٶزٸ ەمەس, شىن مەنٸندە مۇقتاج جانداردى قولداۋدىڭ تيٸمدٸ قۇرالى بولۋى تيٸس.
سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ قاراجاتى بٸر رەتتٸك تٶلەمدەر مەن كٷمەندٸ سحەمالارعا جۇمسالىپ, ٸز-تٷزسٸز جوعالماي, الداعى جىلدارعا قىزمەت ەتەتٸن ناقتى نەتيجەلەرگە باعىتتالۋى كەرەك.
